Nisbah Monohibrid: 3:1 lawan 1:1

Nisbah 3:1

Nisbah fenotip 3:1 muncul apabila kedua-dua ibu bapa heterozigot bagi gen yang sama, contohnya Tt x Tt. Setiap ibu bapa menghasilkan gamet T dan t dalam bilangan sama, memberikan genotip zuriat 1 TT : 2 Tt : 1 tt.

Kerana TT dan Tt kedua-duanya menunjukkan fenotip dominan, tiga perempat zuriat menunjukkan ciri dominan dan satu perempat menunjukkan ciri resesif.

Nisbah 1:1

Nisbah fenotip 1:1 muncul apabila heterozigot dikacukkan dengan homozigot resesif, contohnya Tt x tt. Ibu bapa heterozigot menghasilkan gamet T dan t, tetapi ibu bapa homozigot resesif hanya menghasilkan t.

Separuh zuriat ialah Tt (fenotip dominan) dan separuh lagi tt (fenotip resesif).

Perbandingan bersebelahan

Mengapa ini penting

Nisbah zuriat merupakan bukti langsung genotip ibu bapa. Jika kacukan antara ibu bapa berfenotip dominan dengan homozigot resesif yang diketahui memberikan pembahagian fenotip lebih kurang 1:1, ibu bapa dominan itu mesti heterozigot, inilah logik yang digunakan dalam kacukan uji.

Masalah terselesai 1 (mudah): kacukan 1:1

Pada arnab, bulu kelabu (G) dominan berbanding bulu putih (g). Seekor arnab kelabu heterozigot (Gg) dikacukkan dengan arnab putih (gg).

Tentukan nisbah fenotip zuriatnya.

Induk kelabu membentuk gamet G dan g dalam bilangan sama, manakala induk putih hanya membentuk gamet g. Separuh zuriat ialah Gg (kelabu) dan separuh lagi gg (putih), jadi nisbah fenotip ialah 1 kelabu : 1 putih.

Masalah terselesai 2 (sederhana): kacukan 3:1

Dua ekor arnab kelabu heterozigot (Gg) dikacukkan. Tentukan nisbah genotip dan nisbah fenotip zuriatnya.

Setiap induk membentuk gamet G dan g dalam bilangan sama. Empat gabungan itu memberikan nisbah genotip 1 GG : 2 Gg : 1 gg.

Kerana GG dan Gg kedua-duanya kelabu, nisbah fenotip ialah 3 kelabu : 1 putih.

Masalah terselesai 3 (aras SPM): membaca nisbah secara songsang

Seekor arnab kelabu dikacukkan dengan arnab putih. Antara anak yang dihasilkan melalui kacukan berulang, lebih kurang separuh kelabu dan separuh putih.

Simpulkan genotip setiap induk, dengan alasan.

Induk putih ialah gg dan hanya menurunkan g. Lebih kurang separuh zuriat berwarna putih (gg), jadi zuriat itu turut menerima alel g daripada induk kelabu; oleh itu induk kelabu mesti membawa g dan, kerana ia kelabu, ia heterozigot Gg.

Kacukan itu ialah Gg x gg, yang memberikan nisbah 1 kelabu : 1 putih seperti diperhatikan.

Sekiranya setiap zuriat kelabu, induk kelabu itu tentu homozigot GG, kerana kacukan GG x gg menghasilkan hanya zuriat Gg dan tiada yang putih.

Masalah latihan

1. Pada pokok tomato, batang ungu (A) dominan berbanding batang hijau (a). Satu pokok ungu heterozigot (Aa) dikacukkan dengan pokok hijau (aa). Nyatakan nisbah fenotip yang dijangka bagi zuriatnya.
2. Dua pokok tomato ungu heterozigot (Aa) dikacukkan. Nyatakan nisbah genotip dan nisbah fenotip zuriatnya.
3. Satu pokok tomato ungu dikacukkan dengan pokok hijau dan setiap zuriat berbatang ungu. Simpulkan genotip induk ungu itu dan terangkan mengapa tiada zuriat hijau muncul.

Kesilapan biasa

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim