Masalah genetik

Genotip ialah pasangan alel yang dibawa organisma bagi satu gen, ditulis sebagai huruf seperti Tt. Fenotip ialah ciri fizikal yang dihasilkan oleh genotip itu, seperti tinggi. Genotip ialah arahan genetik; fenotip ialah apa yang sebenarnya diperhatikan.

Daripada: Genotip lawan Fenotip

Ya. Jika satu ciri dikawal oleh satu alel dominan dan satu resesif, individu TT dan Tt kedua-duanya menunjukkan fenotip dominan walaupun genotipnya berbeza. Hanya individu tt menunjukkan fenotip resesif, jadi fenotip dominan tidak dapat menentukan genotip tanpa ujian lanjut.

Daripada: Genotip lawan Fenotip

Homozigot bermaksud organisma membawa dua alel yang sama bagi satu gen, sama ada dua alel dominan (homozigot dominan, TT) atau dua alel resesif (homozigot resesif, tt). Kerana kedua-dua alel sama, semua gametnya membawa alel itu sahaja bagi gen tersebut.

Daripada: Genotip lawan Fenotip

Ia menyatakan bahawa dua alel bagi satu gen dalam organisma berasingan antara satu sama lain semasa pembentukan gamet, jadi setiap gamet hanya menerima satu alel daripada pasangan itu. Apabila persenyawaan berlaku, zuriat menerima satu alel daripada setiap ibu bapa, memulihkan pasangan itu.

Daripada: Hukum Pertama Mendel (Hukum Pengasingan)

Semasa meiosis I, kromosom homolog (yang membawa dua alel bagi satu gen) berasingan dan bergerak ke kutub bertentangan sel. Setiap gamet akhirnya hanya mempunyai satu kromosom daripada pasangan homolog itu, dan oleh itu hanya satu alel, iaitu asas fizikal bagi pengasingan.

Daripada: Hukum Pertama Mendel (Hukum Pengasingan)

Ibu bapa heterozigot, seperti Tt, menghasilkan dua jenis gamet dalam nisbah sama, satu membawa T dan satu membawa t, kerana kedua-dua alel berasingan semasa meiosis.

Daripada: Hukum Pertama Mendel (Hukum Pengasingan)

Petak Punnett ialah gambar rajah grid yang digunakan untuk meramal semua kemungkinan kombinasi genotip zuriat daripada satu kacukan, dan seterusnya nisbah fenotipnya. Ia berfungsi kerana setiap gamet hanya membawa satu alel bagi satu gen, jadi menggabungkan gamet baris dengan gamet lajur memberikan satu kemungkinan genotip zuriat.

Daripada: Kaedah Petak Punnett

Bilangan kotak bersamaan bilangan jenis gamet daripada satu ibu bapa didarab dengan bilangan jenis gamet daripada ibu bapa satu lagi. Kacukan monohibrid antara dua heterozigot memerlukan grid 2 x 2 (4 kotak), manakala kacukan dihibrid antara dua heterozigot berganda memerlukan grid 4 x 4 (16 kotak).

Daripada: Kaedah Petak Punnett

Pertama kira berapa banyak kotak memberikan setiap genotip, kemudian kumpulkan genotip yang menghasilkan ciri boleh diperhati yang sama berdasarkan dominan. Contohnya, dalam kacukan Tt x Tt nisbah genotip ialah 1 TT : 2 Tt : 1 tt, tetapi kerana TT dan Tt kedua-duanya kelihatan tinggi, nisbah fenotip menjadi 3 tinggi : 1 pendek.

Daripada: Kaedah Petak Punnett

Kacukan monohibrid ialah kacukan genetik yang menjejaki pewarisan satu gen yang dikawal oleh dua alel, satu dominan dan satu resesif. Ia meramal nisbah genotip dan fenotip zuriat menggunakan petak Punnett.

Daripada: Kacukan Monohibrid

Kacukan Tt x Tt menghasilkan nisbah genotip 1 TT : 2 Tt : 1 tt dalam kalangan zuriat. Kerana TT dan Tt kedua-duanya menunjukkan fenotip dominan, nisbah fenotip ialah 3 dominan : 1 resesif.

Daripada: Kacukan Monohibrid

F1 ialah generasi pertama yang dihasilkan daripada mengacukkan generasi induk (P) asal, contohnya mengacukkan TT x tt untuk mendapatkan semua zuriat Tt. F2 dihasilkan dengan mengacukkan dua individu F1 bersama, seperti Tt x Tt, dan biasanya menunjukkan fenotip resesif muncul semula dalam nisbah 3:1.

