Pembezaan sel

Dalam silibus dan peperiksaan

Pembezaan sel menerangkan bagaimana organisma berbilang sel, yang bermula sebagai satu sel yang disenyawakan, akhirnya mempunyai pelbagai jenis sel yang berbeza, masing-masing sesuai untuk tugas yang berlainan; silibus mengaitkannya secara terus dengan mitosis, kerana pembahagian mitosis yang berulang mula-mula menghasilkan sel tidak khusus yang serupa secara genetik sebelum sebahagian daripadanya mengalami pembezaan. Soalan peperiksaan biasa meminta calon menerangkan bagaimana struktur sesuatu sel yang dinamakan terhasil daripada pembezaan, contohnya menerangkan bahawa sel darah merah kehilangan nukleusnya dan menjadi bentuk bikonkaf untuk memaksimumkan luas permukaan bagi membawa oksigen, atau bahawa sel sperma membentuk ekor dan banyak mitokondrion untuk berenang dengan cekap serta membekalkan tenaga untuk pergerakan. Kesilapan biasa ialah menganggap pembezaan sel dan mitosis sebagai proses yang sama; mitosis ialah pembahagian yang menghasilkan sel baharu, manakala pembezaan ialah proses berasingan di mana sebahagian sel baharu itu berubah dari segi struktur dan fungsi selepas itu, dan sesuatu sel boleh menyelesaikan mitosis tanpa mengalami pembezaan selanjutnya. Calon juga dikehendaki mengetahui bahawa pembezaan umumnya kekal pada manusia (sel saraf yang telah terbeza sepenuhnya biasanya tidak kembali kepada keadaan tidak khusus), dan inilah sebabnya kerosakan pada tisu yang sangat khusus, seperti tisu saraf, sukar dibaiki oleh badan dengan menghasilkan sel khusus baharu daripada jenis yang sama. Soalan peperiksaan mengenai istilah ini sering menggandingkan gambar rajah berlabel sesuatu sel khusus dengan permintaan untuk mengaitkan dua atau tiga ciri struktur yang boleh dilihat secara terus dengan fungsi sel itu, jadi calon perlu berlatih menulis pasangan ciri-dan-sebab dan bukan sekadar menerangkan rupa sel semata-mata. Buku teks turut mengaitkan pembezaan sel dengan sel stem, iaitu sel tidak khusus yang berpotensi membezakan kepada pelbagai jenis sel lain, satu konsep yang kadangkala diperluaskan dalam soalan aras tinggi.

Contoh

Sel tidak khusus dalam meristem hujung akar tumbuhan boleh mengalami pembezaan sel untuk menjadi sel rambut akar, menumbuhkan lanjutan panjang yang meningkatkan luas permukaannya untuk menyerap air.

Istilah berkaitan

TisuSelMitosis

Sumber:SRC-DSKP-EN