Kaedah Petak Punnett

Langkah-langkahnya

1. Tentukan simbol gen: pilih huruf besar untuk alel dominan dan huruf kecil yang sama untuk alel resesif.
2. Tuliskan genotip setiap ibu bapa (contohnya Tt x Tt).
3. Tentukan gamet yang boleh dihasilkan setiap ibu bapa dengan memecahkan genotipnya kepada alel tunggal, dan tulis setiap gamet dalam bulatan.
4. Lukis grid: tulis gamet salah satu ibu bapa di baris atas dan gamet ibu bapa satu lagi di lajur kiri.
5. Isikan setiap sel dalam dengan menggabungkan gamet barisnya dengan gamet lajurnya, ini memberikan genotip zuriat bagi sel itu.
6. Kira genotip dan fenotip merentasi semua sel dan nyatakan hasilnya sebagai nisbah.

Contoh terselesai: Tt x Tt

Membaca grid

Empat sel dalam memberikan nisbah genotip 1 TT : 2 Tt : 1 tt. Kerana TT dan Tt kedua-duanya tinggi (T dominan) dan tt pendek, nisbah fenotip ialah 3 tinggi : 1 pendek.

Sentiasa baca nisbah daripada grid yang telah lengkap, bukan daripada ingatan, nisbah berubah jika genotip ibu bapa berbeza, contohnya kacukan uji Tt x tt memberikan nisbah 1:1, bukan 3:1.

Membina gamet dengan betul

Bilangan jenis gamet yang dihasilkan seorang ibu bapa bersamaan 2 dipangkatkan bilangan pasangan gen heterozigot. Heterozigot monohibrid (Tt) menghasilkan 2 jenis gamet; heterozigot dihibrid (TtYy) menghasilkan 4 jenis gamet, jadi petak Punnett dihibrid memerlukan grid 4 x 4 dan bukannya 2 x 2.

Masalah terselesai 1, mudah: RR x rr

Soalan. Pada pokok kacang, biji bulat (R) dominan terhadap biji berkedut (r). Sebuah pokok biji bulat baka tulen dikacukkan dengan pokok biji berkedut.

Berikan genotip ibu bapa, lengkapkan petak Punnett, dan nyatakan fenotip zuriat.

Jawapan model. Ibu bapa ialah RR dan rr. Pokok bulat hanya membentuk gamet R dan pokok berkedut hanya gamet r, jadi setiap kotak ialah Rr.

Semua zuriat ialah bulat heterozigot: genotip semuanya Rr dan fenotip semuanya bulat.

Masalah terselesai 2, sederhana: Rr x rr

Soalan. Salah satu zuriat bulat Rr di atas dikacukkan dengan pokok berkedut (rr). Ramalkan nisbah genotip dan fenotip kacukan kedua ini.

Jawapan model. Ibu bapa Rr membentuk dua jenis gamet, R dan r; ibu bapa rr hanya membentuk r. Gabungannya memberikan nisbah genotip 1 Rr : 1 rr dan nisbah fenotip 1 bulat : 1 berkedut.

Kemunculan semula biji berkedut menunjukkan ibu bapa bulat membawa alel resesif yang tersembunyi.

Masalah terselesai 3, aras SPM: dominan tak lengkap

Soalan. Pada sejenis pokok berbunga hipotetikal, warna bunga menunjukkan dominan tak lengkap: genotip C^R C^R merah, C^W C^W putih, dan heterozigot C^R C^W merah jambu. Dua pokok merah jambu dikacukkan.

Lukis petak Punnett dan berikan nisbah genotip serta fenotip zuriat.

Jawapan model. Setiap ibu bapa merah jambu membentuk gamet C^R dan C^W. Grid memberikan nisbah genotip 1 C^R C^R : 2 C^R C^W : 1 C^W C^W.

Kerana tiada alel yang dominan sepenuhnya, nisbah fenotip sama dengan nisbah genotip: 1 merah : 2 merah jambu : 1 putih. Inilah yang perlu diingat, di bawah dominan tak lengkap heterozigot mempunyai rupa tersendiri, jadi corak 3 : 1 tidak terpakai.

Soalan latihan

• 1. Pada pokok kacang, bunga ungu (P) dominan terhadap bunga putih (p). Pokok ungu heterozigot dikacukkan dengan pokok putih. Lukis petak Punnett dan nyatakan nisbah fenotip zuriat.
• 2. Pokok kacang tinggi baka tulen (T dominan) dikacukkan dengan pokok tinggi heterozigot. Nyatakan nisbah genotip dan fenotip zuriat.
• 3. Sebuah pokok mempunyai genotip TtRr. Senaraikan semua jenis gamet yang boleh dibentuknya, dan nyatakan berapa banyak kotak diperlukan oleh petak Punnett untuk mengacukkannya dengan pokok TtRr yang lain.

Jawapan latihan

Kesilapan biasa

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim