Tingkatan 5 · Soalan latihan

Pewarisan, soalan latihan

Soalan latihan asli Pewarisan gaya SPM, aneka pilihan Kertas 1 dan soalan berstruktur Kertas 2 dengan jawapan.

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Cara menggunakan soalan ini

Tutup jawapan, cuba setiap soalan secara lisan atau bertulis, kemudian semak.
Cuba semula yang tersilap sehari kemudian, ingatan berjarak membantu kandungan melekat.

Aneka pilihan gaya Kertas 1

Pada pokok kekacang, tinggi (T) dominan berbanding rendah (t). Kacukan antara dua pokok tinggi heterozigot (Tt x Tt) memberi nisbah fenotip

1:1
3:1
1:2:1
9:3:3:1

Tunjuk jawapan

B, Kacukan monohibrid antara dua heterozigot memberi nisbah fenotip 3:1 dominan berbanding resesif.

Nisbah genotip keturunan daripada kacukan Tt x Tt ialah

3:1
1:2:1
9:3:3:1
1:1

Tunjuk jawapan

B, Kacukan Tt x Tt memberi genotip keturunan dalam nisbah 1 TT : 2 Tt : 1 tt.

Kacukan dihibrid antara dua heterozigot berganda (AaBb x AaBb) biasanya memberi nisbah fenotip

3:1
1:2:1
9:3:3:1
1:1:1:1

Tunjuk jawapan

C, Dua gen yang bertaburan secara bebas, dikacukkan sebagai heterozigot berganda, memberi nisbah fenotip klasik 9:3:3:1.

Kacukan uji digunakan untuk menentukan

Jantina sesuatu organisma
Sama ada organisma berfenotip dominan itu homozigot atau heterozigot
Berapa banyak alel yang dimiliki sesuatu gen
Lokasi tepat sesuatu gen pada kromosom

Tunjuk jawapan

B, Kacukan uji mendedahkan sama ada individu berfenotip dominan itu homozigot dominan atau heterozigot.

Dalam sistem kumpulan darah ABO, seseorang bergenotip I^A I^B berkumpulan darah AB kerana

i dominan berbanding I^A dan I^B
I^A dan I^B kodominan
I^A dan I^B menunjukkan dominan tidak lengkap
I^A dan I^B berada pada kromosom berbeza

Tunjuk jawapan

B, I^A dan I^B kodominan, jadi kedua-duanya diekspreskan sepenuhnya bersama dalam heterozigot, menghasilkan kumpulan darah AB.

Corak pengekspresan gen manakah menghasilkan fenotip bercampur, pertengahan, dalam heterozigot?

Dominan lengkap
Kodominan
Dominan tidak lengkap
Alel berganda

Tunjuk jawapan

C, Dominan tidak lengkap menghasilkan satu fenotip bercampur, seperti bunga merah jambu daripada ibu bapa merah dan putih.

Seorang anak lelaki buta warna dilahirkan kepada ibu pembawa yang tidak terjejas dan bapa yang penglihatannya normal. Corak ini paling baik diterangkan kerana buta warna ialah

Autosom dominan
Autosom resesif
Terpaut jantina (X) resesif
Terpaut jantina dominan

Tunjuk jawapan

C, Satu alel resesif pada kromosom X sudah cukup menghasilkan buta warna pada anak lelaki, yang hanya mempunyai satu kromosom X.

Dalam gambar rajah pedigri, simbol berlorek biasanya mewakili individu yang

Seorang pembawa
Belum diuji
Menunjukkan sifat atau keadaan yang dikaji
Telah meninggal dunia

Tunjuk jawapan

C, Simbol berlorek dalam gambar rajah pedigri mewakili individu yang menunjukkan sifat atau keadaan yang sedang dijejaki.

Dua ibu bapa pembawa tidak terjejas (Aa x Aa) bagi sesuatu keadaan resesif autosom mempunyai anak. Berapa perkadaran anak mereka yang dijangka menunjukkan keadaan itu?

