Silibus & bab

Pemboleh ubah dimanipulasi ialah yang anda ubah dengan sengaja. Pemboleh ubah dimalarkan ialah yang lain yang anda kekalkan supaya ujian adil, jadi sebarang perubahan pada pemboleh ubah bergerak balas hanya disebabkan pemboleh ubah dimanipulasi.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Nyatakan hubungan jelas dan berarah antara pemboleh ubah dimanipulasi dan bergerak balas, contohnya 'apabila keamatan cahaya meningkat, kadar fotosintesis meningkat'. Elakkan perkataan kabur seperti 'mempengaruhi'.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Anda perlu tahu bidang utama dan satu atau dua kerjaya setiap satu, kerana soalan pendek kadangkala meminta anda memadankan bidang dengan kerjaya.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Lukisan biologi memerlukan tajuk yang menyatakan apa yang ditunjukkan berserta pembesarannya, garisan luar yang jelas dan tidak putus dilukis dengan pensel tajam tanpa lorekan atau warna, serta garis label yang lurus, tidak bersilang, dan berakhir tepat pada struktur yang dinamakan. Kadar bahagian mesti sepadan dengan spesimen sebenar, dan setiap label ditulis mendatar, bukan mengikut garis label yang condong.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Menulis unit sekali sahaja pada tajuk lajur, contohnya 'Masa / s' atau 'Suhu / °C', menjadikan setiap nilai dalam lajur itu nombor biasa, iaitu konvensyen yang diharapkan penilai. Mengulangi unit selepas setiap nombor dalam sel tidak diperlukan, walaupun biasanya masih diterima selagi unit itu betul dan digunakan secara konsisten sepanjang jadual.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Kejituan menerangkan sejauh mana satu set bacaan berulang rapat antara satu sama lain, tanpa mengira sama ada ia betul, manakala ketepatan menerangkan sejauh mana satu bacaan rapat dengan nilai sebenar atau diterima. Termometer yang membaca 2 °C terlalu tinggi setiap kali memberi bacaan yang jitu tetapi tidak tepat, kerana bacaan itu bersetuju antara satu sama lain tetapi tidak dengan realiti, biasanya disebabkan kerosakan pada radas atau cara ia ditentukur.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Kesimpulan menyatakan semula hubungan yang ditemui antara pemboleh ubah dimanipulasi dan bergerak balas dalam ayat penuh, menyatakan dengan jelas sama ada ini menyokong hipotesis asal, dan boleh menyebut secara ringkas sesuatu batasan seperti saiz sampel kecil atau sumber ralat yang mungkin. Ia perlu merujuk kepada data sebenar yang dikumpul dan bukan mengulang hipotesis kata demi kata tanpa ulasan.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Ya, pada prinsipnya. Penyiasatan lapangan tetap memerlukan tujuan yang jelas, kaedah persampelan yang mengelakkan bias, dan jadual keputusan, tetapi kerana dijalankan di luar, faktor seperti cuaca, masa hari atau variasi semula jadi antara organisma lebih sukar dimalarkan. Calon sering diminta mengenal pasti satu faktor tidak terkawal sebegini dan menerangkan bagaimana ia boleh menjejaskan kebolehpercayaan keputusan.

Daripada: Pengenalan kepada Biologi dan Peraturan Makmal

Sel tumbuhan mempunyai dinding sel selulosa tegar, kloroplas untuk fotosintesis dan satu vakuol kekal besar. Sel haiwan tiada semua ini, sempadan luarnya ialah membran plasma, dan mana-mana vakuol adalah kecil dan sementara. Walaupun berbeza, kedua-dua jenis sel menjalankan proses hidup asas yang sama menggunakan nukleus, sitoplasma dan mitokondria.

Daripada: Biologi Sel dan Organisasi

Daripada paling ringkas kepada paling kompleks: sel, tisu, organ, sistem dan organisma. Sel serupa membentuk tisu, tisu membentuk organ, organ membentuk sistem, dan sistem bersama membentuk organisma. Darah, misalnya, ialah tisu, jantung ialah organ yang dibina daripada beberapa tisu, dan sistem peredaran darah menghubungkan jantung dengan setiap saluran darah dalam badan.

Daripada: Biologi Sel dan Organisasi

Sel terkhusus mempunyai bentuk dan struktur sesuai untuk satu tugas, menjadikan organisma multisel cekap. Contohnya, sel saraf panjang untuk membawa impuls dan sel darah merah dwicekung untuk membawa lebih oksigen. Tanpa pengkhususan, setiap sel perlu menjalankan semua fungsi secara kurang cekap, berbanding satu fungsi dengan sangat baik.

Daripada: Biologi Sel dan Organisasi

Organisma unisel seperti Amoeba atau Paramecium hanya mempunyai satu sel, jadi sel tunggal itu mesti menjalankan pemakanan, respirasi, perkumuhan, pertumbuhan, pergerakan dan tindak balas sendiri. Ia menyerap makanan dan oksigen terus daripada persekitarannya, membebaskan tenaga daripada respirasi dalam dirinya, dan menyingkirkan bahan buangan terus melalui permukaan selnya sendiri, tanpa sel lain untuk berkongsi tugas.

Daripada: Biologi Sel dan Organisasi

Membran plasma mengelilingi sitoplasma setiap sel dan bersifat telap terpilih, membenarkan sesetengah bahan melaluinya sambil menghalang yang lain. Ia membenarkan molekul berguna seperti oksigen, air dan glukosa masuk, dan membenarkan bahan buangan seperti karbon dioksida keluar, mengekalkan keadaan dalaman sel sesuai untuk tindak balas kimia yang berlaku di dalamnya.

Daripada: Biologi Sel dan Organisasi

Osmosis ialah pergerakan bersih molekul air merentasi membran separa telap, dari larutan dengan lebih banyak air (kurang pekat) ke larutan dengan kurang air (lebih pekat). Tiada tenaga diperlukan, jadi ia sejenis pengangkutan pasif.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Resapan menggerakkan zarah menuruni cerun kepekatan, dari tinggi ke rendah, dan tidak perlukan tenaga. Pengangkutan aktif menggerakkan bahan menentang cerun, dari rendah ke tinggi, dan perlukan tenaga daripada respirasi bersama protein pembawa dalam membran. Ini cara sel menyerap bahan yang sudah lebih pekat di dalamnya.

Daripada: Pengangkutan aktif

Apabila larutan sekeliling lebih pekat daripada sap sel, air keluar dari sel melalui osmosis. Sel kehilangan segahan dan menjadi lembik, dan jika berterusan membran sel menarik diri dari dinding (plasmolisis), jadi tumbuhan layu.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Potensi air mengukur kecenderungan molekul air bergerak keluar daripada sesuatu larutan; air tulen mempunyai potensi air tertinggi, dan melarutkan bahan terlarut ke dalamnya menurunkan nilai itu. Air sentiasa bergerak melalui osmosis dari kawasan berpotensi air tinggi ke kawasan berpotensi air rendah merentasi membran separa telap, iaitu cara lain untuk mengatakan ia bergerak dari larutan kurang pekat ke larutan lebih pekat.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Protein saluran membentuk liang tetap berisi air yang membolehkan ion atau molekul kutub kecil tertentu meresap terus melalui membran menuruni cerun kepekatannya. Protein pembawa pula mengikat zarah, mengubah bentuk dan melepaskannya di sebelah lain membran; protein pembawa boleh bertindak secara pasif semasa resapan terbantu atau menggunakan tenaga daripada ATP untuk memam bahan menentang cerun kepekatannya semasa pengangkutan aktif.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Resapan ialah istilah umum bagi pergerakan bersih mana-mana zarah dari kawasan berkepekatan tinggi ke rendah. Osmosis pada asasnya idea yang sama diaplikasikan khusus kepada molekul air merentasi membran separa telap, dari kawasan berpotensi air tinggi ke kawasan berpotensi air rendah, jadi setiap soalan osmosis turut boleh dijelaskan dengan betul menggunakan bahasa resapan.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Ujian Benedict untuk gula penurun (dipanaskan dalam rendaman air, jadi merah bata), ujian iodin untuk kanji (jadi biru-hitam pada suhu bilik), ujian Biuret untuk protein (jadi ungu tanpa pemanasan), dan ujian emulsi atau Sudan III untuk lipid (lapisan putih susu atau pewarnaan merah). Anda perlu tahu reagen, kaedah, sama ada pemanasan diperlukan, dan keputusan positif setiap satu. Sesetengah pelajar juga keliru antara warna biru-hitam kanji dengan warna ungu protein, jadi hafal pasangan reagen-warna dengan teliti.

