Penentuan Jantina

Kromosom jantina

Manusia mempunyai 23 pasang kromosom; 22 pasang ialah autosom dan satu pasang ialah kromosom jantina. Perempuan mempunyai dua kromosom X (XX).

Lelaki mempunyai satu kromosom X dan satu kromosom Y (XY). Kromosom Y membawa gen yang mencetuskan perkembangan lelaki.

Ibu bapa mana yang menentukan jantina zuriat

Seorang perempuan (XX) hanya boleh menghasilkan ovum yang membawa kromosom X, kerana kedua-dua kromosom jantinanya ialah X. Seorang lelaki (XY) menghasilkan dua jenis sperma dalam bilangan sama: separuh membawa kromosom X dan separuh membawa kromosom Y.

Oleh itu, sperma bapalah yang menentukan sama ada zuriat itu lelaki atau perempuan.

Petak Punnett terselesai

Membaca keputusan

Petak Punnett menunjukkan nisbah genotip dan fenotip 1:1 antara zuriat lelaki dan perempuan. Ini kerana ibu sentiasa menyumbang kromosom X, manakala bapa menyumbang X atau Y dengan kebarangkalian sama, jadi setiap persenyawaan mempunyai peluang sama untuk menghasilkan anak lelaki atau perempuan.

Masalah terselesai 1, mudah: kebarangkalian anak lelaki

Soalan. Nyatakan dua jenis sperma yang dihasilkan seorang lelaki dan berikan kebarangkalian bahawa seorang anak ialah lelaki.

Jawapan model. Seorang lelaki (XY) menghasilkan sperma pembawa X dan pembawa Y dalam bilangan sama. Ovum ibu sentiasa membawa X, jadi sperma Y menghasilkan anak lelaki (XY) dan sperma X menghasilkan anak perempuan (XX).

Oleh itu kebarangkalian seorang anak ialah lelaki ialah 1/2, satu daripada dua.

Masalah terselesai 2, sederhana: dua orang anak

Soalan. Sepasang suami isteri merancang untuk mempunyai dua orang anak. Menggunakan grid hasil yang sama berkemungkinan, tentukan kebarangkalian mereka mendapat seorang anak lelaki dan seorang anak perempuan dalam sebarang susunan.

Jawapan model. Setiap persenyawaan tidak bersandar antara satu sama lain, jadi dua anak memberikan empat gabungan yang sama berkemungkinan, seperti di bawah. Dua daripada empat gabungan (perempuan kemudian lelaki, lelaki kemudian perempuan) memberikan seorang setiap jenis, jadi kebarangkalian seorang lelaki dan seorang perempuan ialah 2/4 = 1/2.

Kebarangkalian dua perempuan ialah 1/4 dan dua lelaki ialah 1/4.

Masalah terselesai 3, aras SPM: keluarga empat anak perempuan

Soalan. Sepasang suami isteri mempunyai empat orang anak, semuanya perempuan. (a) Lukis gambar rajah genetik (genotip, gamet dan zuriat) untuk menunjukkan bagaimana jantina seorang anak ditentukan.

(b) Terangkan mengapa pasangan itu masih boleh mendapat anak kelima yang perempuan.

Jawapan model. (a) Ibu bapa: ibu XX x bapa XY. Gamet: ibu hanya membentuk ovum X; bapa membentuk sperma X dan Y dalam bilangan sama.

Zuriatnya ialah XX (perempuan) dan XY (lelaki) dalam nisbah 1 : 1, seperti ditunjukkan grid. (b) Nisbah 1 : 1 ialah kebarangkalian bagi setiap kehamilan, bukan hasil tetap bagi satu keluarga.

Setiap persenyawaan tidak bersandar pada yang sebelumnya, jadi peluang anak kelima perempuan masih 1/2 tanpa mengira empat anak perempuan yang telah lahir.

Soalan latihan

• 1. Seorang wanita sedang mengandungkan seorang anak. Nyatakan kebarangkalian anak itu perempuan dan terangkan jawapan anda dalam satu ayat.
• 2. Menggunakan idea gamet, terangkan mengapa bilangan anak lelaki dan perempuan yang lahir dalam populasi besar hampir sama.
• 3. Sebuah keluarga mempunyai dua orang anak. Senaraikan kemungkinan gabungan jantina dan nyatakan kebarangkalian kedua-dua anak berjantina sama.

Jawapan latihan

Bagaimana ia diperiksa

Soalan SPM mungkin meminta anda menyatakan kombinasi kromosom jantina bagi lelaki dan perempuan, melukis petak Punnett untuk menunjukkan penentuan jantina, atau menerangkan mengapa gamet bapa menentukan jantina zuriat.

Kesilapan biasa

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim