Tingkatan 4 · Jawapan berkerja

Pembahagian Sel, jawapan berkerja

Jawapan berkerja penuh untuk Pembahagian Sel, soalan berstruktur dan esei asli dengan kata kunci skema pemarkahan ditonjolkan.

Tempah Kelas Percubaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Bagaimana topik ini diperiksa

Membandingkan mitosis dan meiosis secara terperinci dalam jadual merangkumi bilangan sel anak, bilangan kromosom dan tujuan setiap pembahagian.
Mengenal pasti peringkat mitosis daripada rajah dan menerangkan dengan tepat apa yang berlaku kepada kromosom pada peringkat itu.
Menerangkan sepenuhnya mengapa gamet mesti haploid dan apa yang akan berlaku kepada bilangan kromosom jika ia diploid.
Menerangkan, menggunakan pengetahuan kitar sel, mengapa pembahagian sel tidak terkawal menyebabkan pembentukan tumor.
Mengira atau menyatakan bilangan kromosom sesuatu sel selepas mitosis atau selepas setiap peringkat meiosis.
Menyusun fasa kitar sel mengikut susunan yang betul, daripada interfasa hinggalah sitokinesis.

Struktur jawapan model

Baca kata perintah dan jawab mengikut markah, satu isi jelas bagi setiap markah.
Takrifkan istilah biologi utama dengan tepat sebelum menerangkannya.
Terangkan proses atau sebab dalam urutan yang betul, menggunakan istilah yang tepat.
Jika berguna, tambah rajah berlabel atau contoh berkerja.
Akhiri dengan kaitan yang diminta soalan (sebab → kesan, struktur → fungsi).

Jawapan berkerja penuh

Sel badan manusia mengandungi 46 kromosom. (a) Nyatakan bilangan kromosom gamet manusia. (b) Terangkan istilah diploid dan haploid menggunakan nombor ini.

[4]

Tunjuk jawapan

(a) Gamet manusia mengandungi 23 kromosom. (b) Diploid bermaksud sel mempunyai kromosomnya dalam pasangan homolog, satu setiap pasangan daripada setiap ibu bapa, jadi sel badan manusia adalah diploid dengan 23 pasang, iaitu 46 kromosom. Haploid bermaksud sel mempunyai hanya satu kromosom setiap pasangan, jadi gamet manusia adalah haploid dengan 23 kromosom tunggal. Gamet justeru mempunyai separuh daripada bilangan yang terdapat dalam sel badan.

diploidhaploidpasangan homolog2346

Huraikan apa yang berlaku semasa interfasa kitar sel.

[3]

Tunjuk jawapan

Semasa interfasa sel membesar dan menjalankan aktiviti normalnya. Ia mereplikasi DNA supaya setiap kromosom disalin menjadi dua kromatid kembar serupa yang bercantum pada sentromer. Interfasa ialah peringkat paling panjang kitar sel, dan tiada pembahagian nukleus yang boleh dilihat berlaku semasanya; sel sedang bersedia untuk pembahagian yang menyusul.

interfasamembesarreplikasi DNAkromatid kembarpaling panjang

Namakan peringkat mitosis yang (a) kromosom berbaris di ekuator sel dan (b) kromatid kembar ditarik ke kutub bertentangan. Huraikan apa yang berlaku kepada kromosom dalam setiap satu.

[4]

Tunjuk jawapan

(a) Kromosom berbaris di ekuator semasa metafasa, tempat setiap satu terlekat pada gentian gelendong. (b) Kromatid kembar ditarik ke kutub bertentangan semasa anafasa, supaya setiap kutub sel menerima satu set lengkap kromosom. Dalam metafasa kromosom yang telah digandakan disusun dalam satu satah merentasi tengah sel, manakala dalam anafasa sentromer berpisah dan kromatid bergerak berasingan.

metafasaekuatoranafasakromatid kembarkutub

Terangkan mengapa gamet mesti haploid.

[4]

Tunjuk jawapan

Gamet mesti haploid supaya, apabila dua gamet bergabung semasa persenyawaan, bilangan diploid dipulihkan dan bukan digandakan. Jika gamet diploid, persenyawaan akan menggabungkan dua set diploid dan bilangan kromosom akan berganda setiap generasi. Kerana meiosis memisahkan bilangan itu kepada separuh untuk menghasilkan gamet haploid, zigot kembali ke bilangan diploid normal, mengekalkan bilangan kromosom spesies tetap merentasi generasi.

haploidpersenyawaandiploidbergandatetap

Bandingkan mitosis dan meiosis dengan menyatakan, bagi setiap satu, bilangan sel anak yang dihasilkan, bilangan kromosom sel itu, dan sama ada ia serupa atau berbeza dari segi genetik.

[6]

Tunjuk jawapan

Mitosis menghasilkan dua sel anak, setiap satu diploid dengan bilangan kromosom yang sama seperti sel induk, dan kedua-duanya serupa dari segi genetik dengan induk dan antara satu sama lain. Meiosis menghasilkan empat sel anak, setiap satu haploid dengan separuh bilangan kromosom sel induk, dan setiap satu berbeza dari segi genetik daripada induk dan daripada yang lain. Mitosis digunakan untuk pertumbuhan dan pembaikan, manakala meiosis menghasilkan gamet; menamakan bilangan, ploidi dan hasil genetik bagi setiap pembahagian itulah yang diberi markah dalam soalan perbandingan.

duaempatdiploidhaploidserupaberbeza

Menggunakan idea kitar sel, terangkan bagaimana tumor terbentuk dan mengapa tumor malignan berbahaya.

[5]

Tunjuk jawapan

Kitar sel biasanya dikawal supaya sel membahagi hanya apabila sel baharu diperlukan. Apabila kawalan ini gagal, sel membahagi berterusan tanpa henti, dan sel tambahan terkumpul menjadi jisim tidak normal dipanggil tumor. Tumor malignan berbahaya kerana ia boleh menyerang tisu sekeliling dan merebak melalui darah atau limfa ke bahagian lain badan, membentuk pertumbuhan sekunder yang mengganggu organ yang dicapainya. Bahaya justeru datang daripada sel yang membahagi sedangkan ia sepatutnya tidak.

kawalan gagalberterusantumormalignanmenyerangmerebak

Nyatakan dua perbezaan antara tumor benigna dan tumor malignan.

[3]

Tunjuk jawapan

Tumor benigna kekal di satu tempat dan tidak merebak ke bahagian lain badan, manakala tumor malignan boleh merebak melalui darah atau limfa untuk membentuk pertumbuhan sekunder di tempat lain. Tumor benigna biasanya terkurung dan membesar perlahan, manakala tumor malignan menyerang tisu sekeliling. Tumor malignan itulah yang dikelaskan sebagai kanser.

benignatidak merebakmalignanmenyerangkanser

Frasa yang mendapat markah

Kromosom: Kromosom ialah struktur seperti benang daripada DNA yang terdapat dalam nukleus, dan setiap satu membawa banyak gen yang mengawal ciri organisma. Sel badan manusia adalah diploid (2n), mengandungi 23 pasang kromosom, 46 kesemuanya, dengan satu kromosom setiap pasangan diwarisi daripada ibu dan satu daripada bapa. Mengetahui bilangan ini selalunya diperlukan untuk menjawab soalan tentang bilangan kromosom gamet atau sel anak.
Kitar sel: Kitar sel mempunyai dua peringkat utama: interfasa, semasa mana sel membesar, menjalankan fungsi normalnya, dan mereplikasi DNA supaya setiap kromosom menjadi dua kromatid kembar yang serupa; dan fasa mitosis, apabila nukleus membahagi diikuti sitokinesis, yang membahagikan sitoplasma kepada dua sel anak berasingan. Tempoh interfasa jauh lebih panjang berbanding fasa mitosis, mencerminkan masa yang diperlukan untuk pertumbuhan sel dan replikasi DNA yang teliti.
Mitosis: Mitosis ialah pembahagian nukleus yang menghasilkan dua sel anak yang serupa dari segi genetik dengan sel induk dan dengan satu sama lain, kedua-duanya diploid. Ia berlaku melalui empat peringkat mengikut susunan, profasa, metafasa, anafasa dan telofasa, dan digunakan untuk pertumbuhan, menggantikan sel yang usang, dan membaiki tisu rosak. Mengenal pasti empat peringkat ini daripada foto atau gambar rajah ialah salah satu kemahiran yang paling kerap diuji dalam bab ini.
Meiosis: Meiosis ialah satu jenis pembahagian nukleus khas yang berlaku hanya dalam organ pembiakan, melibatkan dua pembahagian berturutan yang menghasilkan empat sel anak, setiap satu haploid (n) dan berbeza dari segi genetik antara satu sama lain. Ia memisahkan bilangan kromosom kepada separuh supaya penggabungan dua gamet semasa persenyawaan memulihkan bilangan diploid penuh.
Kepentingan meiosis: Meiosis mengekalkan bilangan kromosom tetap daripada satu generasi ke generasi seterusnya; tanpanya, persenyawaan akan menggandakan bilangan kromosom setiap generasi. Ia juga memperkenalkan variasi genetik dalam kalangan zuriat melalui pemisahan bebas pasangan kromosom, salah satu sebab adik-beradik tidak sama dari segi genetik. Tanpa variasi ini, populasi akan mempunyai lebih sedikit bahan mentah untuk pemilihan semula jadi bertindak ke atasnya dari masa ke masa.
Pembahagian sel tidak terkawal dan kanser: Kitar sel biasanya dikawal supaya sel membahagi hanya apabila perlu. Apabila kawalan ini gagal, sel membahagi berterusan tanpa henti, membentuk jisim sel dipanggil tumor. Tumor malignan boleh menyerang tisu sekeliling dan merebak ke bahagian lain badan, itulah yang menjadikannya kanser. Memahami peringkat kitar sel membantu menjelaskan dengan tepat di mana kawalan pertumbuhan normal ini boleh gagal.
Bilangan diploid dan haploid: Sel diploid (2n) mengandungi kromosom dalam pasangan homolog, satu daripada setiap ibu bapa, dan merupakan keadaan normal sel badan yang dihasilkan oleh mitosis. Sel haploid (n) hanya mengandungi satu kromosom setiap pasangan dan hanya terdapat dalam gamet yang dihasilkan oleh meiosis. Mengenal pasti bilangan yang dimiliki sesuatu sel yang diterangkan selalunya langkah pertama untuk menjawab soalan genetik atau pembahagian sel dengan betul.
Peringkat mitosis: Dalam profasa kromosom memadat dan menjadi kelihatan, setiap satu telah digandakan menjadi dua kromatid kembar; dalam metafasa ia berbaris di ekuator sel; dalam anafasa kromatid kembar ditarik ke kutub bertentangan; dan dalam telofasa dua nukleus baharu terbentuk sebelum sitoplasma membahagi.

Soalan lazim

Apa beza mitosis dan meiosis?

Mitosis menghasilkan dua sel diploid serupa dari segi genetik dan digunakan untuk pertumbuhan dan pembaikan. Meiosis menghasilkan empat sel haploid berbeza (gamet) dan memisahkan bilangan kromosom, mengekalkan bilangan spesies tetap semasa persenyawaan dan menambah variasi. Kedua-dua proses bermula daripada sel induk yang sama, tetapi digunakan untuk tujuan biologi yang sama sekali berbeza.

Mengapa gamet mesti haploid?

Jika gamet diploid, persenyawaan akan menggandakan bilangan kromosom setiap generasi. Kerana meiosis menghasilkan gamet haploid, bilangan diploid dipulihkan, bukan digandakan, apabila sperma dan ovum bergabung, mengekalkannya tetap merentasi generasi. Pemulihan bilangan diploid semasa persenyawaan inilah sebenarnya sebab wujudnya meiosis.

Bagaimana kanser berkaitan dengan pembahagian sel?

Kanser timbul apabila kawalan normal kitar sel gagal dan sel membahagi berterusan tanpa henti. Mitosis tidak terkawal ini membentuk tumor, dan tumor malignan boleh merebak ke tisu lain. Bukan semua tumor bersifat kanser, hanya tumor malignan yang menyerang dan merebak digelar kanser.