Pewarisan Monohibrid

Apa yang dikaji pewarisan monohibrid

Pewarisan monohibrid menjejaki bagaimana satu ciri, dikawal oleh satu gen dengan dua alel, diturunkan daripada induk kepada zuriat. Ia bergantung pada kosa kata asas genetik: sesuatu alel dianggap dominan jika ia sentiasa dizahirkan dalam fenotip apabila hadir, dan resesif jika ia hanya dizahirkan apabila tiada alel dominan hadir.

Istilah utama yang diperlukan bersama

• Genotip, kombinasi alel yang dibawa organisma bagi sesuatu gen, ditulis menggunakan huruf, contohnya Tt.
• Fenotip, ciri yang boleh diperhatikan hasil daripada genotip, contohnya tinggi atau pendek.
• Homozigot, membawa dua alel serupa bagi sesuatu gen (TT atau tt).
• Heterozigot, membawa dua alel berbeza bagi sesuatu gen (Tt).

Kacukan mudah dan nisbah 3:1

Pertimbangkan ketinggian pokok kacang, dengan tinggi (T) dominan berbanding pendek (t). Mengacukkan dua pokok heterozigot, Tt x Tt, memberikan gamet T dan t daripada setiap induk.

Menggabungkan gamet ini dalam petak Punnett menghasilkan genotip zuriat dalam nisbah 1 TT : 2 Tt : 1 tt.

Kerana TT dan Tt kedua-duanya menghasilkan fenotip tinggi, nisbah fenotipnya ialah 3 tinggi : 1 pendek. Nisbah 3:1 ini ialah hasil ciri khas mengacukkan dua heterozigot bagi satu gen, dan mengenalinya adalah penting untuk menyelesaikan masalah pewarisan monohibrid.

Bagaimana ia diperiksa

Soalan SPM biasanya memberikan senario yang menerangkan satu ciri dominan dan satu ciri resesif, meminta anda menetapkan simbol huruf bagi alel, menentukan genotip dan fenotip induk serta zuriat, melengkapkan petak Punnett, dan menyatakan nisbah genotip serta fenotip yang terhasil.

Mencari genotip tidak diketahui: kacukan ujian

Pokok kacang pea tinggi bergenotip TT kelihatan sama seperti pokok kacang pea tinggi bergenotip Tt, kerana fenotip dominan menyembunyikan alel yang sebenarnya hadir. Untuk mengetahui genotip pokok tinggi itu, ia dikacukkan dengan pokok yang homozigot resesif (tt), ini dipanggil kacukan ujian.

Jika induk tinggi itu TT, semua zuriat akan menjadi Tt dan menunjukkan fenotip tinggi. Jika induk tinggi itu Tt, lebih kurang separuh zuriat akan menjadi Tt (tinggi) dan separuh tt (pendek), jadi campuran fenotip dalam zuriat mendedahkan bahawa induk tinggi asal itu heterozigot.

Kesilapan biasa yang perlu dielakkan

Soalan contoh berformat peperiksaan

Soalan. Pada sejenis bunga, warna kelopak ungu (P) dominan berbanding warna kelopak putih (p). Bunga ungu heterozigot dikacukkan dengan bunga putih.

(a) Nyatakan genotip kedua-dua induk. (b) Lengkapkan petak Punnett bagi kacukan ini.

(c) Nyatakan nisbah genotip dan fenotip zuriat.

Jawapan model. (a) Induk ungu heterozigot ialah Pp; induk putih ialah pp. (b) Petak Punnett di bawah menggabungkan gamet P dan p daripada induk ungu dengan p dan p daripada induk putih.

(c) Nisbah genotip ialah 1 Pp : 1 pp, dan nisbah fenotip ialah 1 ungu : 1 putih.

Soalan latihan

Pada marmot, bulu hitam (B) dominan berbanding bulu putih (b). Dua marmot hitam heterozigot (Bb) dikacukkan.

(a) Nyatakan genotip gamet yang boleh dihasilkan oleh setiap induk. (b) Ramalkan nisbah genotip dan fenotip zuriat.

Petua peperiksaan

Istilah penting

• Alel, bentuk alternatif sesuatu gen, seperti T atau t.
• Alel dominan, alel yang dizahirkan dalam fenotip apabila hadir.
• Alel resesif, alel yang dizahirkan hanya apabila tiada alel dominan.
• Genotip, kombinasi alel yang dibawa organisma, seperti Tt.
• Fenotip, ciri yang boleh diperhatikan hasil daripada genotip, seperti tinggi atau pendek.

Sumber:SRC-DSKP-EN

Soalan lazim

Lagi untuk Pewarisan