Pemboleh ubah dimalarkan

Dalam silibus dan peperiksaan

Pemboleh ubah dimalarkan ialah semua faktor selain pemboleh ubah dimanipulasi yang berpotensi mempengaruhi pemboleh ubah bergerak balas, dan ia mesti ditetapkan malar supaya sebarang perubahan yang diperhatikan boleh dikaitkan semata-mata dengan pemboleh ubah dimanipulasi; inilah yang menjadikan sesuatu eksperimen sebagai ujian adil. Dalam Kertas 2 dan Kertas 3, calon biasanya diminta menyenaraikan sekurang-kurangnya dua atau tiga pemboleh ubah dimalarkan yang berkaitan dengan eksperimen tertentu, berserta cara setiap satu dikekalkan malar, contohnya 'isi padu larutan hidrogen peroksida yang sama, 10 cm3, digunakan dalam setiap tabung uji' dan bukan sekadar menulis 'isi padu'. Markah hilang apabila calon menyenaraikan pemboleh ubah tanpa menyatakan cara ia dikawal, atau apabila pemboleh ubah yang dinamakan sebenarnya ialah pemboleh ubah dimanipulasi atau bergerak balas yang tersamar. Kesilapan yang kerap berlaku dalam eksperimen enzim dan fotosintesis ialah terlupa suhu sebagai pemboleh ubah dimalarkan, kerana mudah untuk hanya fokus kepada pemboleh ubah yang diubah dan mengabaikan hakikat bahawa suhu yang tidak dikawal boleh dengan sendirinya mengubah kadar tindak balas dan menjejaskan keputusan. Pemboleh ubah dimalarkan berbeza secara konsep daripada set kawalan (set radas tanpa sebarang pemboleh ubah dimanipulasi dikenakan, digunakan untuk perbandingan), dan kedua-dua istilah ini tidak boleh digunakan secara bertukar ganti dalam sesuatu jawapan. Pemeriksa semakin kerap memberi ganjaran kepada calon yang menerangkan akibat kegagalan mengawal sesuatu pemboleh ubah, bukan sekadar menyenaraikannya, jadi jawapan yang lebih kukuh menambah sebab ringkas seperti 'jika suhu tidak dikekalkan malar, sebarang perubahan kadar tindak balas mungkin disebabkan oleh suhu dan bukan oleh pemboleh ubah dimanipulasi'.

Contoh

Dalam eksperimen membandingkan kadar percambahan pada suhu berbeza, isi padu air yang diberikan kepada setiap biji benih, jenis biji benih yang digunakan, dan keadaan cahaya semuanya merupakan pemboleh ubah dimalarkan yang dikekalkan sama di setiap set radas.

Istilah berkaitan

Pemboleh ubah dimanipulasiPemboleh ubah bergerak balasHipotesis

Sumber:SRC-DSKP-EN