Glosari: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Istilah bab ini dalam konteks

Bab 16 memperkenalkan tiga istilah yang menerangkan cara tisu tumbuhan disusun dan cara tumbuhan membesar: meristem, xilem dan floem. Meristem ialah kawasan tumbuhan yang terdiri daripada sel tidak terkhusus yang membahagi secara berterusan, dan ia satu-satunya tempat dalam tumbuhan di mana sel baharu dihasilkan melalui mitosis; berbeza daripada haiwan, yang pertumbuhannya perlahan dan kebanyakannya berhenti setelah sel membeza, tumbuhan mengekalkan meristem sepanjang hayatnya dan oleh itu boleh terus membesar tanpa had daripada titik pertumbuhan khusus ini. Meristem apeks, terdapat pada hujung akar dan pucuk, menghasilkan pertumbuhan pada panjang (pertumbuhan primer), manakala meristem sisian, terdapat sebagai silinder di dalam batang dan akar, menghasilkan pertumbuhan pada lilitan (pertumbuhan sekunder) pada tumbuhan berkayu, satu pembezaan yang kerap diuji penguji dengan meminta calon mengenal pasti jenis meristem mana yang bertanggungjawab bagi satu arah pertumbuhan yang dinyatakan.

Xilem dan floem ialah dua jenis tisu vaskular yang berjalan sepanjang tumbuhan, dan walaupun sering diajar dan dilukis bersama, kedua-duanya menjalankan peranan pengangkutan yang bertentangan dan tidak boleh ditukar ganti. Xilem terdiri terutamanya daripada unsur salur mati, berongga dan berlignin yang bercantum hujung ke hujung membentuk tiub berterusan, dan ia mengangkut air serta garam mineral terlarut dalam satu arah sahaja, ke atas, daripada akar ke daun, pergerakan yang digerakkan terutamanya oleh tarikan transpirasi dan bukan oleh mana-mana mekanisme pengepaman hidup di dalam xilem itu sendiri; kerana sel xilem mati apabila matang, ia tidak boleh menggerakkan bahan secara aktif, dan dindingnya yang tegar dan berlignin juga memberikan sokongan mekanikal yang membantu tumbuhan kekal tegak.

Floem sebaliknya terdiri daripada sel hidup, unsur tiub tapis dan sel pengiring bekerja bersama, dan ia mengangkut makanan terlarut, terutamanya sukrosa yang dihasilkan oleh fotosintesis, dalam satu proses dipanggil translokasi; pengangkutan floem boleh bergerak dalam lebih daripada satu arah dalam tumbuhan yang sama pada masa yang sama, daripada sumber (seperti daun matang yang berfotosintesis) kepada tempat penerima (seperti hujung pucuk yang membesar, buah yang berkembang, atau akar simpanan) di mana sahaja tempat penerima itu berada pada masa itu, berbeza daripada arah tetap ke atas sahaja xilem. Kesilapan peperiksaan paling biasa dalam bab ini ialah menerangkan pengangkutan floem sebagai bergerak dalam arah tetap yang sama seperti xilem, sedangkan arahnya sebenarnya bergantung kepada tempat sukrosa dihasilkan dan tempat ia diperlukan pada masa itu, yang boleh berubah mengikut musim atau peringkat perkembangan tumbuhan.

Membandingkan xilem dan floem sebelah-menyebelah, sel hidup berbanding mati, arah pengangkutan, bahan yang diangkut, dan mekanisme penggerak di sebalik setiap satu, ialah salah satu soalan bergaya jadual paling kerap dibina daripada bab ini, dan soalan tentang meristem kerap digabungkan dengan perbandingan ini dengan bertanya di mana dalam tumbuhan sel xilem dan floem baharu sebenarnya dihasilkan, iaitu meristem sisian pada tumbuhan yang mengalami pertumbuhan sekunder.

Soalan Kertas 2 tentang bab ini sering membekalkan gambar rajah keratan rentas batang atau akar dan meminta calon mengenal pasti tisu vaskular yang mana semata-mata daripada kedudukan dan struktur selnya, dan bukan daripada label yang telah diberikan, jadi mengenali xilem daripada salurnya yang tebal, sering berbentuk bintang dan berlignin, serta floem daripada tiub tapisnya yang lebih lembut dan berdinding lebih nipis, ialah kemahiran yang berbaloi dilatih terus pada gambar rajah tidak berlabel dan bukan hanya pada rajah buku teks yang telah dilabel.

Satu sudut peperiksaan berkaitan meminta calon menerangkan sebab batang yang dilingkar (dikupas kulitnya), di mana jalur kulit kayu dan floem di bawahnya disingkirkan sekeliling batang, akhirnya membunuh akar walaupun air terus naik melalui xilem yang tidak rosak: kerana gula yang dihasilkan dalam daun tidak lagi boleh ditranslokasikan ke bawah melepasi lingkaran itu untuk sampai ke akar, akar secara beransur-ansur kebuluran makanan sedangkan masih dibekalkan sepenuhnya dengan air, satu senario yang menguji sama ada calon benar-benar memahami bahawa xilem dan floem ialah sistem bebas dan bukan dua nama bagi satu laluan pengangkutan.