Tunjuk jawapan

B, Kacukan Aa x Aa memberi genotip keturunan dalam nisbah 1 AA : 2 Aa : 1 aa, jadi satu perempat dijangka resesif homozigot.

Penyataan manakah membezakan genotip daripada fenotip dengan tepat?

Genotip ialah sifat yang boleh dilihat; fenotip ialah alel yang hadir
Genotip ialah alel yang dibawa organisma; fenotip ialah sifat yang terhasil
Genotip dan fenotip sentiasa menerangkan perkara yang sama
Genotip hanya terpakai kepada alel dominan

Tunjuk jawapan

B, Genotip merujuk kepada alel yang dibawa organisma; fenotip merujuk kepada sifat yang boleh diperhatikan yang terhasil.

Soalan berstruktur gaya Kertas 2

Pada marmut hipotesis, bulu hitam (B) dominan berbanding bulu putih (b). Seekor marmut hitam bergenotip tidak diketahui dikacukkan dengan seekor marmut putih, dan anak-anaknya terdiri daripada 4 hitam dan 3 putih. (a) Tentukan genotip yang paling berkemungkinan bagi ibu bapa hitam itu. (b) Namakan jenis kacukan yang digunakan. (c) Terangkan bagaimana menggunakan bilangan anak yang lebih besar akan menjadikan kesimpulan ini lebih boleh dipercayai.

[6]

Tunjuk jawapan

• (a) Genotip yang paling berkemungkinan bagi ibu bapa hitam itu ialah Bb, heterozigot, kerana anak-anaknya terdiri daripada kedua-dua fenotip dalam bilangan yang lebih kurang sama, bukan hanya keturunan hitam.
• (b) Ini ialah kacukan uji, kerana ibu bapa hitam bergenotip tidak diketahui itu dikacukkan dengan ibu bapa putih, yang genotipnya (bb) sudah pasti sebagai resesif homozigot.
• Jika ibu bapa hitam itu homozigot dominan (BB), setiap keturunan akan menerima alel B daripadanya, dan semua keturunan akan hitam, tanpa sebarang keturunan putih muncul.
• (c) Bilangan anak yang lebih besar akan menjadikan nisbah keturunan hitam berbanding putih yang diperhatikan lebih hampir dengan nisbah 1:1 yang dijangka bagi kacukan Bb x bb.
• Dengan bilangan anak yang kecil, kebetulan sahaja boleh menghasilkan pembahagian yang tidak sama rata, seperti 4:3 dan bukan tepat separuh-separuh, walaupun genotip sebenarnya betul-betul Bb.
• Saiz sampel yang lebih besar mengurangkan kesan variasi kebetulan ini, memberikan asas yang lebih boleh dipercayai untuk menyimpulkan genotip ibu bapa itu.

Pada lembu, warna bulu menunjukkan kodominan: bulu merah ialah C^R C^R, bulu putih ialah C^W C^W, dan heterozigot C^R C^W ialah roan, iaitu bulu bercampur rambut merah dan putih berasingan. Seekor lembu jantan merah dikacukkan dengan seekor lembu betina putih. (a) Nyatakan fenotip keturunan F1 dan terangkan sebabnya. (b) Ramalkan nisbah fenotip keturunan F2 jika dua individu roan F1 dikacukkan. (c) Terangkan mengapa corak ini digambarkan sebagai kodominan dan bukan dominan tidak lengkap.

[6]

Tunjuk jawapan

• (a) Semua keturunan F1 ialah roan, kerana kacukan antara C^R C^R dan C^W C^W hanya menghasilkan keturunan C^R C^W.
• Kedua-dua alel C^R dan C^W diekspreskan bersama dalam heterozigot, setiap alel menghasilkan warna rambutnya sendiri dan bukan bercampur menjadi satu warna pertengahan.
• (b) Mengacukkan dua individu roan (C^R C^W) memberikan keturunan dalam nisbah 1 merah (C^R C^R) : 2 roan (C^R C^W) : 1 putih (C^W C^W).
• (c) Ini ialah kodominan, bukan dominan tidak lengkap, kerana bulu roan itu terdiri daripada tompokan rambut merah tulen dan rambut putih tulen yang muncul berasingan bersebelahan.
• Dalam dominan tidak lengkap pula, setiap rambut individu sebaliknya akan menunjukkan satu warna bercampur pertengahan tunggal, bukan tompokan berbeza bagi setiap warna ibu bapa.
• Kerana kedua-dua C^R dan C^W kelihatan sepenuhnya dan berasingan pada bulu roan itu, kedua-dua alel dianggap kodominan dan bukan bercampur.

Sebuah gambar rajah pedigri menunjukkan seorang ibu tidak terjejas dan seorang bapa tidak terjejas yang mempunyai seorang anak lelaki terjejas dan seorang anak perempuan tidak terjejas, bagi sesuatu keadaan yang sudah diketahui terpaut jantina. (a) Nyatakan sama ada keadaan itu lebih berkemungkinan dominan atau resesif. (b) Berikan genotip yang paling berkemungkinan bagi ibu itu, menggunakan X^N bagi alel normal dan Xⁿ bagi alel keadaan itu. (c) Terangkan mengapa keadaan ini akan jauh kurang biasa pada anak perempuan pasangan ini berbanding anak lelaki.

[6]

Tunjuk jawapan

• (a) Keadaan itu lebih berkemungkinan resesif, kerana kedua-dua ibu bapa tidak terjejas namun anak lelaki mereka menunjukkan keadaan itu, bermakna alel yang bertanggungjawab boleh hadir tetapi tersembunyi dalam genotip ibu bapa yang tidak terjejas.
• (b) Ibu itu paling berkemungkinan seorang pembawa bergenotip X^N Xⁿ, kerana dia sendiri tidak terjejas tetapi jelas telah menyalurkan alel keadaan itu kepada anak lelakinya.
• (c) Anak lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, diwarisi daripada ibu, jadi mewarisi satu alel Xⁿ daripada ibu yang pembawa sudah cukup dengan sendirinya untuk menghasilkan keadaan itu.
• Anak perempuan pula perlu mewarisi alel Xⁿ daripada kedua-dua ibu dan bapanya untuk menunjukkan keadaan itu, kerana dia mempunyai dua kromosom X.
• Bapa dalam pedigri ini tidak terjejas, bergenotip X^N Y, jadi dia tidak dapat menyalurkan alel Xⁿ kepada mana-mana anak perempuan.
• Oleh sebab itu, tiada seorang pun anak perempuan pasangan ini boleh menunjukkan keadaan itu, walaupun anak lelaki mereka menunjukkannya, yang menerangkan mengapa keadaan itu jauh kurang biasa pada anak perempuan berbanding anak lelaki.

Soalan ingatan

Terangkan Gen dan alel.

Tunjuk jawapan

Gen ialah bahagian DNA yang mengkod sifat; alel ialah versi berbezanya, satu daripada setiap ibu bapa.

Terangkan Dominan dan resesif.

Tunjuk jawapan

Alel dominan muncul dalam fenotip apabila hadir; alel resesif muncul hanya apabila kedua-dua alel resesif.

Terangkan Genotip dan fenotip.

Tunjuk jawapan

Genotip ialah alel yang dimiliki organisma; fenotip ialah sifat yang muncul.

Terangkan Pewarisan monohibrid.

Tunjuk jawapan

Pewarisan satu sifat, dikira dengan petak Punnett untuk meramal nisbah.

Terangkan Pewarisan dihibrid.

Tunjuk jawapan

Pewarisan dua sifat serentak, memberi nisbah 9:3:3:1 dalam kacukan tipikal.

Terangkan Pewarisan dalam manusia.

Tunjuk jawapan

Jantina ditentukan oleh kromosom X dan Y; kumpulan darah dan beberapa keadaan mengikut corak pewarisan tertentu.

Terangkan Kacukan uji.

Tunjuk jawapan

Mengacukkan organisma yang menunjukkan fenotip dominan dengan individu resesif homozigot mendedahkan sama ada ibu bapa tidak diketahui itu homozigot atau heterozigot, berdasarkan sama ada mana-mana keturunan menunjukkan fenotip resesif.

Terangkan Kodominan dan alel berganda.

Tunjuk jawapan

Dalam kodominan, dua alel berbeza kedua-duanya diekspreskan sepenuhnya dalam heterozigot, seperti dilihat dalam sistem kumpulan darah ABO, di mana satu gen mempunyai tiga alel yang mungkin, I^A, I^B dan i, dan bukan hanya dua.

Terangkan Pewarisan terpaut jantina.

Tunjuk jawapan

Sifat yang dikawal oleh gen pada kromosom X, seperti buta warna merah-hijau atau hemofilia, dipanggil terpaut jantina; kerana lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, satu alel resesif sudah cukup untuk menghasilkan fenotip resesif pada lelaki.

Terangkan Gambar rajah pedigri.

Tunjuk jawapan

Pedigri ialah pokok keluarga yang menunjukkan saudara mana yang mempunyai sesuatu sifat atau keadaan, digunakan untuk menjejaki bagaimana sesuatu sifat, terutamanya yang terpaut jantina atau resesif, diwarisi merentasi generasi.

Terangkan Dominan tidak lengkap.

Tunjuk jawapan

Berbeza daripada dominan mudah, tiada alel diekspreskan sepenuhnya berbanding yang lain, jadi heterozigot menunjukkan fenotip pertengahan, seperti bunga merah jambu daripada kacukan ibu bapa merah dan putih.

Terangkan Pembawa.

Tunjuk jawapan

Pembawa mempunyai satu alel dominan dan satu resesif bagi sesuatu keadaan dan tidak menunjukkan keadaan itu, tetapi boleh menyalurkan alel resesif kepada keturunan, yang mungkin menunjukkan keadaan itu jika mewarisi alel resesif daripada kedua-dua ibu bapa.

Aplikasikan apa yang anda tahu

Melengkapkan petak Punnett dan memberi nisbah genotip dan fenotip.
Menerangkan penentuan jantina atau pewarisan kumpulan darah.
Mendefinisi istilah genetik dengan tepat.
Mentafsir kacukan uji untuk menentukan genotip yang tidak diketahui.
Melengkapkan petak Punnett bagi sistem kumpulan darah ABO atau sifat kodominan lain.
Menerangkan sebab keadaan resesif terpaut jantina lebih biasa pada lelaki berbanding perempuan.
Membezakan dominan tidak lengkap daripada kodominan menggunakan kacukan yang diberikan.
Mengira kebarangkalian anak dua ibu bapa pembawa menunjukkan keadaan resesif.

Soalan lazim

Apa beza genotip dan fenotip?

Genotip ialah pasangan alel yang dimiliki organisma untuk sesuatu sifat, ditulis dengan huruf seperti TT, Tt atau tt. Fenotip ialah sifat yang benar-benar ditunjukkan, seperti tinggi atau rendah. Dua organisma boleh mempunyai genotip berbeza (TT dan Tt) tetapi fenotip sama (kedua-dua tinggi), kerana T dominan.

Bagaimana meramal anak kacukan monohibrid?

Tulis genotip kedua-dua ibu bapa, kira gamet yang boleh dihasilkan setiap satu, dan gabungkannya dalam petak Punnett. Petak menunjukkan semua genotip anak yang mungkin dan perkadarannya. Daripada ini anda baca nisbah fenotip (selalunya 3:1) dan nisbah genotip (selalunya 1:2:1) bagi kacukan antara dua heterozigot.

Bagaimana jantina bayi ditentukan?

Jantina ditentukan oleh kromosom jantina. Perempuan mempunyai dua kromosom X (XX) dan lelaki satu X dan satu Y (XY). Semua ovum membawa X, manakala sperma membawa sama ada X atau Y. Jika sperma pembawa X mensenyawa ovum, bayi perempuan (XX); jika sperma pembawa Y, bayi lelaki (XY). Ada peluang sama rata bagi setiap satu.