Tingkatan 5 · Kesilapan biasa

Pewarisan, kesilapan biasa

Kesilapan yang pelajar SPM lakukan pada Pewarisan, sebab setiap satu hilang markah, dan versi yang betul.

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Kesilapan, sebab ia hilang markah, dan pembetulan

Kesilapan biasa	Sebab hilang markah	Apa yang dapat markah
Melukis petak Punnett dengan alel kedua-dua ibu bapa disenaraikan pada paksi yang sama, bukannya satu di atas dan satu di sisi.	Petak Punnett berfungsi dengan memasangkan satu gamet daripada setiap ibu bapa dalam setiap kotak; meletakkan alel kedua-dua ibu bapa pada paksi yang sama tidak mewakili persenyawaan gamet satu ibu bapa dengan gamet ibu bapa lain, dan menghasilkan petak yang tidak bermakna.	Senaraikan gamet satu ibu bapa di bahagian atas petak dan gamet ibu bapa lain di bahagian sisi sebelum mengisi setiap kotak.
Melukis petak Punnett dihibrid tanpa terlebih dahulu menyenaraikan keempat-empat jenis gamet yang boleh dihasilkan heterozigot berganda.	Heterozigot berganda seperti PpIi menghasilkan empat jenis gamet, PI, Pi, pI dan pi, dalam perkadaran sama; melangkau langkah ini sering menghasilkan petak dengan bilangan lajur atau baris yang salah dan nisbah yang tidak tepat.	Senaraikan keempat-empat jenis gamet bagi setiap ibu bapa secara sistematik sebelum melukis petak 4 x 4.
Menganggap nisbah genotip seperti 1:2:1 sentiasa bertukar terus kepada nisbah fenotip yang sepadan.	Nisbah genotip 1:2:1 hanya menjadi nisbah fenotip 3:1 apabila heterozigot menunjukkan fenotip yang sama dengan salah satu homozigot, yang benar bagi dominan mudah tetapi tidak bagi dominan tidak lengkap, di mana heterozigot sebaliknya menunjukkan fenotip bercampurnya sendiri.	Semak sama ada sifat itu menunjukkan dominan mudah, dominan tidak lengkap atau kodominan sebelum menukar nisbah genotip kepada nisbah fenotip.
Menganggap individu berfenotip resesif dalam kacukan uji ialah individu yang genotipnya sedang disiasat.	Kacukan uji menyiasat individu berfenotip dominan tetapi bergenotip tidak diketahui; pasangan resesif homozigot ialah alat yang diketahui digunakan untuk mendedahkan genotip tidak diketahui itu, bukan subjek siasatan.	Kenal pasti individu tidak diketahui dalam kacukan uji sebagai individu yang menunjukkan fenotip dominan.
Mempercayai nisbah 9:3:3:1 bermakna terdapat 16 genotip berbeza dalam kalangan keturunan.	Nombor 16 merujuk kepada bilangan kotak yang sama-sama berkemungkinan dalam petak Punnett 4 x 4, bukan bilangan genotip berbeza; kacukan dihibrid standard antara dua heterozigot berganda sebenarnya menghasilkan 9 kombinasi genotip berbeza, yang berkumpul kepada 4 kelas fenotip.	Bezakan 16 kotak petak Punnett daripada 9 genotip dan 4 fenotip yang diwakili kotak-kotak itu.
Melayan kacukan kumpulan darah ABO sebagai hanya melibatkan dua alel, seperti kacukan monohibrid standard.	Gen ABO mempunyai tiga alel yang mungkin merentasi populasi, I^A, I^B dan i, walaupun seseorang individu hanya membawa dua daripadanya; sesuatu kacukan oleh itu mungkin memerlukan lebih daripada dua alel yang digunakan dalam masalah dominan-resesif mudah.	Kenal pasti dua daripada tiga alel ABO yang mungkin dibawa setiap ibu bapa sebelum menyelesaikan kacukan itu.
Menganggap seseorang berkumpulan darah AB (genotip I^A I^B) sentiasa menyalurkan kedua-dua I^A dan I^B kepada seseorang anak.	Semasa pembentukan gamet, dua alel ibu bapa bagi sesuatu gen berpisah antara satu sama lain sama seperti kacukan lain, jadi gamet ibu bapa bergenotip I^A I^B membawa sama ada I^A atau I^B, tidak pernah kedua-duanya sekali dalam satu gamet.	Gunakan hukum pemisahan kepada alel kodominan dengan cara yang sama seperti mana-mana pasangan alel lain.
Menyimpulkan sesuatu keadaan terpaut jantina semata-mata kerana lebih ramai lelaki berbanding perempuan dalam satu keluarga menunjukkannya.	Keadaan yang muncul pada lebih ramai lelaki secara kebetulan dalam satu keluarga kecil bukan bukti yang mencukupi bagi pautan jantina; pautan jantina sepatutnya disahkan melalui corak pewarisan yang konsisten merentasi keseluruhan pedigri, seperti bapa terjejas yang tidak pernah menyalurkan keadaan resesif terpaut-X kepada anak lelakinya.	Gunakan corak pemindahan tertentu merentasi keseluruhan pedigri, bukan sekadar kiraan kepala dalam satu keluarga, untuk mengenal pasti pewarisan terpaut jantina.
Menganggap individu berlorek dalam gambar rajah pedigri sentiasa homozigot bagi alel yang bertanggungjawab.	Individu berlorek yang menunjukkan sifat resesif memang mestilah resesif homozigot, tetapi bagi sifat dominan, individu berlorek boleh jadi sama ada homozigot dominan atau heterozigot, jadi genotip tidak boleh sentiasa dibaca terus daripada simbol berlorek.	Hanya simpulkan genotip resesif homozigot terus daripada simbol berlorek apabila sifat itu sendiri sudah diketahui resesif.
Menganggap dominan tidak lengkap sentiasa menghasilkan nisbah fenotip 1:2:1 tidak kira ibu bapa mana yang dikacukkan.	Nisbah fenotip 1:2:1 terhasil khusus daripada mengacukkan dua heterozigot; mengacukkan heterozigot dengan homozigot, misalnya, memberikan nisbah berbeza, seperti 1 merah jambu : 1 merah atau 1 merah jambu : 1 putih.	Nyatakan kacukan ibu bapa sebenar yang digunakan sebelum meramal nisbah tertentu yang akan dihasilkannya.
Menerangkan pembawa sebagai seseorang yang terjejas secara ringan oleh keadaan yang dibawanya.	Pembawa bagi sesuatu keadaan resesif langsung tidak menunjukkan sebarang kesan keadaan itu, kerana satu alel dominan dalam heterozigot sudah cukup menghasilkan fenotip yang sepenuhnya normal; tiada fenotip pertengahan 'ringan' dalam pewarisan dominan-resesif mudah.	Nyatakan fenotip pembawa sepenuhnya normal dan berbeza daripada fenotip individu yang terjejas.
Menganggap kebarangkalian anak kedua terjejas berkurangan kerana anak sebelumnya sudah terjejas.	Setiap kehamilan ialah peristiwa bebas dengan kebarangkalian yang ditentukan semata-mata oleh genotip ibu bapa; hasil satu kehamilan tidak memberi kesan kepada kebarangkalian bagi kehamilan seterusnya.	Gunakan kebarangkalian yang sama, seperti satu daripada empat bagi dua ibu bapa pembawa, kepada setiap kehamilan secara berasingan, tidak kira hasil sebelumnya.

Cara mengelakkan kesilapan ini

Pelajari istilah genetik dan gunakannya dengan betul.
Latih kacukan monohibrid dan baca nisbah fenotip dan genotip.
Kerjakan kacukan dihibrid dan terangkan nisbah 9:3:3:1.
Kerjakan satu contoh kacukan uji dan terangkan apa yang setiap kemungkinan hasil beritahu anda tentang genotip tidak diketahui.
Lengkapkan petak Punnett bagi sistem kumpulan darah ABO melibatkan I^A, I^B dan i.
Latih membaca gambar rajah pedigri mudah dan mengenal pasti sama ada sesuatu sifat mungkin dominan atau resesif.
Lukis petak Punnett bagi kacukan antara mawar naga berbunga merah dan putih dan ramalkan nisbah fenotip.
Kira kebarangkalian anak dua ibu bapa pembawa mewarisi keadaan resesif, menggunakan petak Punnett.

Soalan lazim

Apa beza genotip dan fenotip?

Genotip ialah pasangan alel yang dimiliki organisma untuk sesuatu sifat, ditulis dengan huruf seperti TT, Tt atau tt. Fenotip ialah sifat yang benar-benar ditunjukkan, seperti tinggi atau rendah. Dua organisma boleh mempunyai genotip berbeza (TT dan Tt) tetapi fenotip sama (kedua-dua tinggi), kerana T dominan.

Bagaimana meramal anak kacukan monohibrid?

Tulis genotip kedua-dua ibu bapa, kira gamet yang boleh dihasilkan setiap satu, dan gabungkannya dalam petak Punnett. Petak menunjukkan semua genotip anak yang mungkin dan perkadarannya. Daripada ini anda baca nisbah fenotip (selalunya 3:1) dan nisbah genotip (selalunya 1:2:1) bagi kacukan antara dua heterozigot.

Bagaimana jantina bayi ditentukan?

Jantina ditentukan oleh kromosom jantina. Perempuan mempunyai dua kromosom X (XX) dan lelaki satu X dan satu Y (XY). Semua ovum membawa X, manakala sperma membawa sama ada X atau Y. Jika sperma pembawa X mensenyawa ovum, bayi perempuan (XX); jika sperma pembawa Y, bayi lelaki (XY). Ada peluang sama rata bagi setiap satu.