Daripada: Komposisi Kimia dalam Sel

Penyahaslian ialah perubahan kekal pada bentuk tiga dimensi protein, biasanya disebabkan suhu tinggi atau pH melampau yang memutuskan ikatan yang mengekalkan struktur berlipat itu. Protein hilang fungsi, contohnya enzim tidak lagi boleh mengikat substratnya, atau antibodi tidak lagi mengenali antigennya, tetapi jujukan asid amino dalam rantai tidak terpecah.

Daripada: Komposisi Kimia dalam Sel

Karbohidrat dibina daripada monosakarida seperti glukosa, protein daripada asid amino yang disambung oleh ikatan peptida, dan lipid daripada satu molekul gliserol yang bergabung dengan tiga molekul asid lemak. Asid nukleik dibina daripada nukleotida, setiap satu terdiri daripada gula, kumpulan fosfat dan bes bernitrogen.

Daripada: Komposisi Kimia dalam Sel

Kondensasi ialah tindak balas yang menggabungkan dua molekul lebih kecil (monomer) menjadi satu molekul lebih besar (polimer), membebaskan satu molekul air pada ikatan baru. Hidrolisis ialah tindak balas songsang: satu molekul air ditambah untuk memutuskan ikatan, memecahkan polimer kembali kepada monomernya. Penghadaman dalam usus bergantung pada hidrolisis untuk memecahkan molekul makanan besar kepada unit kecil yang boleh diserap badan. Pasangan tindak balas yang sama ini menerangkan mengapa molekul makanan yang mengambil masa bertahun-tahun untuk dibina dalam tumbuhan atau haiwan boleh dipecahkan untuk tenaga atau penyerapan dalam masa beberapa jam sahaja di dalam sistem penghadaman.

Daripada: Komposisi Kimia dalam Sel

Ketiga-tiganya polisakarida dibina sepenuhnya daripada monomer glukosa, tetapi jenis ikatan yang menyambung unit dan cara rantai berpilin atau bercabang berbeza. Kanji dan glikogen berpilin padat untuk penyimpanan tenaga cekap dalam tumbuhan dan haiwan, manakala selulosa membentuk rantai lurus panjang yang memberi kekuatan kepada dinding sel tumbuhan, dan inilah juga sebabnya manusia boleh mencerna kanji dan glikogen tetapi bukan selulosa. Mengenali corak ini, monomer sama, ikatan dan bentuk berbeza, ialah cara berguna untuk menjawab soalan perbandingan merentas keseluruhan bab biomolekul, bukan setakat untuk polisakarida sahaja.

Daripada: Komposisi Kimia dalam Sel

Apabila suhu naik, aktiviti meningkat sehingga optimum. Melebihi itu, haba mengubah bentuk tiga dimensi tapak aktif enzim, jadi substrat tidak lagi muat. Enzim ternyahasli dan kadar tindak balas jatuh mendadak, biasanya secara kekal.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Ia menerangkan bagaimana enzim bersifat spesifik. Substrat (kunci) mempunyai bentuk saling melengkapi dengan tapak aktif enzim (mangga), jadi hanya substrat betul boleh mengikat untuk membentuk kompleks enzim-substrat, itulah sebabnya setiap enzim memangkinkan satu jenis tindak balas.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Tidak. Enzim ialah mangkin, jadi ia tidak digunakan atau berubah kekal oleh tindak balas yang dipercepatkannya. Satu molekul enzim boleh memangkinkan tindak balas yang sama berulang kali, itulah sebabnya sel hanya perlukan sedikit.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Pada kepekatan substrat rendah, meningkatkannya memberi lebih banyak perlanggaran antara substrat dengan tapak aktif enzim, jadi kadar meningkat mendadak. Sebaik setiap tapak aktif diduduki pada sesuatu masa, bagaimanapun, menambah lebih substrat tidak dapat meningkatkan kadar lagi, kerana enzim itu sendiri telah menjadi faktor pengehad. Graf itu justeru meningkat kemudian mendatar.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Detergen biologi mengandungi enzim seperti protease dan lipase, yang memecah kesan berasaskan protein (seperti darah atau telur) dan kesan berasaskan lemak masing-masing kepada molekul lebih kecil dan lebih larut yang lebih mudah dibilas. Kerana enzim ini berfungsi baik pada suhu badan, detergen itu berkesan pada suhu basuhan lebih rendah berbanding detergen bukan biologi, yang juga boleh menjimatkan tenaga.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Pepsin berfungsi dalam perut, tempat asid hidroklorik mengekalkan keadaan sangat berasid, jadi tapak aktifnya berbentuk untuk berfungsi terbaik pada pH rendah. Tripsin berfungsi dalam usus kecil, tempat bikarbonat meneutralkan asid daripada perut dan keadaan menjadi sedikit beralkali, jadi tapak aktifnya pula berfungsi terbaik pada pH lebih tinggi. pH optimum setiap enzim mencerminkan persekitaran ia berevolusi untuk berfungsi, bukan peraturan sejagat bagi semua enzim.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Enzim ternyahgerak ditetapkan pada atau diperangkap dalam bahan sokongan, seperti manik alginat, dan bukan bebas dalam larutan. Ini membolehkan enzim diguna semula berkali-kali dan dipisahkan dengan mudah daripada hasil, yang menurunkan kos dan mengelakkan pencemaran hasil dengan enzim; laktase ternyahgerak, misalnya, digunakan secara industri untuk menghasilkan susu bebas laktosa.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Kadar dikira sebagai perubahan jumlah hasil terbentuk atau substrat digunakan dibahagi dengan masa yang diambil untuk perubahan itu, memberi unit seperti cm³ gas seminit. Pada graf jumlah melawan masa, ini sepadan dengan kecerunan lengkung; kerana lengkung biasanya paling curam berhampiran permulaan, kadar awal biasanya diukur pada bahagian pertama graf, sebelum substrat menjadi pengehad.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Anabolisme merujuk kepada tindak balas yang membina molekul lebih besar dan kompleks daripada yang lebih kecil, seperti menggabungkan asid amino menjadi protein semasa sintesis protein, dan proses ini memerlukan bekalan tenaga. Katabolisme merujuk kepada tindak balas yang memecah molekul besar kepada lebih kecil, seperti respirasi memecah glukosa, dan proses ini membebaskan tenaga yang boleh digunakan sel untuk tindak balas anabolik atau kerja selular lain.

Daripada: Metabolisme dan Enzim

Mitosis menghasilkan dua sel diploid serupa dari segi genetik dan digunakan untuk pertumbuhan dan pembaikan. Meiosis menghasilkan empat sel haploid berbeza (gamet) dan memisahkan bilangan kromosom, mengekalkan bilangan spesies tetap semasa persenyawaan dan menambah variasi. Kedua-dua proses bermula daripada sel induk yang sama, tetapi digunakan untuk tujuan biologi yang sama sekali berbeza.

Daripada: Pembahagian Sel

Jika gamet diploid, persenyawaan akan menggandakan bilangan kromosom setiap generasi. Kerana meiosis menghasilkan gamet haploid, bilangan diploid dipulihkan, bukan digandakan, apabila sperma dan ovum bergabung, mengekalkannya tetap merentasi generasi. Pemulihan bilangan diploid semasa persenyawaan inilah sebenarnya sebab wujudnya meiosis.

Daripada: Pembahagian Sel

Kanser timbul apabila kawalan normal kitar sel gagal dan sel membahagi berterusan tanpa henti. Mitosis tidak terkawal ini membentuk tumor, dan tumor malignan boleh merebak ke tisu lain. Bukan semua tumor bersifat kanser, hanya tumor malignan yang menyerang dan merebak digelar kanser.

Daripada: Pembahagian Sel

Interfasa ialah bahagian kitar sel yang paling panjang, berlaku sebelum sebarang pembahagian yang boleh dilihat. Semasa peringkat ini sel membesar, menjalankan aktiviti metabolik normalnya, dan mereplikasi DNA supaya setiap kromosom disalin menjadi dua kromatid kembar yang serupa, sedia untuk diagihkan sama rata apabila nukleus membahagi.

Daripada: Pembahagian Sel

Meiosis melibatkan dua pembahagian berturutan dan bukan satu, sebab itulah ia menghasilkan empat sel berbanding dua yang dihasilkan oleh mitosis. Pembahagian pertama memisahkan pasangan kromosom homolog, dan kerana dua kromosom dalam setiap pasangan membawa versi gen yang sedikit berbeza, sel yang terhasil berbeza dari segi genetik antara satu sama lain.

Daripada: Pembahagian Sel

Pernafasan (pengudaraan) ialah pergerakan fizikal udara masuk dan keluar paru-paru. Respirasi ialah proses kimia dalam setiap sel yang membebaskan tenaga daripada glukosa. Pernafasan membekalkan oksigen yang diperlukan respirasi aerobik dan mengeluarkan karbon dioksida yang dihasilkannya. Kefahaman ini membantu pelajar mengelak salah faham lazim bahawa berhenti bernafas semasa menyelam turut menghentikan respirasi serta-merta.

Daripada: Respirasi Sel

Dalam manusia, glukosa dipecahkan kepada asid laktik dengan pembebasan tenaga sedikit. Dalam yis, glukosa dipecahkan kepada etanol dan karbon dioksida, juga dengan tenaga sedikit. Kedua-duanya berlaku tanpa oksigen, tetapi hasilnya berbeza.

Daripada: Respirasi Sel

Respirasi aerobik menggunakan oksigen untuk memecahkan glukosa sepenuhnya kepada karbon dioksida dan air, membebaskan hampir semua tenaga kimia tersimpan dalam molekul glukosa. Respirasi anaerobik, tanpa oksigen, hanya boleh memecahkan glukosa sebahagian, meninggalkan kebanyakan tenaga kimianya masih terkunci dalam hasil akhir (seperti etanol atau asid laktik), jadi jauh lebih sedikit tenaga boleh guna dibebaskan.

Daripada: Respirasi Aerobik

Semasa senaman lasak, permintaan tenaga otot boleh melebihi apa yang dibenarkan oleh bekalan oksigen, jadi sel beralih sebahagiannya kepada respirasi anaerobik dan menghasilkan asid laktik. Asid laktik terkumpul dalam tisu otot, menurunkan pH setempat, dan mengganggu kontraksi otot normal, menyumbang kepada keletihan, kesakitan dan kejang yang dirasai semasa dan sejurus selepas senaman lasak, sehingga asid laktik dipecahkan. Rehat dan aktiviti ringan selepas itu membolehkan oksigen tambahan yang diambil melalui pernafasan lebih cepat memecahkan asid laktik, sebab itu kesakitan itu reda dalam masa sehari dua berikutnya dan bukannya hilang serta-merta.

Daripada: Respirasi Sel

Peringkat pertama, glikolisis, berlaku dalam sitoplasma setiap sel dan tidak memerlukan oksigen. Jika oksigen tersedia, hasilnya kemudian bergerak ke dalam mitokondria, tempat peringkat aerobik berlaku pada dan di dalam membran dalam yang berlipat, membebaskan jauh lebih banyak tenaga berbanding glikolisis sahaja. Inilah juga sebabnya sel yis dan sel tumbuhan yang berfotosintesis tetap berespirasi secara berterusan dalam setiap sel hidup, menggunakan mitokondria apabila oksigen hadir, tidak kira sama ada organisma itu turut menjalankan proses lain seperti fotosintesis pada masa yang sama.

Daripada: Respirasi Sel

Semasa tarik nafas, otot interkosta luar mengecut untuk menaikkan sangkar rusuk ke luar dan ke atas, manakala diafragma mengecut dan mendatar daripada bentuk kubahnya yang biasa. Bersama-sama tindakan ini meningkatkan isipadu rongga toraks, yang menurunkan tekanan udara di dalamnya ke bawah tekanan atmosfera, jadi udara mengalir masuk daripada atmosfera bertekanan lebih tinggi sehingga tekanan menyamai. Kefahaman langkah demi langkah ini membolehkan pelajar menjawab soalan berbentuk 'terangkan' dengan lengkap.

Daripada: Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan

Alveolus mempunyai dinding setebal satu sel sahaja, memberikan jarak resapan pendek, dan berjuta-juta alveolus bersama memberikan peparu jumlah luas permukaan yang amat besar. Lapisannya lembap, jadi gas larut sebelum merentasi, dan rangkaian kapilari padat sentiasa membawa gas pergi, mengekalkan cerun kepekatan curam dan resapan pantas.

Daripada: Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan

Ikan menukar gas merentasi insang, bukan alveolus. Air mengalir atas filamen insang yang nipis dan kaya darah, biasanya bertentangan arah aliran darah, jadi oksigen meresap daripada air ke darah dan karbon dioksida meresap keluar sepanjang keseluruhan insang. Susunan arus lawan ini mengekalkan cerun kepekatan menguntungkan bagi hampir keseluruhan permukaan insang.

Daripada: Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan

Kadar pernafasan dikawal terutamanya oleh kepekatan karbon dioksida dalam darah. Kemoreseptor mengesan peningkatan kecil karbon dioksida dan memberi isyarat kepada medula oblongata dalam otak, yang menghantar impuls saraf ke diafragma dan otot interkosta untuk meningkatkan kadar serta kedalaman pernafasan sehingga kepekatan karbon dioksida kembali normal. Sistem maklum balas ini berfungsi tanpa pelajar perlu mengingati sebarang nombor khusus, cukup memahami urutan sebab-akibatnya.

Daripada: Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan

Bahan kimia dalam asap rokok melumpuhkan dan memusnahkan silia yang biasanya menyapu mukus dan zarah terperangkap keluar daripada saluran udara, membenarkan jangkitan dan penumpukan mukus yang menyebabkan bronkitis kronik. Bahan kimia yang sama boleh memusnahkan dinding alveolus, menyebabkan emfisema dan mengurangkan luas permukaan pertukaran gas, serta boleh mencetuskan pertumbuhan sel tidak terkawal iaitu kanser paru-paru. Kerosakan ini biasanya berlaku secara beransur-ansur selama bertahun-tahun sebelum gejala menjadi ketara.

Daripada: Sistem Respirasi dalam Manusia dan Haiwan

Pencernaan ialah memecah molekul makanan besar kepada molekul kecil larut menggunakan enzim. Penyerapan ialah mengambil molekul kecil itu ke dalam darah, terutamanya melalui vilus usus kecil. Asimilasi ialah apabila sel badan menggunakan nutrien terserap untuk membina tisu dan membebaskan tenaga.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Hempedu dihasilkan oleh hati dan disimpan dalam pundi hempedu. Ia mengemulsi lemak, memecahkan titisan lemak besar kepada banyak titisan kecil, yang meningkatkan luas permukaan untuk enzim lipase bertindak. Ia juga meneutralkan makanan berasid dari perut.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Setiap vilus mempunyai dinding setebal satu sel untuk jarak resapan pendek, luas permukaan besar (dibantu mikrovilus), rangkaian kapilari padat untuk membawa gula dan asid amino terserap, dan lakteal untuk menyerap asid lemak dan gliserol. Berjuta-juta vilus bersama menjadikan penyerapan sangat cekap.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Defekasi ialah penyingkiran bahan makanan tak tercerna, terutamanya serat, bersama sel mati dan bakteria, melalui dubur sebagai najis; bahan ini tidak pernah memasuki aliran darah. Perkumuhan ialah penyingkiran hasil sisa seperti urea, karbon dioksida dan lebihan air yang benar-benar dihasilkan oleh sel badan sendiri semasa metabolisme, terutamanya melalui buah pinggang, paru-paru dan kulit.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Larutan iodin ditambah ke sampel makanan dan bertukar biru-hitam jika kanji hadir. Larutan Benedict ditambah dan dipanaskan; ia membentuk mendakan merah bata jika gula penurun hadir. Larutan biuret ditambah pada suhu bilik dan bertukar ungu jika protein hadir. Setiap ujian menyasarkan satu nutrien, jadi satu makanan boleh memberi keputusan positif dalam lebih daripada satu ujian.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Peristalsis ialah pengecutan dan kelegaan berbentuk gelombang pada lapisan otot dinding salur alimentari, yang menekan makanan bergerak dari esofagus hingga ke rektum. Kerana tindakan otot ini menolak makanan ke hadapan tanpa mengira kedudukan badan, makanan masih bergerak melalui usus walaupun seseorang makan sambil berbaring, itulah sebabnya graviti bukan daya utama di sebalik pencernaan.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Vitamin C menurunkan pewarna biru DCPIP kepada bentuk tidak berwarna. Dalam amali, jus buah ditambah setitis demi setitis daripada picagari atau buret ke isipadu kecil tetap larutan DCPIP sehingga warna biru tepat hilang. Jus yang memerlukan isipadu lebih kecil untuk menyahwarnakan pewarna mengandungi kepekatan vitamin C lebih tinggi, manakala jus yang memerlukan isipadu lebih besar mengandungi kurang.