Daripada: Kacukan Monohibrid

Nisbah fenotip 3:1 muncul apabila kedua-dua ibu bapa heterozigot bagi gen itu, seperti Tt x Tt. Nisbah genotip 1 TT : 2 Tt : 1 tt menjadi nisbah fenotip 3:1 kerana alel dominan menghasilkan fenotip yang sama pada zuriat TT dan Tt.

Daripada: Nisbah Monohibrid: 3:1 lawan 1:1

Nisbah fenotip 1:1 muncul apabila individu heterozigot dikacukkan dengan individu homozigot resesif, seperti Tt x tt. Separuh zuriat mewarisi alel dominan (Tt) dan separuh lagi hanya mewarisi alel resesif (tt).

Daripada: Nisbah Monohibrid: 3:1 lawan 1:1

Nisbah seperti 3:1 ialah kebarangkalian berdasarkan gabungan rawak gamet semasa persenyawaan, bukan hasil yang terjamin bagi bilangan zuriat yang kecil. Dengan sampel kecil, bilangan sebenar mungkin berbeza daripada nisbah jangkaan, walaupun ia cenderung mendekati nisbah itu apabila bilangan zuriat bertambah.

Daripada: Nisbah Monohibrid: 3:1 lawan 1:1

Kacukan uji mengacukkan organisma berfenotip dominan tetapi genotip tidak diketahui dengan individu homozigot resesif. Kerana genotip ibu bapa resesif sudah pasti (tt), nisbah fenotip zuriat mendedahkan sama ada ibu bapa tidak diketahui itu homozigot dominan atau heterozigot.

Daripada: Kacukan Uji

Organisma homozigot resesif (tt) hanya boleh menghasilkan satu jenis gamet, iaitu t. Ini bermakna sebarang alel dominan yang muncul pada zuriat mesti datang daripada ibu bapa tidak diketahui, jadi corak zuriat mencerminkan genotip ibu bapa tidak diketahui secara langsung tanpa sebarang kesamaran daripada pihak penguji.

Daripada: Kacukan Uji

Kacukkan individu tidak diketahui dengan organisma tt. Jika setiap zuriat menunjukkan fenotip dominan, ibu bapa tidak diketahui itu TT. Jika lebih kurang separuh zuriat menunjukkan fenotip resesif (nisbah 1:1), ibu bapa tidak diketahui itu Tt.

Daripada: Kacukan Uji

Dominan tidak lengkap ialah corak pewarisan di mana tiada alel yang sepenuhnya dominan berbanding satu lagi, jadi heterozigot menunjukkan fenotip pertengahan yang mencampurkan kesan kedua-dua alel. Contoh klasik ialah kacukan antara bunga pukul empat merah dan putih, yang menghasilkan bunga merah jambu pada heterozigot.

Daripada: Dominan Tidak Lengkap

Mengacukkan dua pokok F1 merah jambu (C^R C^W) memberikan nisbah genotip F2 1 C^R C^R : 2 C^R C^W : 1 C^W C^W. Kerana setiap genotip mempunyai fenotip tersendiri, nisbah fenotip juga 1 merah : 2 merah jambu : 1 putih.

Daripada: Dominan Tidak Lengkap

Kerana tiada alel yang menindih satu lagi, kedua-dua alel ditulis sebagai huruf besar dengan superskrip untuk menunjukkan ciri yang diwakili, seperti C^R dan C^W, bukannya satu huruf besar dan satu huruf kecil.

Daripada: Dominan Tidak Lengkap

Kodominan ialah corak pewarisan di mana kedua-dua alel heterozigot dinyatakan sepenuhnya dan berasingan pada masa sama, bukannya satu menindih satu lagi atau kedua-duanya bercampur menjadi fenotip pertengahan. Warna bulu lembu roan dan kumpulan darah AB manusia ialah contoh klasik.

Daripada: Kodominan

Dalam dominan tidak lengkap, heterozigot menunjukkan satu fenotip pertengahan yang bercampur, seperti bunga merah jambu daripada ibu bapa merah dan putih. Dalam kodominan, kedua-dua ciri ibu bapa muncul penuh dan berasingan pada heterozigot, seperti bulu merah dan putih hadir bersama pada bulu roan, atau kedua-dua antigen A dan B hadir pada darah AB.

Daripada: Kodominan

Seseorang dengan genotip I^A I^B menghasilkan kedua-dua antigen A dan antigen B pada sel darah merahnya secara serentak, memberikan kumpulan darah AB. Alel I^A mahupun I^B tidak menindih satu sama lain, jadi kedua-duanya dinyatakan sepenuhnya bersama, iaitu ciri penentu kodominan.

Daripada: Kodominan

Alel berganda bermaksud lebih daripada dua alel bagi satu gen wujud dalam populasi, walaupun mana-mana organisma individu hanya boleh membawa dua daripadanya, satu pada setiap kromosom homolog. Gen kumpulan darah ABO, dengan alel I^A, I^B dan i, ialah contoh biasa.

Daripada: Alel Berganda

Tiga alel mengawal kumpulan darah ABO: I^A, I^B dan i. I^A dan I^B kodominan antara satu sama lain, jadi seseorang dengan kedua-duanya menunjukkan kumpulan darah AB, manakala i resesif berbanding kedua-duanya, jadi ia hanya kelihatan sebagai kumpulan darah O apabila hadir dalam dua salinan.

Daripada: Alel Berganda

Ya. Kumpulan darah A boleh terhasil daripada genotip I^A I^A (homozigot) atau I^A i (heterozigot), kerana I^A dominan berbanding i dalam kedua-dua kes. Satu-satunya cara membezakannya ialah melalui ujian lanjut, seperti kumpulan darah zuriat mereka.

Daripada: Alel Berganda

Tiga alel mengawal kumpulan darah ABO: I^A, I^B dan i. I^A dan I^B kodominan antara satu sama lain, dan kedua-duanya dominan berbanding alel resesif i, memberikan empat kemungkinan kumpulan darah: A, B, AB dan O.

Daripada: Kumpulan Darah ABO

Ya, jika kedua-dua ibu bapa pembawa heterozigot alel i (genotip I^A i dan I^B i). Setiap ibu bapa boleh menurunkan alel i, dan anak yang menerima i daripada kedua-dua ibu bapa akan mempunyai genotip i i, memberikan kumpulan darah O.

Daripada: Kumpulan Darah ABO

Kumpulan darah AB hanya terhasil daripada genotip I^A I^B, kerana alel I^A dan I^B kodominan dan kedua-duanya dinyatakan bersama, menghasilkan kedua-dua antigen A dan B pada sel darah merah pada masa sama.

Daripada: Kumpulan Darah ABO

Ia menyatakan bahawa alel satu gen diagihkan kepada gamet secara bebas daripada alel gen satu lagi, dengan syarat gen-gen itu berada pada kromosom berbeza. Ini bermakna semua kombinasi alel daripada gen berbeza sama-sama berkemungkinan muncul bersama dalam satu gamet.

Daripada: Hukum Kedua Mendel (Hukum Pemilihan Bebas)

Semasa meiosis I, setiap pasangan kromosom homolog berasingan secara bebas daripada setiap pasangan lain. Kerana gen berbeza biasanya terletak pada pasangan kromosom berbeza, pengasingan alel satu gen tidak mempengaruhi pengasingan alel gen satu lagi, iaitu asas fizikal bagi pemilihan bebas.

Daripada: Hukum Kedua Mendel (Hukum Pemilihan Bebas)

Individu TtYy menghasilkan empat jenis gamet dalam nisbah sama: TY, Ty, tY dan ty. Ini kerana alel T/t dan alel Y/y memilih secara bebas antara satu sama lain semasa meiosis.

Daripada: Hukum Kedua Mendel (Hukum Pemilihan Bebas)

Kacukan dihibrid ialah kacukan genetik yang menjejaki dua gen pada masa sama, masing-masing dengan dua alel, dengan syarat gen itu berada pada kromosom berbeza. Ia meramal nisbah genotip dan fenotip zuriat menggunakan petak Punnett 4 x 4.

Daripada: Kacukan Dihibrid

Kacukan TtYy x TtYy menghasilkan nisbah fenotip dihibrid klasik 9:3:3:1-9 menunjukkan kedua-dua ciri dominan, 3 menunjukkan ciri dominan pertama dan resesif kedua, 3 menunjukkan ciri resesif pertama dan dominan kedua, dan 1 menunjukkan kedua-dua ciri resesif.

Daripada: Kacukan Dihibrid

Setiap ibu bapa dalam kacukan TtYy x TtYy menghasilkan empat jenis gamet (TY, Ty, tY, ty) kerana kedua-dua gen memilih secara bebas. Menggabungkan empat jenis gamet daripada satu ibu bapa dengan empat daripada ibu bapa satu lagi memberikan 4 x 4, atau 16, kemungkinan kombinasi zuriat.

Daripada: Kacukan Dihibrid

Ia datang daripada menggabungkan dua nisbah monohibrid 3:1 yang bebas, satu bagi setiap gen dalam kacukan dihibrid. Mendarab (3/4 : 1/4) dengan (3/4 : 1/4) memberikan pecahan 9/16, 3/16, 3/16 dan 1/16, yang dipermudahkan kepada nisbah 9:3:3:1.

Daripada: Bagaimana Nisbah Dihibrid 9:3:3:1 Diperoleh

Kerana kedua-dua gen memilih secara bebas, kebarangkalian zuriat mewarisi kombinasi ciri tertentu daripada kedua-dua gen ialah hasil darab kebarangkalian setiap ciri berlaku secara berasingan, bukan hasil tambah. Inilah sebabnya nisbah itu didarabkan bersama.

Daripada: Bagaimana Nisbah Dihibrid 9:3:3:1 Diperoleh

Hanya apabila kedua-dua ibu bapa heterozigot bagi kedua-dua gen dan gen itu berada pada kromosom berbeza supaya ia memilih secara bebas. Pasangan genotip induk yang berbeza, seperti kacukan uji dihibrid, menghasilkan nisbah berbeza, seperti 1:1:1:1.

Daripada: Bagaimana Nisbah Dihibrid 9:3:3:1 Diperoleh

Jantina ditentukan oleh satu pasang kromosom jantina. Perempuan mempunyai genotip XX dan lelaki mempunyai genotip XY. Kehadiran kromosom Y, yang disumbangkan oleh bapa, mencetuskan perkembangan sebagai lelaki.

Daripada: Penentuan Jantina

Seorang ibu (XX) hanya boleh menghasilkan ovum yang membawa kromosom X, manakala seorang bapa (XY) menghasilkan sperma pembawa X dan pembawa Y dalam bilangan sama. Kerana persenyawaan menggabungkan satu ovum dengan satu sperma secara rawak, terdapat peluang sama untuk menghasilkan zuriat XX (perempuan) atau XY (lelaki), memberikan nisbah 1:1.

Daripada: Penentuan Jantina

Bapa menentukan jantina zuriat, kerana spermanya boleh membawa sama ada kromosom X atau Y, manakala ovum ibu hanya boleh membawa kromosom X. Jenis sperma yang mensenyawakan ovum menentukan sama ada zuriat itu XX (perempuan) atau XY (lelaki).

Daripada: Penentuan Jantina

Pewarisan terpaut jantina merujuk kepada gen yang dibawa pada kromosom jantina, hampir selalu kromosom X. Kerana lelaki (XY) dan perempuan (XX) membawa bilangan kromosom X yang berbeza, corak pewarisan gen ini berbeza antara jantina.

Daripada: Pewarisan Terpaut Jantina

Lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, jadi satu alel resesif padanya sudah cukup untuk menghasilkan keadaan itu, kerana tiada kromosom X kedua untuk membawa alel dominan yang menindihnya. Perempuan mempunyai dua kromosom X, jadi mereka memerlukan dua alel resesif untuk menunjukkan keadaan itu, menjadikan mereka kurang kerap terjejas.

Daripada: Pewarisan Terpaut Jantina

Pembawa biasanya seorang perempuan yang heterozigot bagi alel resesif terpaut-X (contohnya X^H X^h). Dia tidak menunjukkan keadaan itu kerana alel dominan menindih alel resesif, tetapi dia boleh menurunkan alel resesif itu kepada zuriatnya, yang mungkin terjejas.

Daripada: Pewarisan Terpaut Jantina

Buta warna ialah keadaan resesif, dan gennya terletak pada kromosom X, menjadikannya ciri resesif terpaut-X. Alel bagi penglihatan normal (X^N) dominan berbanding alel bagi buta warna (Xⁿ).

Daripada: Buta Warna

Tiada anak perempuan yang akan buta warna, kerana mereka sentiasa menerima alel X^N normal daripada bapa mereka, walaupun separuh anak perempuan akan menjadi pembawa (X^N Xⁿ). Separuh anak lelaki akan buta warna (Xⁿ Y), kerana anak lelaki hanya mewarisi satu kromosom X mereka daripada ibu.

Daripada: Buta Warna

Lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, jadi satu alel Xⁿ sahaja sudah cukup menyebabkan buta warna. Perempuan mempunyai dua kromosom X, jadi mereka memerlukan dua alel Xⁿ untuk buta warna; dengan hanya satu alel Xⁿ mereka menjadi pembawa yang tidak terjejas, itulah sebabnya keadaan ini muncul jauh lebih kerap pada lelaki.

