Tingkatan 5 · Jawapan berkerja

Variasi, jawapan berkerja

Jawapan berkerja penuh untuk Variasi, soalan berstruktur dan esei asli dengan kata kunci skema pemarkahan ditonjolkan.

Tempah Kelas Percubaan

Percubaan berbayar 1 jam · Balasan hari yang sama

Bagaimana topik ini diperiksa

Mengelaskan variasi diberi sebagai selanjar atau tak selanjar.
Menerangkan cara meiosis dan persenyawaan menghasilkan variasi.
Menghuraikan punca mutasi dan kesan mungkinnya.
Melakar dan melabel lengkung taburan bagi variasi selanjar serta carta bar bagi variasi tak selanjar.
Membezakan mutasi gen daripada mutasi kromosom, dengan satu contoh bernama setiap satu.
Menerangkan, menggunakan rintangan antibiotik, cara mutasi boleh memberi kelebihan kemandirian.

Struktur jawapan model

Baca kata perintah dan jawab mengikut markah, satu isi jelas bagi setiap markah.
Takrifkan istilah biologi utama dengan tepat sebelum menerangkannya.
Terangkan proses atau sebab dalam urutan yang betul, menggunakan istilah yang tepat.
Jika berguna, tambah rajah berlabel atau contoh berkerja.
Akhiri dengan kaitan yang diminta soalan (sebab → kesan, struktur → fungsi).

Jawapan berkerja penuh

Nyatakan sama ada setiap berikut ialah contoh variasi selanjar atau tak selanjar, memberi sebab bagi setiap satu: (a) kumpulan darah, (b) jisim badan.

[4]

Tunjuk jawapan

(a) Kumpulan darah ialah **variasi tak selanjar** kerana setiap orang jatuh dalam salah satu daripada empat kategori berbeza, A, B, AB atau O, tanpa kumpulan darah pertengahan yang mungkin. (b) Jisim badan ialah **variasi selanjar** kerana ia boleh mengambil hampir sebarang nilai merentasi julat tidak terputus dalam populasi, tanpa jurang semula jadi antara jisim seseorang dengan yang seterusnya.

variasi tak selanjarkategori berbezavariasi selanjarjulat tidak terputus

Terangkan mengapa tinggi biasanya ditunjukkan sebagai histogram dan bukan carta bar.

[4]

Tunjuk jawapan

Tinggi ialah **variasi selanjar** dikawal oleh banyak gen bersama faktor persekitaran seperti diet dan senaman, jadi nilai yang diukur membentuk **julat tidak terputus** dan bukan sebilangan kecil kategori berasingan. **Histogram**, yang barnya bersentuhan, dengan betul mewakili sebaran selanjar ini dan biasanya menghasilkan lengkung taburan normal **berbentuk loceng**, manakala carta bar dengan bar berasingan hanya sesuai untuk sebilangan kecil kategori jelas, yang tiada pada tinggi.

variasi selanjarjulat tidak terputushistogramberbentuk loceng

Bezakan antara mutasi gen dan mutasi kromosom, memberi satu contoh bernama setiap satu.

[5]

Tunjuk jawapan

**Mutasi gen** ialah perubahan terhad kepada jujukan bes dalam satu gen, disebabkan penggantian, penyisipan atau pemadaman bes, dan ia mungkin atau tidak mengubah protein terhasil. **Mutasi kromosom** pula mengubah struktur seluruh kromosom, melalui pemadaman, penggandaan, penyongsangan atau translokasi segmen, atau mengubah jumlah keseluruhan kromosom melalui **tak pemisahan**. Contoh mutasi gen ialah penggantian yang mengubah satu bes dalam sesuatu gen; contoh mutasi kromosom ialah **sindrom Down**, disebabkan satu salinan tambahan kromosom 21, memberi 47 kromosom berbanding 46 yang biasa.

mutasi genmutasi kromosompenggantiantak pemisahansindrom Down4647

Terangkan mengapa mutasi penyisipan atau pemadaman biasanya memberi kesan lebih serius kepada protein berbanding mutasi penggantian.

[5]

Tunjuk jawapan

Oleh sebab bes dibaca dalam kumpulan tiga yang tetap semasa sintesis protein, menambah satu bes (**penyisipan**) atau mengeluarkan satu bes (**pemadaman**) menganjakkan setiap kodon berikutnya selepas tapak mutasi, kesan dipanggil **anjakan bingkai**, yang biasanya mengocak keseluruhan jujukan asid amino selepasnya dan lazimnya menghasilkan protein tidak berfungsi. **Penggantian** hanya mengubah satu kodon tempat ia berlaku dan, oleh sebab lebih daripada satu kodon boleh mengekod asid amino sama, ia kadangkala boleh **senyap** dan langsung tidak menjejaskan protein, jadi kesannya umumnya lebih terhad berbanding anjakan bingkai.

penyisipanpemadamananjakan bingkaipenggantiansenyapkodon

Terangkan, menggunakan contoh rintangan antibiotik, cara mutasi boleh memberi kelebihan kemandirian.

[5]

Tunjuk jawapan

**Mutasi** rawak yang kebetulan melindungi bakteria daripada antibiotik tertentu boleh sudah wujud dalam populasi **sebelum** antibiotik itu pernah digunakan. Apabila antibiotik digunakan, bakteria tidak rintang terbunuh manakala bakteria rintang **terus hidup**, membiak dan mewariskan alel rintangan kepada keturunannya, jadi bakteria rintang menjadi **dominan** dalam populasi merentasi generasi berturutan. Antibiotik tidak menyebabkan mutasi muncul; ia memilih mutasi yang sudah wujud, sebabnya ini ialah contoh **pemilihan semula jadi**.

mutasirintangan antibiotikterus hidupdominanpemilihan semula jadi

Terangkan dua cara variasi genetik dihasilkan dalam populasi tanpa sebarang mutasi berlaku.