Daripada: Pemakanan dan Sistem Pencernaan Manusia

Darah melalui jantung dua kali bagi setiap edaran lengkap badan: sekali melalui bahagian kanan ke paru-paru (peredaran pulmonari) dan sekali melalui bahagian kiri ke seluruh badan (peredaran sistemik). Ini mengasingkan darah beroksigen dan terdeoksigen serta mengekalkan tekanan tinggi ke badan.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Arteri membawa darah keluar dari jantung, biasanya pada tekanan tinggi, dan mempunyai dinding tebal, berotot dan anjal. Vena memulangkan darah ke jantung pada tekanan rendah, mempunyai dinding lebih nipis dan lumen lebih luas, serta mengandungi injap untuk menghalang aliran balik. Kebanyakan arteri membawa darah beroksigen dan kebanyakan vena terdeoksigen, kecuali salur pulmonari.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Apabila salur darah rosak, platelet berkumpul dan membebaskan bahan kimia. Dengan faktor pembekuan dan kalsium, ini menukar protein larut fibrinogen kepada benang fibrin tidak larut, yang membentuk jaringan memerangkap sel darah dan menutup luka, menghentikan pendarahan dan menyekat kemasukan mikroorganisma.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Plasma ialah cecair yang membawa nutrien, bahan buangan, hormon dan karbon dioksida terlarut ke seluruh badan. Sel darah merah mengandungi hemoglobin dan mengangkut oksigen. Sel darah putih mempertahankan badan daripada patogen dengan menelannya atau menghasilkan antibodi. Platelet ialah serpihan sel yang mencetuskan pembekuan untuk menutup luka dan menghentikan pendarahan.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Sel darah merah membawa antigen A dan/atau B, dan plasma membawa antibodi terhadap antigen yang tiada pada seseorang. Jika darah tidak serasi dipindahkan, antibodi penerima terikat pada antigen penderma dan menggumpalkan sel darah merah, atau aglutinasi, yang boleh menyumbat salur darah dan membawa maut, jadi kumpulan ABO dan Rhesus sentiasa disemak dahulu.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Sistem limfa mengumpul lebihan cecair yang bocor daripada kapilari darah ke tisu, dipanggil cecair tisu, dan membawanya melalui salur limfa sebagai limfa. Limfa melalui nodus limfa, di mana sel darah putih menapis patogen, sebelum cecair yang dibersihkan itu bercantum semula dengan aliran darah berhampiran jantung, membantu keseimbangan cecair dan pertahanan badan.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Filariasis ialah penyakit disebabkan cacing parasit seperti benang yang dipindahkan antara manusia melalui gigitan nyamuk dan menetap dalam sistem limfa. Cacing ini menyumbat salur limfa, menghalang limfa disalirkan dengan betul, menyebabkan bengkak teruk pada anggota badan dikenali sebagai limfedema atau kaki gajah pada peringkat lanjut. Mengawal nyamuk membantu mencegah penyebarannya.

