Teknik Menjawab Genetik

Struktur lengkap

1. Takrifkan kunci: nyatakan huruf mana mewakili alel mana, dan mana dominan serta mana resesif (contohnya Biar T mewakili alel bagi tinggi dan t mewakili alel bagi pendek).
2. Nyatakan fenotip dan genotip induk (contohnya Induk: tinggi (Tt) x tinggi (Tt)).
3. Tentukan dan tulis gamet, setiap satu dalam bulatan, memecahkan genotip setiap ibu bapa kepada alel tunggal.
4. Lukis petak Punnett, meletakkan gamet satu ibu bapa di baris atas dan ibu bapa satu lagi di lajur sisi, dan isikan setiap kotak.
5. Senaraikan genotip zuriat dan fenotip sepadan.
6. Nyatakan nisbah genotip dan nisbah fenotip dengan jelas pada akhir.

Contoh terselesai mengikut struktur

Soalan: dua pokok kacang tinggi, kedua-duanya heterozigot, dikacukkan. Tentukan nisbah fenotip zuriat.

Kunci: biar T = alel bagi tinggi (dominan), t = alel bagi pendek (resesif).

Induk: tinggi (Tt) x tinggi (Tt).

Gamet: (T) (t) daripada setiap ibu bapa.

Contoh terselesai kedua: kacukan uji

Soalan: pokok kacang berbiji bulat mungkin RR atau Rr, dengan biji bulat (R) dominan terhadap biji berkedut (r). Ia dikacukkan dengan pokok berbiji berkedut untuk mendedahkan genotipnya.

Susun jawapan bagi kes induk berbiji bulat itu heterozigot.

Kunci: biar R = alel bagi biji bulat (dominan), r = alel bagi biji berkedut (resesif).

Induk: bulat (Rr) x berkedut (rr).

Gamet: (R) (r) daripada induk bulat; (r) (r) daripada induk berkedut.

Contoh terselesai ketiga: bekerja ke belakang daripada nisbah

Soalan: pada tikus belanda, bulu hitam (B) dominan terhadap bulu putih (b). Dua ekor tikus belanda hitam dikacukkan dan menghasilkan zuriat dalam nisbah anggaran 3 hitam : 1 putih.

Nyatakan genotip kedua-dua induk dan terangkan, mengikut struktur jawapan, cara anda memperolehnya.

Penaakulan: zuriat putih mestilah bb, jadi ia menerima satu alel b daripada setiap induk. Setiap induk hitam oleh itu membawa alel b tersembunyi dan mesti heterozigot (Bb).

Kunci: biar B = alel bagi bulu hitam (dominan), b = alel bagi bulu putih (resesif).

Induk: hitam (Bb) x hitam (Bb).

Gamet: (B) (b) daripada setiap induk.

Kata arahan yang perlu diperhatikan

• 'Nyatakan genotip', tulis pasangan huruf sahaja (contohnya Tt).
• 'Tentukan nisbah fenotip', kira kotak, kumpulkan mengikut ciri boleh diperhati, dan tulis sebagai nisbah.
• 'Terangkan', berikan penaakulan biologi (contohnya mengapa ciri melangkau satu generasi), bukan sekadar nisbah.
• 'Lengkapkan gambar rajah genetik', isikan setiap gamet dan setiap kotak, menunjukkan kerja penuh, bukan sekadar jawapan akhir.

Titik pemarkahan yang dicari pemeriksa

Pemeriksa biasanya memberikan markah berasingan bagi kunci/takrifan alel, genotip induk yang betul, gamet ditunjukkan dengan betul dalam bulatan, petak Punnett yang lengkap dengan betul, dan nisbah akhir. Terlepas mana-mana satu langkah, walaupun dengan nisbah akhir betul, boleh menghilangkan markah.

Masalah latihan

1. Pada tomato, buah merah (R) dominan terhadap buah kuning (r). Pokok merah heterozigot dikacukkan dengan pokok kuning. Susun gambar rajah genetik lengkap dan nyatakan nisbah fenotip zuriat.
2. Pokok kacang tinggi baka tulen (TT) dikacukkan dengan pokok pendek (tt). Tulis kunci, genotip induk, gamet dan genotip zuriat, kemudian terangkan mengapa ciri pendek muncul semula hanya pada generasi kemudian.
3. Dua ekor tikus hitam, setiap satu heterozigot (Bb), dikacukkan, dengan hitam (B) dominan terhadap perang (b). Nyatakan nisbah genotip dan nisbah fenotip zuriat, menunjukkan setiap langkah jawapan.

Jawapan bagi masalah latihan

Kesilapan biasa

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim