Struktur dan fungsi paru-paru

Paru-paru ialah organ utama sistem respirasi. Udara bergerak melalui sistem saluran udara yang bercabang sebelum sampai ke alveoli, tempat pertukaran gas dengan darah berlaku.

Bahagian dan fungsi

Cara struktur sepadan fungsi

Alveoli disesuaikan supaya pertukaran gas secekap mungkin. Terdapat berjuta-juta alveoli dalam setiap paru-paru, memberikan jumlah luas permukaan yang sangat besar untuk resapan.

Setiap dinding alveolus hanya setebal satu sel, jadi oksigen dan karbon dioksida hanya perlu meresap jarak yang pendek merentasinya. Permukaan dalam alveolus adalah lembap, membolehkan gas larut sebelum meresap merentasi dinding, dan setiap alveolus dikelilingi oleh rangkaian kapilari yang padat, yang sentiasa membawa darah pergi, mengekalkan kecerunan kepekatan yang curam supaya resapan berterusan dengan pantas.

• Terdapat berjuta-juta alveoli dalam setiap paru-paru, memberikan jumlah luas permukaan yang sangat besar untuk gas meresap merentasinya.
• Setiap dinding alveolus setebal satu sel dan dinding kapilari di sebelahnya juga setebal satu sel, jadi jarak resapan bagi oksigen dan karbon dioksida sangat pendek.
• Permukaan dalam alveolus lembap, jadi gas larut sebelum meresap merentasi dinding.
• Rangkaian kapilari yang padat dengan aliran darah yang berterusan sentiasa membawa oksigen pergi dan membawa masuk karbon dioksida, mengekalkan kecerunan kepekatan yang curam.
• Dinding alveolus bersifat anjal dan mengecut semula semasa hembusan, membantu menolak udara keluar dari paru-paru.

Proses berkaitan

Paru-paru terlibat dalam tiga idea berkait yang mudah dikelirukan. Pernafasan, atau pengudaraan, ialah pergerakan fizikal udara masuk dan keluar paru-paru, dipacu oleh diafragma dan otot interkosta yang mengubah isi padu dan tekanan dada.

Pertukaran gas ialah resapan oksigen dari alveoli ke dalam darah dan karbon dioksida dari darah ke dalam alveoli. Respirasi sel pula berlainan: ia berlaku dalam setiap sel badan, tempat oksigen digunakan untuk membebaskan tenaga daripada glukosa sebagai ATP, menghasilkan karbon dioksida yang dibawa darah kembali ke paru-paru.

Pernafasan membekalkan oksigen dan membuang karbon dioksida yang membolehkan respirasi sel berlaku.

Kesilapan pelabelan biasa

Soalan contoh berformat peperiksaan

Soalan. Gambar rajah menunjukkan alveolus yang terletak di sebelah kapilari darah. (a) Namakan gas yang meresap dari alveolus ke dalam darah, dan gas yang meresap ke arah bertentangan.

(b) Terangkan dua ciri alveolus yang menjadikan pertukaran gas pantas. (c) Terangkan bagaimana aliran darah melalui kapilari membantu oksigen terus meresap ke dalam darah.

(d) Nyatakan satu perbezaan antara pernafasan dan respirasi.

Jawapan model. (a) Oksigen meresap dari alveolus ke dalam darah, dan karbon dioksida meresap dari darah ke dalam alveolus. (b) Dinding alveolus setebal satu sel sahaja, memberikan jarak resapan yang pendek, dan terdapat berjuta-juta alveoli yang memberikan jumlah luas permukaan yang besar; lapisan lembapnya juga membenarkan gas larut sebelum melintas (mana-mana dua).

(c) Darah yang mengalir sentiasa membawa pergi oksigen yang baru meresap masuk dan membawa masuk karbon dioksida, jadi kecerunan kepekatan oksigen antara alveolus dan darah kekal curam, mengekalkan resapan pantas. (d) Pernafasan ialah pergerakan udara secara fizikal masuk dan keluar paru-paru, manakala respirasi ialah pembebasan tenaga secara kimia daripada glukosa dalam sel (pernafasan bukan respirasi).

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim