Tingkatan 4 · Jawapan berkerja

Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia, jawapan berkerja

Jawapan berkerja penuh untuk Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia, soalan berstruktur dan esei asli dengan kata kunci skema pemarkahan ditonjolkan.

Tempah Kelas Percubaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Bagaimana topik ini diperiksa

Menghuraikan penurasan ultra dan penyerapan semula dalam nefron mengikut urutan yang betul.
Menerangkan osmoregulasi, termasuk peranan ADH dalam melaraskan penyerapan semula air.
Membandingkan komposisi darah, turasan glomerulus dan air kencing.
Menerangkan termoregulasi menggunakan dilatasi dan pengecutan salur darah kulit.
Menghuraikan cara insulin dan glukagon mengekalkan glukosa darah dalam julat sempit.
Mengaitkan isu kesihatan urinari, seperti batu karang atau jangkitan, dengan bahagian sistem yang terjejas.

Struktur jawapan model

Baca kata perintah dan jawab mengikut markah, satu isi jelas bagi setiap markah.
Takrifkan istilah biologi utama dengan tepat sebelum menerangkannya.
Terangkan proses atau sebab dalam urutan yang betul, menggunakan istilah yang tepat.
Jika berguna, tambah rajah berlabel atau contoh berkerja.
Akhiri dengan kaitan yang diminta soalan (sebab → kesan, struktur → fungsi).

Jawapan berkerja penuh

Terangkan cara penurasan ultra berlaku di glomerulus.

[4]

Tunjuk jawapan

**Arteriol aferen** yang membawa darah masuk ke glomerulus lebih **lebar** daripada **arteriol eferen** yang membawanya keluar, jadi **tekanan hidrostatik yang tinggi** terbina dalam kapilari glomerulus. Tekanan ini memaksa **air, glukosa, garam dan urea** keluar dari darah, merentasi **membran penurasan** dan masuk ke dalam **kapsul Bowman** sebagai turasan glomerulus. **Protein plasma besar dan sel darah** tidak dapat melepasi membran, jadi ia kekal dalam darah.

aferen lebih lebar daripada eferentekanan hidrostatik tinggimembran penurasankapsul Bowmanprotein dan sel darah terlalu besar

Terangkan mengapa glukosa ada dalam turasan glomerulus tetapi tiada dalam air kencing orang yang sihat.

[5]

Tunjuk jawapan

Molekul glukosa **cukup kecil untuk dituras** keluar dari darah semasa penurasan ultra, jadi ia muncul dalam **turasan glomerulus**. Apabila turasan mengalir sepanjang **tubul berlingkar proksimal**, glukosa diambil semula sepenuhnya ke dalam darah melalui **penyerapan semula terpilih**, kerana ia nutrien berguna. Penyerapan semula ini menggunakan **pengangkutan aktif**, jadi semua glukosa dipulihkan dan tiada yang tinggal dalam air kencing. Jika glukosa muncul dalam air kencing, ia mencadangkan aras glukosa darah terlalu tinggi, seperti dalam **diabetes**.

cukup kecil untuk dituraspenyerapan semula terpilihtubul berlingkar proksimalpengangkutan aktifdiabetes

Seseorang kehilangan banyak air melalui berpeluh pada hari panas. Terangkan cara badan meningkatkan penyerapan semula air oleh buah pinggang.

[6]

Tunjuk jawapan

Kehilangan air menjadikan **darah lebih pekat**, menurunkan **keupayaan airnya**. **Osmoreseptor dalam hipotalamus** mengesan perubahan ini, dan **kelenjar pituitari** membebaskan **lebih banyak ADH** ke dalam darah. ADH menjadikan dinding **tubul distal dan duktus pengumpul lebih telap kepada air**, jadi **lebih banyak air diserap semula** ke dalam darah. Hasilnya ialah **air kencing bervolum kecil dan pekat**, yang menjimatkan air dan mengembalikan keupayaan air darah ke arah normal melalui **maklum balas negatif**.

darah lebih pekatosmoreseptor dalam hipotalamuslebih banyak ADH dibebaskanduktus pengumpul lebih telaplebih banyak air diserap semulaair kencing pekat

Terangkan cara badan menyejuk apabila suhunya naik melebihi normal.

[5]

Tunjuk jawapan

Reseptor suhu dalam **kulit dan hipotalamus** mengesan kenaikan itu. **Arteriol berhampiran permukaan kulit berdilat (vasodilatasi)**, jadi lebih banyak darah mengalir dekat permukaan dan lebih banyak haba hilang melalui **radiasi**. **Kelenjar peluh merembes lebih banyak peluh**, dan apabila peluh **menyejat ia menyerap tenaga haba** daripada kulit, menyejukkan badan. Tindak balas ini **menentang kenaikan** suhu dan mengembalikannya ke arah aras tetap, iaitu **maklum balas negatif**.

hipotalamusvasodilatasihaba hilang melalui radiasiberpeluh dan penyejatanmaklum balas negatif

Terangkan cara insulin dan glukagon mengekalkan aras glukosa darah dalam julat yang sempit.

[6]

Tunjuk jawapan

Kedua-dua hormon dihasilkan oleh **pankreas**. Selepas makan, aras glukosa darah **naik**, jadi **insulin** dibebaskan; ia menyebabkan **sel hati dan otot mengambil glukosa dan menyimpannya sebagai glikogen**, yang **menurunkan** aras kembali ke arah normal. Antara waktu makan, aras **turun**, jadi **glukagon** dibebaskan; ia menyebabkan hati **memecah glikogen menjadi glukosa** dan membebaskannya, yang **menaikkan** aras kembali ke arah normal. Kedua-dua hormon mempunyai **kesan bertentangan**, dan setiap tindak balas menentang perubahan, jadi aras dikawal melalui **maklum balas negatif**.

pankreasinsulin menurunkanpenyimpanan glikogenglukagon menaikkanglikogen dipecahmaklum balas negatif

Huraikan cara hemodialisis mengeluarkan bahan buangan daripada darah pesakit kegagalan buah pinggang.

[4]

Tunjuk jawapan

Darah pesakit dialirkan melalui **mesin dialisis** pada satu sisi **membran separa telap**, dengan **cecair dialisis** mengalir pada sisi yang lain. Cecair dialisis **tiada urea** dan mempunyai **aras glukosa serta garam yang normal**, jadi **urea dan lebihan garam meresap keluar** dari darah menuruni **kecerunan kepekatannya**, manakala glukosa dan garam berguna tidak keluar. Darah yang telah dibersihkan kemudian dikembalikan kepada pesakit.

membran separa telapcecair dialisistiada urea dalam cecairresapan menuruni kecerunan kepekatanbahan berguna dikekalkan

Terangkan maksud maklum balas negatif dan mengapa ia penting dalam homeostasis.

[4]

Tunjuk jawapan

Maklum balas negatif ialah mekanisme kawalan yang **perubahan daripada aras tetap** **dikesan oleh reseptor**, diproses oleh **pusat kawalan**, dan dibetulkan oleh **efektor** yang tindak balasnya **menentang perubahan**. Kerana tindak balas sentiasa mendorong keadaan **kembali ke arah normal** dan bukan menjauhkannya, persekitaran dalaman dikekalkan dalam **had yang sempit**. Ini mengekalkan suhu, glukosa darah dan kandungan air cukup stabil untuk **enzim dan sel berfungsi secara normal**.

perubahan dikesan oleh reseptorpusat kawalanefektor menentang perubahankembali ke aras tetappersekitaran dalaman stabil

Frasa yang mendapat markah

Homeostasis: Homeostasis ialah pengekalan persekitaran dalaman tetap, suhu, glukosa darah, kandungan air dan pH, walaupun keadaan luar badan berubah. Ia mengekalkan keadaan cukup stabil untuk enzim dan sel berfungsi secara normal, dan dikawal melalui maklum balas negatif yang melibatkan sistem saraf dan endokrin. Tanpa homeostasis, perubahan kecil di luar boleh mengganggu aktiviti enzim dan metabolisme sel di seluruh badan.
Sistem urinari: Sistem urinari mengeluarkan urea serta lebihan air dan garam daripada darah. Buah pinggang menuras darah secara berterusan; ureter membawa air kencing yang dihasilkan ke pundi kencing yang menyimpannya; uretra kemudian membawa air kencing keluar badan semasa berkemih. Pengeluaran urea, iaitu bahan sisa daripada pemecahan protein, inilah sebabnya sistem urinari digambarkan sebagai sistem organ perkumuhan.
Nefron: Nefron ialah unit penurasan dan pemprosesan individu buah pinggang, terdiri daripada glomerulus, kapsul Bowman dan sistem tubul. Setiap buah pinggang mengandungi bilangan nefron yang sangat banyak berfungsi selari, sebabnya fungsi buah pinggang masih boleh mencukupi walaupun sebahagian nefron rosak. Susunan ini juga menjelaskan sebab seseorang masih boleh hidup sihat walaupun hanya mempunyai satu buah pinggang yang berfungsi.
Penurasan ultra: Tekanan darah tinggi dalam glomerulus memaksa air, glukosa, garam dan urea keluar dari darah ke dalam kapsul Bowman, membentuk turasan glomerulus. Protein plasma besar dan sel darah terlalu besar untuk melalui turas dan kekal dalam darah. Tekanan tinggi ini wujud kerana salur yang membawa darah masuk ke glomerulus lebih lebar daripada salur yang membawanya keluar.
Penyerapan semula terpilih: Apabila turasan mengalir sepanjang tubul, bahan berguna diserap semula ke dalam darah: semua glukosa, kebanyakan air, dan sebahagian garam, bergantung pada keperluan badan. Yang tinggal menjadi air kencing. Proses ini digambarkan sebagai terpilih kerana bahan berbeza diserap semula pada tahap berbeza dan bukan dilayan dengan cara yang sama.
Osmoregulasi dan kesihatan buah pinggang: Hormon antidiuretik (ADH) melaraskan jumlah air yang diserap semula oleh tubul, memekatkan atau mencairkan air kencing untuk mengekalkan kandungan air darah stabil. Apabila buah pinggang gagal, sisa dan lebihan air terkumpul dalam darah, dan rawatan dilakukan melalui dialisis atau pemindahan buah pinggang. Lebih banyak ADH dibebaskan apabila badan kekurangan air, menghasilkan air kencing bervolum kecil tetapi lebih pekat.
Maklum balas negatif: Maklum balas negatif ialah corak kawalan umum di sebalik homeostasis: reseptor mengesan perubahan daripada aras normal, pusat kawalan mencetuskan tindak balas, dan efektor membetulkan perubahan itu supaya keadaan kembali ke aras tetap. Termoregulasi, osmoregulasi dan kawalan glukosa darah semuanya mengikut corak yang sama ini, sebabnya menguasai satu contoh dengan baik memudahkan anda menerangkan yang lain.
Termoregulasi: Kulit dan hipotalamus dalam otak bekerja bersama untuk mengekalkan suhu badan tetap. Apabila badan terlalu panas, salur darah kulit berdilat dan kelenjar peluh menjadi lebih aktif untuk melepaskan haba; apabila terlalu sejuk, salur darah kulit mengecut dan otot mungkin menggeletar untuk menjana haba. Bulu roma yang tegak (kulit ayam) ialah tindak balas berkaitan yang memerangkap lapisan nipis udara panas berhampiran kulit.

Soalan lazim

Apakah homeostasis?

Homeostasis ialah pengekalan persekitaran dalaman tetap dalam badan, seperti suhu badan, aras glukosa darah, kandungan air dan pH yang stabil, walaupun keadaan luar berubah. Ia mengekalkan keadaan ideal untuk enzim dan sel berfungsi, dan dikawal oleh organ termasuk buah pinggang, hati, kulit serta sistem saraf dan endokrin. Hampir setiap mekanisme homeostatik dalam badan mengikut corak maklum balas negatif yang sama, iaitu mengesan, bertindak balas terhadap dan membetulkan sesuatu perubahan.

Bagaimana air kencing dibentuk dalam nefron?

Pertama, penurasan ultra: tekanan tinggi dalam glomerulus memaksa air, glukosa, garam dan urea keluar dari darah ke kapsul Bowman, manakala protein besar dan sel darah kekal. Kemudian penyerapan semula terpilih: apabila turasan mengalir sepanjang tubul, bahan berguna seperti semua glukosa, sebahagian garam dan banyak air diserap semula ke darah. Yang tinggal, terutamanya urea, garam berlebihan dan air, menjadi air kencing. Air kencing itu kemudian mengalir melalui ureter ke pundi kencing untuk disimpan sebelum dikeluarkan.

Mengapa biasanya tiada glukosa dalam air kencing?

Glukosa cukup kecil untuk dituras semasa penurasan ultra, tetapi ia nutrien berguna, jadi ia diserap semula sepenuhnya ke darah semasa penyerapan semula terpilih. Oleh itu air kencing sihat tiada glukosa. Jika glukosa muncul dalam air kencing, ia selalunya bermakna glukosa darah terlalu tinggi, seperti dalam diabetes.