Substrat

Dalam silibus dan peperiksaan

Substrat ditakrifkan secara langsung berkaitan dengan enzim dan tapak aktif, dan silibus mengharapkan calon dapat menamakan dengan betul substrat bagi enzim biasa yang dibincangkan pada peringkat SPM, seperti kanji bagi amilase, protein bagi pepsin atau tripsin, dan hidrogen peroksida bagi katalase, kerana soalan peperiksaan kerap meminta calon mengenal pasti substrat, enzim dan hasil bersama-sama dalam satu jawapan berstruktur. Idea utama yang kerap diuji ialah kekhususan: oleh sebab tapak aktif sesuatu enzim mempunyai bentuk tertentu, ia biasanya hanya boleh mengikat dan bertindak ke atas satu substrat, atau sekumpulan kecil substrat yang sangat serupa bentuknya, dan inilah sebabnya, contohnya, amilase tidak dapat memecahkan protein walaupun kedua-duanya ialah biomolekul. Kesilapan biasa ialah mengelirukan substrat dengan hasil, terutamanya dalam tindak balas yang mempunyai berbilang langkah, atau menamakan kumpulan makanan umum (seperti 'karbohidrat') dan bukan molekul khusus yang terlibat (seperti 'kanji') apabila soalan mengharapkan istilah yang tepat. Calon juga kerap diminta menerangkan graf kadar tindak balas berbanding kepekatan substrat, di mana kadar meningkat dengan lebih banyak substrat sehingga satu titik dan kemudian mendatar kerana semua tapak aktif enzim sudah diduduki pada mana-mana satu masa, satu titik ketepuan yang khusus diuji oleh pemeriksa kebolehan calon mengenal pasti dan menerangkannya. Apabila sesuatu soalan menerangkan enzim yang tidak biasa, calon perlu mencari substrat yang dinamakan atau tersirat dalam senario tersebut dan bukan meneka daripada contoh yang dihafal, kerana soalan SPM semakin kerap menguji aplikasi kepada pasangan enzim-substrat baharu dan bukan hanya beberapa contoh yang diajar terus di dalam kelas. Calon turut disarankan mengaitkan setiap substrat dengan hasil tindak balasnya dalam satu ayat lengkap, kerana skema pemarkahan sering memerlukan ketiga-tiga elemen, iaitu substrat, enzim dan hasil, hadir untuk markah penuh.

Contoh

Dalam pencernaan kanji oleh amilase, kanji ialah substrat, dan ia ditukarkan menjadi maltosa sebagai hasil enzim itu.

Istilah berkaitan

EnzimTapak aktif

Sumber:SRC-DSKP-EN