Larutan hipertonik

Dalam silibus dan peperiksaan

Larutan hipertonik melengkapkan perbandingan yang dibina oleh silibus mengenai sel dan osmosis, dan calon perlu menerangkan apa yang berlaku apabila sesuatu sel dikelilingi oleh larutan berpotensi air lebih rendah (lebih pekat) berbanding sel itu sendiri, menyebabkan air keluar dari sel menuruni kecerunan potensi airnya. Pada sel tumbuhan, kehilangan air ini menyebabkan sitoplasma dan membran sel tertarik menjauhi dinding sel yang tegar, satu fenomena yang boleh dilihat dan dipanggil plasmolisis, sering ditunjukkan dalam gambar rajah mikroskop untuk dikenal pasti oleh calon; pada sel haiwan, persekitaran hipertonik yang sama menyebabkan sel mengecut dan menjadi berkedut (krenasi), kerana tiada dinding sel untuk memberikan bentuk luar yang tetap kepada sel itu. Kesilapan biasa ialah menganggap plasmolisis dan krenasi sebagai proses yang sama, sedangkan plasmolisis secara khusus merujuk kepada membran yang tertanggal daripada dinding sel pada sel berdinding, manakala krenasi menerangkan pengecutan seluruh permukaan luar sel yang tiada dinding. Kesilapan lain yang kerap berlaku ialah menganggap larutan hipertonik sentiasa pekat secara mutlak; sama seperti larutan hipotonik, 'hipertonik' hanya bermakna secara relatif kepada potensi air di dalam sesuatu sel tertentu, jadi larutan luar yang sama boleh bersifat hipertonik kepada satu jenis sel tetapi isotonik kepada sel lain. Istilah ini turut menerangkan sebab penambahan garam atau gula mengawet makanan: persekitaran hipertonik menarik air keluar daripada sebarang sel bakteria atau kulat yang hadir melalui osmosis, menyahhidratkan dan membunuhnya, satu aplikasi praktikal yang kadangkala dikaitkan oleh pemeriksa dengan soalan mengenai pengawetan dan kerosakan makanan. Buku teks turut mengaitkan larutan hipertonik dengan kaedah pengeringan makanan tradisional, di mana penyingkiran air secara beransur-ansur daripada bahan makanan turut membantu mengawetkannya dengan cara yang serupa.

Contoh

Sel tumbuhan yang diletakkan dalam larutan gula hipertonik kehilangan air melalui osmosis, menyebabkan membran sel mengecut menjauhi dinding sel dalam satu proses yang dipanggil plasmolisis.

Istilah berkaitan

Larutan hipotonikOsmosis

Sumber:SRC-DSKP-EN