[4]

Tunjuk jawapan

Semasa **meiosis**, pasangan kromosom homolog berpisah secara bebas antara satu sama lain, jadi setiap gamet menerima gabungan kromosom ibu dan bapa yang berbeza dan pada dasarnya rawak, mengocok alel sedia ada. Pada **persenyawaan**, gamet manakah antara banyak gamet dihasilkan oleh setiap ibu bapa yang kebetulan bergabung juga bergantung pada nasib, menambah satu lapisan pengocokan kedua. Kedua-dua proses mengagihkan semula alel sedia ada kepada gabungan baharu dan bukan mencipta alel baharu.

meiosissecara bebaspersenyawaanpengocokanalel sedia ada

Terangkan mengapa kembar seiras masih boleh berbeza sedikit antara satu sama lain walaupun mempunyai genotip serupa.

[4]

Tunjuk jawapan

**Kembar seiras** berkembang daripada satu telur disenyawakan yang berpecah menjadi dua embrio, jadi kedua-duanya berkongsi **genotip** yang sama tepat sejak awal. Oleh sebab gen mereka serupa, sebarang perbezaan yang muncul kemudian antara mereka, seperti sedikit perbezaan tinggi atau berat, mesti disebabkan faktor **persekitaran** seperti diet, keadaan pranatal atau gaya hidup dan bukan perbezaan genetik.

kembar seirassatu telur disenyawakangenotippersekitaran

Nyatakan dua contoh mutagen dan terangkan apa yang dilakukan oleh mutagen.

[3]

Tunjuk jawapan

Contoh mutagen termasuk **sinaran mengion**, seperti sinar-X, sinar gama atau cahaya ultraungu, dan **bahan kimia** tertentu, seperti yang terdapat dalam asap rokok. Mutagen ialah agen luaran yang merosakkan DNA secara langsung, yang **menaikkan kadar** mutasi berlaku berbanding kadar spontan yang berlaku semasa replikasi DNA normal.

mutagensinaran mengionbahan kimiamenaikkan kadar

Frasa yang mendapat markah

Variasi selanjar: Variasi dengan julat nilai dan tiada kategori jelas, seperti tinggi atau jisim, biasanya dikawal oleh banyak gen dan persekitaran.
Variasi tak selanjar: Variasi dengan kategori berbeza dan tiada pertengahan, seperti kumpulan darah, biasanya dikawal oleh satu atau beberapa gen.
Faktor genetik dan persekitaran: Variasi datang daripada gen, daripada persekitaran, atau daripada kedua-duanya bertindak bersama.
Sumber variasi genetik: Meiosis dan persenyawaan rawak mengocok alel, dan mutasi mencipta alel baharu.
Mutasi: Perubahan dalam DNA (mutasi gen) atau kromosom (mutasi kromosom) yang boleh diwariskan jika berlaku dalam gamet.
Punca mutasi: Mutasi boleh spontan atau disebabkan mutagen seperti sinaran dan bahan kimia tertentu.
Contoh variasi manusia: Kebolehan menggulung lidah, lekapan cuping telinga dan kumpulan darah ialah contoh tak selanjar biasa kerana setiap individu jatuh dalam satu kategori jelas. Tinggi, jisim badan dan warna kulit ialah contoh selanjar biasa kerana ia membentuk julat tidak terputus tanpa jurang semula jadi antara satu nilai dengan nilai seterusnya.
Lengkung taburan: Variasi selanjar, apabila diukur dalam sampel besar dan diplot sebagai histogram, biasanya menghasilkan lengkung taburan normal berbentuk loceng dengan kebanyakan individu berhampiran purata dan lebih sedikit pada ekstrem. Variasi tak selanjar pula ditunjukkan sebagai carta bar dengan bar berasingan bagi setiap kategori jelas, kerana tiada nilai pertengahan.

Soalan lazim

Apa beza variasi selanjar dan tak selanjar?

Variasi selanjar menunjukkan julat nilai licin tanpa kumpulan berbeza, seperti tinggi manusia atau jisim badan, dan biasanya dikawal oleh banyak gen bersama persekitaran. Variasi tak selanjar menunjukkan kategori berbeza tanpa pertengahan, seperti kumpulan darah atau menggulung lidah, dan biasanya dikawal oleh satu atau beberapa gen dengan sedikit kesan persekitaran.

Dari mana datangnya variasi?

Variasi datang daripada sumber genetik dan persekitaran. Variasi genetik timbul semasa meiosis, apabila alel dikocok, dan pada persenyawaan rawak, apabila gamet berbeza bergabung; mutasi menambah alel baharu sepenuhnya. Variasi persekitaran datang daripada faktor seperti diet, iklim dan gaya hidup. Banyak sifat terhasil daripada gen dan persekitaran bertindak bersama.

Apakah mutasi?

Mutasi ialah perubahan dalam bahan genetik. Mutasi gen ialah perubahan dalam jujukan DNA satu gen, manakala mutasi kromosom mengubah struktur atau bilangan kromosom penuh. Mutasi berlaku spontan atau disebabkan mutagen seperti sinaran dan bahan kimia tertentu. Jika mutasi berlaku dalam gamet ia boleh diwariskan kepada anak dan menjadi sumber variasi baharu.