Daripada: Buta Warna

Hemofilia disebabkan oleh alel resesif yang terletak pada kromosom X, menjadikannya gangguan resesif terpaut-X. Alel dominan (X^H) menghasilkan pembekuan darah normal, manakala alel resesif (X^h) tidak.

Daripada: Hemofilia

Ya, jika bapanya menghidap hemofilia (X^h Y) dan ibunya sekurang-kurangnya pembawa (X^H X^h) atau terjejas (X^h X^h), anak perempuan boleh mewarisi alel X^h daripada setiap ibu bapa dan mempunyai genotip X^h X^h, bermakna dia menghidap hemofilia.

Daripada: Hemofilia

Mengacukkan X^H X^h (ibu pembawa) dengan X^h Y (bapa terjejas) memberikan nisbah genotip zuriat 1 X^H X^h : 1 X^h X^h : 1 X^H Y : 1 X^h Y, jadi secara keseluruhan separuh daripada anak, baik lelaki mahupun perempuan, dijangka menghidap hemofilia.

Daripada: Hemofilia

Gambar rajah salasilah menjejaki bagaimana satu ciri diturunkan merentasi generasi sesebuah keluarga, menggunakan simbol bagi lelaki, perempuan, dan individu terjejas atau tidak terjejas. Ia digunakan untuk membuat kesimpulan sama ada ciri itu dominan atau resesif, dan sama ada gennya autosomal atau pada kromosom X.

Daripada: Analisis Salasilah

Petanda paling jelas ialah dua ibu bapa tidak terjejas menghasilkan anak terjejas. Kerana kedua-dua ibu bapa menunjukkan fenotip dominan tetapi anak mereka menunjukkan ciri itu, kedua-dua ibu bapa mesti heterozigot pembawa, bermakna ciri itu resesif.

Daripada: Analisis Salasilah

Ciri resesif terpaut-X menjejaskan lelaki jauh lebih kerap berbanding perempuan, dan yang penting, bapa terjejas tidak pernah menurunkan ciri itu kepada anak lelakinya (kerana anak lelaki mendapat satu-satunya kromosom X mereka daripada ibu). Jika corak ini kekal sepanjang salasilah, ciri itu berkemungkinan resesif terpaut-X dan bukannya resesif autosomal.

Daripada: Analisis Salasilah

Takrifkan kunci alel, nyatakan fenotip dan genotip induk, tunjukkan gamet dalam bulatan, lengkapkan petak Punnett, senaraikan genotip dan fenotip zuriat, dan akhirnya nyatakan nisbah genotip dan fenotip.

Daripada: Teknik Menjawab Genetik

Membulatkan gamet ialah konvensyen piawai yang jelas memisahkan peringkat gamet (alel tunggal) daripada peringkat genotip induk (pasangan alel) dan peringkat zuriat. Pemeriksa menggunakannya untuk memeriksa gamet diperoleh dengan betul sebelum memeriksa petak Punnett.

Daripada: Teknik Menjawab Genetik

Nisbah genotip mengira setiap kombinasi genetik berbeza secara berasingan, seperti 1 TT : 2 Tt : 1 tt. Nisbah fenotip mengumpulkan genotip yang menghasilkan ciri boleh diperhati yang sama, seperti 3 tinggi (TT dan Tt digabungkan) : 1 pendek (tt). Jawapan lengkap sepatutnya memberikan kedua-duanya apabila diminta, dan tidak sepatutnya mengelirukan satu dengan satu lagi.

Daripada: Teknik Menjawab Genetik

Variasi selanjar biasanya ditunjukkan sebagai lengkung taburan normal berbentuk loceng, dengan kebanyakan individu berkumpul di sekitar nilai purata dan semakin sedikit individu pada ekstrem.

Daripada: Variasi Selanjar lawan Tak Selanjar

Variasi tak selanjar biasanya dikawal oleh satu atau beberapa gen dengan kesan dominan dan resesif yang jelas, jadi faktor persekitaran mempunyai sedikit ruang untuk mengalihkan individu daripada satu kategori ke satu lagi. Variasi selanjar bergantung pada banyak gen bertindak bersama, dan faktor persekitaran seperti diet atau senaman boleh mengalihkan nilai dalam julat itu.

Daripada: Variasi Selanjar lawan Tak Selanjar