Tingkatan 4 · Jawapan berkerja

Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan, jawapan berkerja

Jawapan berkerja penuh untuk Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan, soalan berstruktur dan esei asli dengan kata kunci skema pemarkahan ditonjolkan.

Tempah Kelas Percubaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Bagaimana topik ini diperiksa

Menghuraikan peristiwa kitaran haid dan peranan hormonnya.
Menerangkan beza kembar seiras dan tak seiras.
Mentafsir lengkung pertumbuhan manusia, termasuk menamakan fasanya.
Menerangkan peranan FSH, LH, estrogen dan progesteron sepanjang satu kitaran haid.
Menghuraikan bagaimana plasenta menyokong pertukaran bahan antara ibu dan fetus.
Membandingkan metamorfosis sempurna dan tidak sempurna menggunakan contoh haiwan bernama.

Struktur jawapan model

Baca kata perintah dan jawab mengikut markah, satu isi jelas bagi setiap markah.
Takrifkan istilah biologi utama dengan tepat sebelum menerangkannya.
Terangkan proses atau sebab dalam urutan yang betul, menggunakan istilah yang tepat.
Jika berguna, tambah rajah berlabel atau contoh berkerja.
Akhiri dengan kaitan yang diminta soalan (sebab → kesan, struktur → fungsi).

Jawapan berkerja penuh

Gambar rajah menunjukkan sistem pembiakan lelaki manusia. (a) Namakan struktur tempat sperma dihasilkan. (b) Nyatakan fungsi vas deferens. (c) Terangkan peranan bendalir yang ditambah oleh vesikel mani dan kelenjar prostat.

[5]

Tunjuk jawapan

(a) Sperma dihasilkan dalam testis, khususnya dalam tubul maninya. (b) Vas deferens membawa sperma dari epididimis ke arah uretra semasa ejakulasi. (c) Vesikel mani dan kelenjar prostat menambah bendalir yang memberi makanan kepada sperma dan menyediakan medium untuk sperma berenang; sperma bersama bendalir ini membentuk air mani. Bendalir itu membekalkan gula untuk tenaga dan membantu sperma kekal aktif.

testistubul manivas deferensair manimemberi makanan

Bandingkan spermatogenesis dan oogenesis dengan menyatakan dua perbezaan antara keduanya.

[4]

Tunjuk jawapan

Spermatogenesis menghasilkan empat sperma berfungsi daripada setiap sel induk, manakala oogenesis menghasilkan hanya satu ovum berfungsi (hasil lain membentuk badan polar yang terurai). Spermatogenesis berlaku berterusan selepas akil baligh dalam testis, manakala oogenesis bermula sebelum lahir dan biasanya membebaskan satu ovum setiap kitaran haid daripada ovari. Kedua-dua proses melibatkan meiosis, jadi gamet yang terhasil adalah haploid.

empat spermasatu ovumbadan polarberterusanmeiosishaploid

Huraikan peranan FSH dan LH dalam kitaran haid.

[6]

Tunjuk jawapan

Hormon perangsang folikel (FSH) dirembeskan oleh kelenjar pituitari dan merangsang folikel dalam ovari untuk matang; folikel yang membesar merembeskan estrogen. Apabila estrogen meningkat, ia menebalkan endometrium dan, sebaik mencapai paras tinggi, mencetuskan lonjakan hormon peluteinan (LH). Lonjakan LH menyebabkan ovulasi, iaitu pembebasan ovum matang daripada ovari sekitar hari 14. LH juga menyebabkan folikel kosong menjadi korpus luteum, yang kemudian merembeskan progesteron. Cara mudah membezakannya ialah FSH mematangkan folikel dan LH membebaskan ovum.

FSHfolikelestrogenlonjakan LHovulasikorpus luteum

Terangkan bagaimana plasenta membolehkan pertukaran bahan antara ibu dan fetus, dan nyatakan sebab darah mereka tidak bercampur.

[6]

Tunjuk jawapan

Plasenta membawa darah ibu dan darah fetus sangat berdekatan, dipisahkan hanya oleh sawar nipis. Oksigen, glukosa, asid amino dan antibodi meresap daripada darah ibu, yang berkepekatan lebih tinggi, merentasi sawar ke fetus. Karbon dioksida dan urea meresap arah bertentangan, dari fetus ke ibu, untuk disingkirkan. Kedua-dua bekalan darah tidak bercampur secara terus; mengekalkannya berasingan membolehkan ibu dan fetus mempunyai kumpulan darah berbeza dan menghalang tekanan darah ibu yang lebih tinggi daripada merosakkan salur darah fetus. Bahan merentasi melalui resapan menerusi membran nipis.

sawar nipisresapanoksigen dan glukosakarbon dioksida dan ureatidak bercampurtali pusat

Terangkan perbezaan antara kembar seiras dan tak seiras.

[4]

Tunjuk jawapan

Kembar seiras (monozigot) terbentuk apabila satu ovum disenyawa oleh satu sperma dan zigot yang terhasil berpecah kepada dua embrio berasingan; kerana mereka berasal daripada satu zigot, mereka mempunyai gen serupa dan sentiasa jantina yang sama. Kembar tak seiras (dizigot) terbentuk apabila dua ovum dibebaskan dan masing-masing disenyawa oleh sperma berbeza; mereka berbeza secara genetik seperti adik-beradik biasa dan boleh sama atau berlainan jantina.

satu zigot berpecahgen serupajantina samadua ovumdua spermaseperti adik-beradik

Takrifkan pertumbuhan dan huraikan bentuk lengkung pertumbuhan manusia.

[5]

Tunjuk jawapan

Pertumbuhan ialah peningkatan kekal dan tak berbalik saiz dan jisim kering organisma, dihasilkan melalui pembahagian sel, pembesaran sel dan pembezaan sel. Apabila saiz atau jisim diplot melawan umur, lengkung pertumbuhan manusia berbentuk sigmoid (bentuk S): pertumbuhan pantas pada bayi, lebih perlahan dan mantap sepanjang kanak-kanak, pantas semula semasa lonjakan pertumbuhan remaja, kemudian mendatar pada dewasa apabila saiz dewasa dicapai. Lengkung itu justeru bukan garis lurus tetapi naik curam dalam dua fasa dengan mendatar pada hujungnya.

kekaljisim keringpembahagian selsigmoidlonjakan pertumbuhanmendatar

Bandingkan metamorfosis sempurna dan tidak sempurna, berikan satu contoh bernama bagi setiap satu.

[6]

Tunjuk jawapan

Metamorfosis sempurna mempunyai empat peringkat: telur, larva, pupa dan dewasa, dan larva kelihatan sama sekali berbeza daripada dewasa, seperti pada rama-rama. Metamorfosis tidak sempurna mempunyai tiga peringkat: telur, nimfa dan dewasa, tanpa peringkat pupa, dan nimfa sudah menyerupai dewasa kecil, seperti pada belalang. Perbezaan utama ialah kehadiran peringkat pupa dan larva yang tidak menyerupai dewasa dalam metamorfosis sempurna, berbanding nimfa yang menyerupai dewasa dan tiada pupa dalam metamorfosis tidak sempurna.

telur larva pupa dewasarama-ramatelur nimfa dewasabelalangperingkat pupanimfa menyerupai dewasa

Terangkan sebab serangga membesar dalam siri peringkat dan bukan secara licin.

[4]

Tunjuk jawapan

Serangga mempunyai eksoskeleton (kutikel) tegar yang tidak boleh meregang, jadi selagi kutikel itu ada, serangga tidak boleh bertambah saiz. Untuk membesar, serangga menanggalkan eksoskeleton lama dalam proses dipanggil ekdisis (penyalinan kulit). Sebaik selepas itu, sebelum kutikel baharu mengeras, badan mengembang dengan cepat. Pertumbuhan justeru berlaku dalam peningkatan mendadak pada setiap penyalinan kulit, memberi lengkung pertumbuhan berbentuk tangga dan bukan licin.

eksoskeleton tegartidak boleh meregangpenyalinan kulitekdisismengembanglengkung tangga

Frasa yang mendapat markah

Sistem pembiakan: Sistem pembiakan lelaki menghasilkan sperma dalam testis dan menyampaikannya melalui vas deferens, uretra dan zakar semasa persetubuhan; sistem pembiakan wanita menghasilkan ovum dalam ovari, membolehkan persenyawaan biasanya dalam oviduk, dan rahimnya menyokong serta memberi makan fetus yang membesar sehingga kelahiran. Mengetahui nama dan fungsi tepat setiap struktur, bukan sekadar kedudukannya, penting untuk soalan melabel dalam topik ini.
Gametogenesis: Sperma dihasilkan secara berterusan melalui spermatogenesis dalam testis selepas akil baligh, manakala ovum dihasilkan melalui oogenesis dalam ovari, dengan biasanya satu ovum matang dan dibebaskan setiap kitaran; kedua-dua proses bergantung pada meiosis untuk mengurangkan separuh bilangan kromosom supaya zigot terhasil mempunyai bilangan normal selepas persenyawaan. Kedua-dua proses ini juga menghasilkan variasi genetik melalui pindah silang dan pengasingan bebas semasa meiosis.
Kitaran haid: Dalam kitaran haid selama kira-kira 28 hari, dinding rahim menebal sebagai persediaan untuk kemungkinan kehamilan, satu ovum dibebaskan daripada ovari sekitar titik tengah kitaran dalam proses dipanggil ovulasi, dan jika ovum tidak disenyawa dalam masa kira-kira 24 jam, dinding tebal itu terurai dan luruh sebagai pendarahan haid. Oleh sebab panjang kitaran boleh berbeza antara individu, soalan peperiksaan biasanya menyatakan 'kira-kira 28 hari' berbanding menganggapnya nombor tetap.
Persenyawaan dan perkembangan: Nukleus sperma bergabung dengan nukleus ovum dalam oviduk membentuk zigot, yang membahagi berulang kali semasa bergerak ke rahim, berimplan dalam dinding tebal, dan berkembang melalui peringkat embrio menjadi fetus, memperoleh organ dan tisu sepanjang kira-kira sembilan bulan kehamilan. Peringkat awal ini amat terdedah kepada gangguan, sebab itu beberapa minggu pertama kehamilan dianggap kritikal.
Kembar: Kembar seiras (monozigot) terbentuk apabila satu ovum tersenyawa berpecah kepada dua embrio berasingan awal dalam perkembangan, memberikan mereka gen yang sama dan sentiasa jantina yang sama; kembar tak seiras (dizigot) terbentuk apabila dua ovum berasingan dibebaskan dan disenyawa oleh dua sperma berbeza dalam kitaran sama, menjadikan mereka secara genetik tidak lebih serupa daripada adik-beradik biasa. Oleh sebab kembar seiras berkongsi semua gen, perbezaan antara mereka pada usia dewasa biasanya dikaitkan dengan persekitaran berbanding baka.
Pertumbuhan: Pertumbuhan ialah peningkatan kekal dan tak berbalik saiz dan jisim kering organisma, dicapai melalui pembahagian sel, pembesaran sel dan pembezaan sel; dalam manusia ia mengikut lengkung berbentuk S (sigmoid), dengan fasa berbeza iaitu perlahan, pantas dan kemudian mendatar bersamaan dengan bayi, remaja dan dewasa. Kadar pertumbuhan sendiri boleh dikira dan diplot, sebab itu lengkung pertumbuhan biasanya digandingkan dengan graf kadar pertumbuhan dalam soalan gaya peperiksaan lampau.
Kawalan hormon kitaran haid: Hormon perangsang folikel (FSH) daripada kelenjar pituitari merangsang folikel dalam ovari untuk berkembang dan merembeskan estrogen, yang menebalkan dinding rahim dan, pada paras cukup tinggi, mencetuskan lonjakan tajam hormon luteinize (LH) yang menyebabkan ovulasi; progesteron, dirembeskan kemudian oleh baki folikel, mengekalkan dinding rahim sehingga sama ada ia menyokong kehamilan atau menurun, membenarkan haid bermula. Urutan empat hormon ini sering diuji dengan memberi graf paras hormon dan meminta pelajar mengenal pasti hormon mana sepadan dengan garis dan fasa yang mana.
Plasenta dalam perkembangan: Plasenta ialah organ yang terbentuk daripada tisu ibu dan fetus, dan melekatkan fetus pada dinding rahim melalui tali pusat; ia membolehkan oksigen, glukosa dan nutrien lain meresap daripada darah ibu ke fetus dan membolehkan karbon dioksida serta urea meresap arah bertentangan, sambil mengekalkan kedua-dua bekalan darah berasingan dan bukan bercampur secara terus. Sawar ini juga melindungi fetus daripada kebanyakan, walaupun bukan semua, bahan berbahaya dan patogen yang beredar dalam darah ibu.

Soalan lazim

Apa berlaku semasa kitaran haid?

Dalam kitaran kira-kira 28 hari, dinding rahim mula menebal sedia untuk kemungkinan kehamilan. Sekitar hari 14, ovulasi membebaskan ovum matang dari ovari. Jika ovum tidak disenyawa, dinding tebal itu terurai dan luruh sebagai haid, dan kitaran bermula semula. Hormon dari ovari dan kelenjar pituitari mengawal peristiwa ini. Keupayaan meletakkan ovulasi, persenyawaan dan haid dengan betul pada satu garis masa ialah kemahiran yang kerap diuji.

Apa beza kembar seiras dan tak seiras?

Kembar seiras terbentuk apabila satu ovum tersenyawa (zigot) berpecah kepada dua, jadi kedua-duanya mempunyai gen yang sama dan jantina yang sama. Kembar tak seiras terbentuk apabila dua ovum berasingan dibebaskan dan disenyawa oleh dua sperma berbeza, jadi mereka berbeza secara genetik seperti adik-beradik biasa dan boleh berlainan jantina. Persamaan rupa antara kembar seiras juga boleh berkurang mengikut usia akibat pengaruh persekitaran yang berbeza.

Bagaimana pertumbuhan ditakrifkan dalam biologi?

Pertumbuhan ialah peningkatan kekal dan tak berbalik saiz dan jisim kering organisma. Dalam manusia ia mengikut lengkung sigmoid (bentuk S): perlahan pada mulanya, pantas semasa bayi dan remaja, kemudian mendatar pada dewasa. Ia terhasil daripada pembahagian sel, pembesaran sel dan pembezaan sel. Soalan lengkung pertumbuhan sering turut bertanya fasa di mana kadar pertumbuhan paling pantas, biasanya remaja pada manusia.