Glosari: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Istilah bab ini dalam konteks

Bab 9 dibina daripada lima istilah yang menerangkan cara makanan diproses untuk digunakan oleh badan: pencernaan, peristalsis, vilus, asimilasi dan diet seimbang. Pencernaan ialah pemecahan molekul makanan besar yang tidak larut kepada molekul kecil yang larut supaya boleh diserap ke dalam aliran darah, dan ia berlaku dalam dua cara yang saling melengkapi: pencernaan mekanikal, iaitu pemecahan fizikal makanan kepada kepingan lebih kecil melalui pengunyahan dan tindakan mengaruk perut, yang meningkatkan luas permukaan untuk enzim bertindak; dan pencernaan kimia, iaitu pemecahan molekul besar oleh enzim pencernaan khusus seperti amilase, protease dan lipase kepada subunit lebih ringkas, kanji kepada glukosa, protein kepada asid amino, dan lemak kepada asid lemak serta gliserol.

Peristalsis ialah pengecutan dan kelonggaran seperti gelombang otot bulat dan otot memanjang pada dinding saluran alimentari, dan mekanisme inilah, bukan graviti, yang menolak makanan menuruni esofagus, melalui perut dan usus tanpa mengira orientasi badan, sebab itu seseorang boleh menelan makanan sambil berbaring atau malah dalam keadaan terbalik. Pelajar sering menerangkan peristalsis secara kabur sebagai 'otot menggerakkan makanan' tanpa menyatakan bahawa ia melibatkan pengecutan bergerak otot bulat di belakang bolus makanan dan kelonggaran otot bulat di hadapannya, satu tahap perincian mekanikal yang membezakan jawapan bermarkah penuh daripada jawapan separuh.

Setelah pencernaan selesai, molekul kecil yang terhasil mesti diserap, terutamanya dalam usus kecil, dan di sinilah vilus menjadi penting: vilus ialah satu daripada berjuta-juta unjuran halus seperti jari yang melapisi dinding dalam usus kecil, dan strukturnya disesuaikan untuk penyerapan cekap dalam beberapa cara berbeza, ia mempunyai luas permukaan besar terdedah kepada makanan yang dicerna, dinding hanya setebal satu sel untuk mengekalkan jarak resapan pendek, rangkaian kapilari darah padat untuk membawa glukosa dan asid amino yang diserap dengan cepat, dan lakteal (saluran limfa) di pusatnya untuk menyerap lemak yang dicerna. Sama seperti alveolus dalam bab respirasi, penguji mengharapkan beberapa adaptasi struktur berbeza dinamakan, bukan hanya satu.

Asimilasi ialah langkah terakhir, berbeza daripada penyerapan: ia ialah proses di mana nutrien yang diserap digunakan oleh sel badan untuk pertumbuhan, pembaikan, pembebasan tenaga atau tujuan lain setelah ia merentasi ke dalam aliran darah dan sampai ke sel yang memerlukannya, glukosa yang direspirasikan untuk membebaskan tenaga, atau asid amino yang digunakan untuk membina protein baharu, kedua-duanya contoh asimilasi, dan kekeliruan peperiksaan biasa ialah menganggap penyerapan (nutrien memasuki darah) dan asimilasi (nutrien digunakan oleh sel) sebagai satu langkah berterusan dan bukannya dua peringkat berasingan yang dinilai secara berasingan.

Diet seimbang ialah diet yang membekalkan nisbah dan kuantiti yang betul bagi karbohidrat, protein, lemak, vitamin, mineral, serat dan air yang diperlukan oleh badan, disesuaikan dengan umur, tahap aktiviti dan keadaan fisiologi seseorang seperti kehamilan atau sakit, dan soalan tentang istilah ini biasanya meminta calon mengenal pasti sebab sesuatu diet yang dinyatakan tidak seimbang bagi seseorang yang dinyatakan dan bukan sekadar mentakrifkan istilah itu sahaja. Memahami kelima-lima istilah ini sebagai peringkat tersusun, pencernaan memecahkan makanan, peristalsis menggerakkannya, vilus menyerapnya, dan asimilasi menggunakannya, memberikan struktur naratif yang jelas untuk menjawab sebarang soalan bentuk panjang tentang pemakanan manusia.

Penyiasatan Kertas 3 dalam bab ini sering menguji pencernaan kanji, protein atau lemak di bawah keadaan berbeza, dan markah penuh bergantung kepada mengenal pasti dengan betul enzim dan ujian makanan mana yang terpakai bagi setiap substrat, larutan iodin untuk menjejaki kehilangan kanji, larutan Benedict untuk gula yang dihasilkan, dan ujian emulsi untuk mana-mana lemak yang berbaki. Jurang pemarkahan yang kerap ialah menerangkan 'pencernaan berlaku' tanpa menamakan enzim khusus yang bertanggungjawab atau ujian khusus yang digunakan untuk mengesan hasilnya, kerana skema markah biasanya memberi ganjaran kepada setiap perincian ini secara berasingan dan bukan mengiktiraf satu penyataan umum.