Mengira Pembesaran

Formula pembesaran

Pembesaran menggambarkan berapa kali lebih besar imej kelihatan berbanding saiz sebenar objek. Formulanya ialah: pembesaran = saiz imej ÷ saiz sebenar.

Disusun semula, ini juga memberi saiz sebenar = saiz imej ÷ pembesaran, dan saiz imej = saiz sebenar × pembesaran. Pembesaran tiada unit kerana ia nisbah antara dua panjang.

Penukaran unit sebelum mengira

• 1 sentimeter (cm) = 10 milimeter (mm)
• 1 milimeter (mm) = 1000 mikrometer (μm)
• 1 sentimeter (cm) = 10,000 mikrometer (μm)
• Sentiasa tukar saiz imej dan saiz sebenar kepada unit yang sama sebelum membahagikan.

Contoh berkerja

Sebuah gambar rajah sel mempunyai saiz imej (panjang) 40 mm. Saiz sebenar sel ialah 200 μm. Cari pembesaran gambar rajah itu.

Langkah 1: Tukar kedua-dua ukuran kepada unit yang sama. Tukar 40 mm kepada μm: 40 mm × 1000 = 40,000 μm.

Langkah 2: Gunakan formula. Pembesaran = saiz imej ÷ saiz sebenar = 40,000 μm ÷ 200 μm = 200.

Gambar rajah itu dibesarkan 200 kali, ditulis sebagai x200.

Bagaimana ia diperiksa

Kertas 3 dan soalan berstruktur selalu memberi bar skala, pembesaran dinyatakan, atau panjang diukur pada gambar rajah dan meminta anda mengira saiz sebenar struktur, atau mengira pembesaran apabila kedua-dua saiz diberi. Anda juga mungkin diminta mengukur panjang pada gambar rajah bercetak menggunakan pembaris sebelum menggantikannya ke dalam formula.

Kesilapan biasa

Menyusun semula formula untuk mencari saiz sebenar

Formula yang sama menjawab tiga jenis soalan, bergantung pada dua nilai yang diberi. Untuk mencari saiz sebenar sesuatu struktur, susun semula menjadi saiz sebenar = saiz imej ÷ pembesaran; untuk mencari saiz lukisan yang sepatutnya, gunakan saiz imej = saiz sebenar × pembesaran.

Contoh berkerja: sebuah mikrograf elektron dilabel ×5000, dan sebuah mitokondrion padanya berukuran 15 mm merentasinya. Saiz sebenar = saiz imej ÷ pembesaran = 15 mm ÷ 5000 = 0.003 mm. Ditukar kepada mikrometer, 0.003 mm × 1000 = 3 μm, iaitu lebar yang realistik bagi sebuah mitokondrion.

Membaca dan menggunakan bar skala

Banyak mikrograf membawa bar skala dan bukannya pembesaran yang dinyatakan. Bar skala ialah garisan pendek yang dilabel dengan panjang sebenar yang diwakilinya, seperti 10 μm.

Untuk mencari pembesaran keseluruhan imej, ukur panjang bercetak bar skala dengan pembaris, tukar kedua-dua panjang kepada unit yang sama, kemudian bahagikan panjang yang diukur dengan panjang yang diwakili bar itu.

Contoh berkerja: sebuah bar skala dicetak sepanjang 20 mm dan dilabel 10 μm. Tukar 20 mm kepada mikrometer: 20 × 1000 = 20,000 μm.

Pembesaran = panjang diukur ÷ panjang sebenar = 20,000 μm ÷ 10 μm = ×2000. Setelah pembesaran diketahui, saiz sebenar mana-mana struktur dalam imej yang sama boleh dicari dengan mengukurnya dan membahagikannya dengan 2000.

Pengiraan rujukan

Soalan bergaya Kertas 3

Soalan 1 (mengukur dan menggunakan nombor). Sebuah fotomikrograf sel pipi dicetak dengan bar skala sepanjang 25 mm, dilabel 50 μm. Sel itu berukuran 60 mm merentasinya pada cetakan.

(a) Hitung pembesaran fotomikrograf itu. (b) Hitung lebar sebenar sel pipi dalam mikrometer.

Jawapan model. (a) Tukar panjang bar: 25 mm = 25,000 μm; pembesaran = panjang diukur ÷ panjang sebenar = 25,000 μm ÷ 50 μm = ×500. (b) Lebar sebenar = saiz imej ÷ pembesaran = 60 mm ÷ 500 = 0.12 mm = 120 μm selepas menukar mm kepada μm.

Soalan 2 (mentafsir data). Seorang pelajar mengukur spesimen yang sama dua kali dan mengira pembesaran ×198 dan ×202. Cadangkan mengapa kedua-dua nilai berbeza, dan nyatakan cara memperoleh nilai yang lebih boleh dipercayai.

Jawapan model. Perbezaan berpunca daripada ralat kecil semasa mengukur panjang imej dengan pembaris, seperti paralaks atau membaca hanya kepada milimeter terdekat. Mengambil beberapa ukuran dan mencari min, serta mengukur di sepanjang paksi paling jelas dan paling panjang, memberi pembesaran yang lebih boleh dipercayai.

Soalan 3 (mendefinisi secara operasi). Terangkan, dari segi formula, mengapa pembesaran tiada unit manakala saiz sebenar mempunyai unit.

Jawapan model. Pembesaran = saiz imej ÷ saiz sebenar; kedua-duanya panjang yang diukur dalam unit yang sama, jadi unitnya terbatal dan jawapannya ialah nisbah tulen tanpa unit. Saiz sebenar ialah satu panjang yang diukur, jadi ia mengekalkan unitnya, seperti μm atau mm.

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim