Tingkatan 4 · Jawapan berkerja

Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia, jawapan berkerja

Jawapan berkerja penuh untuk Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia, soalan berstruktur dan esei asli dengan kata kunci skema pemarkahan ditonjolkan.

Tempah Kelas Percubaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Bagaimana topik ini diperiksa

Menjejaki arka refleks daripada rangsangan ke gerak balas, menamakan kelima-lima bahagian dalam turutan yang betul.
Membandingkan penyelarasan saraf dan hormon dalam jadual, merangkumi kelajuan, tempoh dan cara isyarat bergerak.
Memadankan hormon dengan kelenjar dan kesannya, termasuk sekurang-kurangnya satu contoh maklum balas negatif.
Menerangkan bagaimana gangguan hormon seperti diabetes timbul daripada insulin terlalu sedikit atau kepekaan insulin yang berkurangan.
Menerangkan bagaimana gangguan sistem saraf seperti strok atau penyakit Parkinson mengganggu tindakan normal.
Mentafsir atau melabel gambar rajah neuron, sinaps, atau arka refleks.

Struktur jawapan model

Baca kata perintah dan jawab mengikut markah, satu isi jelas bagi setiap markah.
Takrifkan istilah biologi utama dengan tepat sebelum menerangkannya.
Terangkan proses atau sebab dalam urutan yang betul, menggunakan istilah yang tepat.
Jika berguna, tambah rajah berlabel atau contoh berkerja.
Akhiri dengan kaitan yang diminta soalan (sebab → kesan, struktur → fungsi).

Jawapan berkerja penuh

Jejaki laluan arka refleks daripada cucukan jarum pada jari hingga tangan ditarik, menamakan lima bahagian mengikut turutan.

[6]

Tunjuk jawapan

Reseptor dalam kulit jari mengesan rangsangan cucukan jarum. Neuron deria membawa impuls daripada reseptor ke arah saraf tunjang. Dalam saraf tunjang, neuron perantara menyalurkan impuls kepada neuron motor. Neuron motor membawa impuls daripada saraf tunjang ke efektor. Efektor, iaitu otot pada lengan, mengecut dan menarik tangan menjauh. Laluan ini pantas dan automatik kerana ia diproses dalam saraf tunjang dan bukan oleh otak.

reseptor mengesan rangsanganneuron deria ke saraf tunjangneuron perantaraneuron motor ke efektorotot mengecutdiproses dalam saraf tunjang

Bandingkan penyelarasan saraf dan penyelarasan hormon, merangkumi jenis isyarat, kelajuan dan tempoh.

[4]

Tunjuk jawapan

Penyelarasan saraf menggunakan impuls elektrik yang dibawa sepanjang neuron, jadi ia sangat pantas, tepat dan singkat. Penyelarasan hormon menggunakan hormon kimia yang dibawa dalam darah, jadi ia lebih perlahan bermula, lebih meluas dan lebih tahan lama. Impuls saraf disasarkan ke satu efektor tertentu, manakala hormon sampai ke semua sel tetapi hanya memberi kesan kepada sel yang mempunyai reseptor sepadan. Badan menggunakan saraf untuk gerak balas cepat dan hormon untuk perubahan berterusan seperti pertumbuhan.

impuls elektrik lawan hormon kimianeuron lawan darahpantas dan singkat lawan perlahan dan lamadisasarkan lawan meluasreseptor sepadan

Terangkan apa yang berlaku di sinaps dan mengapa impuls hanya boleh bergerak dalam satu arah merentasinya.

[4]

Tunjuk jawapan

Sinaps ialah ruang kecil antara hujung satu neuron dengan permulaan neuron seterusnya. Apabila impuls sampai ke hujung neuron pertama, ia mencetuskan pembebasan bahan kimia neurotransmiter. Neurotransmiter meresap merentasi ruang dan mengikat reseptor pada neuron seterusnya, memulakan impuls baharu. Oleh sebab neurotransmiter hanya dibebaskan daripada neuron pertama dan reseptor hanya ada pada neuron seterusnya, impuls hanya boleh merentasi dalam satu arah sahaja.

sinaps ialah ruangneurotransmiter dibebaskanmeresap merentasi ruangmengikat reseptorsatu arah sahaja

Seorang pelajar diminta memadankan tiga hormon dengan kelenjar dan kesannya. Namakan kelenjar yang menghasilkan setiap hormon dan nyatakan kesannya: tiroksin, insulin dan adrenalina.

[6]

Tunjuk jawapan

Tiroksin dihasilkan oleh kelenjar tiroid dan mengawal kadar metabolisme badan. Insulin dihasilkan oleh pankreas dan menurunkan kepekatan glukosa darah dengan menjadikan sel menyerap glukosa dan hati menyimpannya. Adrenalina dihasilkan oleh kelenjar adrenal dan menyediakan badan untuk situasi tertekan atau bahaya, contohnya dengan menaikkan kadar jantung. Setiap hormon bergerak dalam darah tetapi hanya memberi kesan kepada sel yang mempunyai reseptor sepadan.

tiroksin tiroid kadar metabolismeinsulin pankreas menurunkan glukosaadrenalina kelenjar adrenalmenyediakan badan untuk tekananreseptor sepadan

Terangkan cara maklum balas negatif mengekalkan kepekatan glukosa darah dalam julat normal selepas makan dan semasa berpuasa.

[5]

Tunjuk jawapan

Selepas makan, kepekatan glukosa darah naik melebihi normal. Pankreas mengesan ini dan membebaskan insulin, yang menjadikan sel badan menyerap lebih banyak glukosa dan hati menyimpan glukosa sebagai glikogen, jadi kepekatan jatuh kembali ke arah normal. Semasa berpuasa, kepekatan glukosa darah jatuh di bawah normal, jadi pankreas membebaskan glukagon, yang menjadikan hati mengurai glikogen dan membebaskan glukosa ke dalam darah, menaikkan kepekatan kembali ke arah normal. Insulin dan glukagon adalah antagonis, dan maklum balas negatif ini mengekalkan kepekatan dalam julat yang sempit.

glukosa naik pankreas bebaskan insulinsel serap glukosa hati simpan glikogenglukosa jatuh pankreas bebaskan glukagonhati bebaskan glukosaantagonis maklum balas negatif

Terangkan cara diabetes melitus timbul dan mengapa ia menyebabkan kepekatan glukosa darah naik.

[4]

Tunjuk jawapan

Diabetes melitus berkembang apabila badan menghasilkan insulin terlalu sedikit, atau apabila sel badan berhenti bertindak balas secara normal terhadap insulin yang ada. Insulin biasanya memberi isyarat kepada sel untuk menyerap glukosa daripada darah dan kepada hati untuk menyimpannya sebagai glikogen. Apabila insulin tiada atau tidak berkesan, glukosa tidak diserap daripada darah dengan cekap. Akibatnya kepekatan glukosa darah naik melebihi julat normal dan kekal tinggi, yang boleh merosakkan salur darah dan organ dari semasa ke semasa.

insulin terlalu sedikit atau tindak balas lemahinsulin isyarat sel serap glukosaglukosa tidak diserapglukosa darah naikkerosakan dari semasa ke semasa

Terangkan cara strok boleh menjejaskan pergerakan seseorang.

[4]

Tunjuk jawapan

Strok berlaku apabila bekalan darah ke sebahagian otak terganggu, contohnya oleh salur darah yang tersumbat. Neuron di kawasan itu kekurangan oksigen dan glukosa lalu mula mati. Jika kawasan yang terjejas ialah kawasan yang mengawal pergerakan, penyelarasan otot yang dikawalnya hilang atau lemah. Seseorang itu dengan itu mungkin tidak dapat menggerakkan sebahagian badan secara normal, kerana neuron yang sepatutnya menghantar impuls telah rosak.

bekalan darah ke otak tergangguneuron kekurangan oksigenneuron matikawasan mengawal pergerakanpenyelarasan hilang

Bezakan tindakan terkawal dan tindakan luar kawal, dengan memberi satu contoh setiap satu.

[3]

Tunjuk jawapan

Tindakan terkawal diputuskan secara sedar dan dikawal oleh otak, khususnya serebrum, dan boleh dimulakan atau dihentikan mengikut kehendak, contohnya mengambil pen. Tindakan luar kawal berlaku secara automatik tanpa kawalan sedar dan biasanya melindungi atau mengekalkan badan, contohnya refleks seperti berkelip atau degupan jantung. Perbezaan utama ialah tindakan terkawal melibatkan pilihan sedar, manakala tindakan luar kawal tidak.

terkawal sedar serebrumboleh dimulakan atau dihentikanluar kawal automatikrefleks atau degupan jantungtiada kawalan sedar

Frasa yang mendapat markah

Sistem saraf: Sistem saraf terdiri daripada sistem saraf pusat, otak dan saraf tunjang, tempat kebanyakan maklumat diproses dan keputusan dibuat, dan sistem saraf periferi, rangkaian saraf yang membawa impuls elektrik antara sistem saraf pusat dengan setiap reseptor dan efektor dalam badan. Kerosakan pada mana-mana bahagian laluan ini boleh mengganggu penghantaran maklumat dan gerak balas badan.
Neuron: Neuron deria membawa impuls daripada reseptor ke arah sistem saraf pusat, neuron motor membawa impuls daripada sistem saraf pusat ke efektor seperti otot atau kelenjar, dan neuron perantara di dalam otak atau saraf tunjang menyambungkan kedua-duanya, membolehkan impuls diproses atau disalurkan semula.
Sinaps: Sinaps ialah ruang kecil antara hujung satu neuron dengan permulaan neuron seterusnya. Apabila impuls tiba, ia mencetuskan pembebasan neurotransmiter kimia yang meresap merentasi ruang itu dan mengikat reseptor pada neuron seterusnya, menjana impuls baharu dan memastikan isyarat bergerak hanya dalam satu arah. Sesetengah dadah dan racun bertindak dengan mengganggu tindak balas neurotransmiter tepat di sinaps ini.
Arka refleks: Arka refleks ialah laluan pantas, automatik dan luar kawal yang tidak memerlukan pemikiran sedar: rangsangan dikesan oleh reseptor, dibawa oleh neuron deria ke neuron perantara dalam saraf tunjang, disalurkan ke neuron motor, dan akhirnya sampai ke efektor, yang bergerak balas dalam masa sepersekian saat.
Tindakan terkawal vs luar kawal: Tindakan terkawal, seperti mengambil pen, diputuskan dan dikawal secara sedar oleh otak, melibatkan serebrum, dan boleh dimulakan, diubah atau dihentikan mengikut kehendak. Tindakan luar kawal, seperti refleks atau degupan jantung, berlaku secara automatik tanpa kawalan sedar dan biasanya melindungi badan atau mengekalkan satu proses dalaman.
Sistem endokrin: Sistem endokrin ialah kumpulan kelenjar yang membebaskan hormon terus ke dalam aliran darah dan bukan melalui saluran. Setiap hormon bergerak ke seluruh badan tetapi hanya memberi kesan kepada sel sasaran yang mempunyai reseptor sepadan, menghasilkan kesan yang berkembang lebih perlahan berbanding impuls saraf tetapi selalunya bertahan lebih lama. Cara pembebasan tidak melalui saluran inilah yang membezakan kelenjar endokrin daripada kelenjar eksokrin seperti kelenjar peluh.
Hormon dan kelenjar utama: Empat kelenjar dan hormonnya kerap diperiksa: kelenjar pituitari membebaskan hormon pertumbuhan yang mengawal pertumbuhan badan, kelenjar tiroid membebaskan tiroksin yang mengawal kadar metabolisme, pankreas membebaskan insulin dan glukagon yang mengawal paras glukosa darah, dan kelenjar adrenal membebaskan adrenalina yang menyediakan badan untuk situasi tertekan atau bahaya. Setiap satu daripada empat kelenjar ini boleh muncul berasingan dalam soalan struktur atau bersama dalam satu soalan perbandingan.
Maklum balas negatif dan homeostasis: Paras hormon biasanya dikawal oleh maklum balas negatif: apabila keadaan seperti paras glukosa darah naik atau turun daripada normal, sesuatu kelenjar membebaskan hormon yang menolaknya kembali ke arah normal, dan sebaik sahaja normal dipulihkan, kelenjar itu mengurangkan pembebasan hormon semula. Gelung maklum balas ini menjadi teras kepada cara sistem endokrin mengekalkan persekitaran dalaman yang stabil.

Soalan lazim

Apakah arka refleks?

Arka refleks ialah laluan tindakan refleks: reseptor mengesan rangsangan, neuron deria membawa impuls ke saraf tunjang, neuron perantara menyalurkannya ke neuron motor, dan neuron motor mencetuskan efektor (otot atau kelenjar) untuk bergerak balas. Ia pantas dan automatik kerana tidak menunggu otak membuat keputusan. Ingat turutan ini dengan singkatan mudah supaya tidak tertukar semasa peperiksaan.

Bagaimana penyelarasan saraf berbeza daripada penyelarasan hormon?

Penyelarasan saraf menggunakan impuls elektrik sepanjang neuron; ia sangat pantas, tepat dan tidak tahan lama. Penyelarasan hormon menggunakan bahan kimia (hormon) dibawa dalam darah; ia lebih perlahan bermula, lebih meluas dan tahan lama. Badan menggunakan kedua-duanya, saraf untuk gerak balas cepat dan hormon untuk perubahan berterusan seperti pertumbuhan.

Apa berlaku di sinaps?

Sinaps ialah ruang kecil antara dua neuron. Apabila impuls sampai ke hujung neuron pertama, ia membebaskan neurotransmiter kimia yang meresap merentasi ruang dan mencetuskan impuls dalam neuron seterusnya. Ini membenarkan impuls lalu satu arah antara neuron.