Glosari: Kelestarian Alam Sekitar

Istilah bab ini dalam konteks

Bab 25 merangkumi empat istilah yang menerangkan masalah alam sekitar dan gerak balas yang diperlukan untuk menanganinya: kesan rumah hijau, pemanasan global, eutrofikasi dan kemampanan. Kesan rumah hijau ialah proses semula jadi di mana gas tertentu dalam atmosfera, terutamanya karbon dioksida, metana dan wap air, secara kolektif dipanggil gas rumah hijau, memerangkap haba yang disinarkan daripada permukaan Bumi, menghalangnya daripada terlepas terus ke angkasa dan mengekalkan suhu purata planet cukup tinggi untuk menyokong kehidupan; kesan rumah hijau semula jadi ini bukan satu masalah dengan sendirinya, dan satu kesilapan peperiksaan yang kerap ialah menerangkan kesan rumah hijau sebagai secara semula jadi berbahaya, sedangkan sukatan pelajaran secara khusus membezakan proses semula jadi itu daripada akibat diperhebat manusia.

Pemanasan global ialah pengintensifan diperhebat, disebabkan manusia, kepada kesan rumah hijau semula jadi ini, akibat aktiviti manusia, terutamanya pembakaran bahan api fosil untuk tenaga dan pengangkutan, dan penebangan hutan berskala besar, yang menyingkirkan pokok yang jika tidak akan menyerap karbon dioksida, yang membebaskan gas rumah hijau tambahan ke dalam atmosfera lebih pantas daripada proses semula jadi boleh menyingkirkannya, memerangkap lebih banyak haba berbanding kesan rumah hijau semula jadi sahaja dan menyebabkan peningkatan boleh diukur dalam suhu permukaan purata Bumi dari semasa ke semasa. Calon sering dijangka menerangkan rantaian sebab dengan betul: aktiviti manusia meningkatkan kepekatan gas rumah hijau, yang mengintensifkan kesan rumah hijau melebihi aras semula jadinya, yang menyebabkan pemanasan global, dan bukan menganggap ketiga-tiga idea ini sebagai sinonim bagi satu konsep kabur tunggal 'pencemaran'.

Eutrofikasi ialah satu proses alam sekitar berasingan yang menjejaskan jasad air dan bukan atmosfera: ia bermula apabila nutrien berlebihan, khususnya nitrat dan fosfat daripada air larian baja pertanian atau kumbahan tidak dirawat, memasuki sungai atau tasik dan menyebabkan pertumbuhan alga yang pantas dan berlebihan (kemekaran alga) pada permukaan air. Kemekaran alga ini menghalang cahaya daripada sampai ke tumbuhan akuatik di bawah permukaan, yang kemudiannya mati dan dipecahkan oleh pengurai; respirasi pengurai itu sendiri dengan pantas menghabiskan oksigen terlarut dalam air, dan kehabisan oksigen ini akhirnya membunuh ikan dan organisma akuatik lain, satu rantaian sebab dan akibat berbilang langkah yang secara khusus dijangka penguji diterangkan calon dalam urutan penuh, dan bukan melompat terus daripada 'nutrien berlebihan' kepada 'ikan mati' tanpa menyatakan langkah pertengahan melibatkan kemekaran alga, sekatan cahaya, penguraian dan kehabisan oksigen.

Kemampanan, dalam konteks alam sekitar ini, ialah amalan menggunakan sumber semula jadi dan menguruskan aktiviti manusia dengan cara yang memenuhi keperluan masa kini tanpa menjejaskan keupayaan generasi akan datang memenuhi keperluan mereka sendiri, dan ia berkait terus semula kepada ketiga-tiga istilah lain dalam bab ini: amalan mampan seperti penghutanan semula, menggunakan sumber tenaga boleh diperbaharui, merawat kumbahan sebelum dilepaskan, dan mengaplikasikan baja dalam kuantiti terkawal ialah gerak balas praktikal yang menangani pemanasan global dan eutrofikasi pada punca masing-masing dan bukan hanya gejala kelihatannya.

Soalan Kertas 2 tentang bab ini kerap meminta calon menerangkan keseluruhan urutan eutrofikasi bagi satu senario yang diberikan, seperti air larian baja ke dalam kolam berdekatan, dan markah penuh biasanya memerlukan setiap langkah pertengahan dinyatakan dalam susunan betul dan bukan hanya sebab awal dan hasil akhir.

Satu lagi sudut peperiksaan meminta calon menerangkan sebab penebangan hutan menyumbang kepada pemanasan global melalui dua mekanisme berasingan dan bukan satu: membakar atau mereputkan pokok yang ditebang membebaskan karbon dioksida tersimpan terus ke atmosfera, manakala bilangan pokok yang tinggal lebih sedikit juga menyingkirkan kurang karbon dioksida daripada atmosfera melalui fotosintesis berbanding sebelum ini, jadi jawapan lengkap mesti menyatakan kedua-dua pembebasan terus dan pengurangan penyerapan masa depan dan bukan hanya satu daripada kedua-duanya.