Daripada: Pengangkutan dalam Manusia dan Haiwan

Keimunan aktif ialah apabila badan menghasilkan antibodi sendiri, sama ada selepas menghidap penyakit atau selepas vaksinasi. Ia lambat berkembang tetapi tahan lama kerana sel memori terbentuk. Keimunan pasif ialah apabila antibodi siap diterima, contohnya daripada ibu melalui plasenta atau dalam suntikan. Ia berkesan segera tetapi tidak tahan lama kerana badan tidak menghasilkan sel memori.

Daripada: Keimunan dalam Manusia

Vaksin mengandungi bahagian patogen yang dilemahkan, mati atau tidak berbahaya, dipanggil antigen. Apabila disuntik, ia mencetuskan limfosit menghasilkan antibodi dan sel memori tanpa menyebabkan penyakit. Jika patogen sebenar menjangkiti kemudian, sel memori menghasilkan antibodi dengan cepat, memberi perlindungan jangka panjang. Dos penggalak kadangkala diperlukan kerana aras sel memori dan antibodi daripada satu dos boleh pudar dari semasa ke semasa, terutamanya bagi sesetengah patogen.

Daripada: Keimunan dalam Manusia

Barisan pertama ialah penghalang, kulit, mukus dan asid perut, yang menghentikan patogen masuk. Barisan kedua tidak spesifik: fagosit menelan mana-mana patogen yang masuk. Barisan ketiga spesifik: limfosit menghasilkan antibodi terhadap antigen tertentu dan membentuk sel memori. Bersama-sama, tiga barisan ini bertindak sebagai sistem berlapis, jadi patogen yang terlepas daripada satu barisan masih perlu mengatasi barisan seterusnya.

Daripada: Keimunan dalam Manusia

Dalam penyakit autoimun, sistem imun hilang keupayaan membezakan sel badan sendiri daripada antigen asing, lalu menghasilkan antibodi atau mengaktifkan limfosit terhadap tisu sihat. Serangan yang tersasar ini merosakkan organ atau tisu yang terlibat, contohnya sendi dalam sesetengah bentuk artritis. Penyakit autoimun biasanya berpanjangan dan diuruskan, bukan disembuhkan sepenuhnya.

Daripada: Keimunan dalam Manusia

HIV secara khusus menjangkiti dan memusnahkan limfosit T yang biasanya menyelaraskan tindak balas imun dan membantu sel lain menghasilkan antibodi. Apabila bilangan limfosit T yang berfungsi menurun, badan menjadi tidak berupaya melancarkan pertahanan berkesan, jadi jangkitan yang biasanya mudah dibersihkan oleh sistem imun sihat boleh menjadi serius atau membawa maut pada peringkat dikenali sebagai AIDS.

Daripada: Keimunan dalam Manusia

Arka refleks ialah laluan tindakan refleks: reseptor mengesan rangsangan, neuron deria membawa impuls ke saraf tunjang, neuron perantara menyalurkannya ke neuron motor, dan neuron motor mencetuskan efektor (otot atau kelenjar) untuk bergerak balas. Ia pantas dan automatik kerana tidak menunggu otak membuat keputusan. Ingat turutan ini dengan singkatan mudah supaya tidak tertukar semasa peperiksaan.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia

Penyelarasan saraf menggunakan impuls elektrik sepanjang neuron; ia sangat pantas, tepat dan tidak tahan lama. Penyelarasan hormon menggunakan bahan kimia (hormon) dibawa dalam darah; ia lebih perlahan bermula, lebih meluas dan tahan lama. Badan menggunakan kedua-duanya, saraf untuk gerak balas cepat dan hormon untuk perubahan berterusan seperti pertumbuhan.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia

Sinaps ialah ruang kecil antara dua neuron. Apabila impuls sampai ke hujung neuron pertama, ia membebaskan neurotransmiter kimia yang meresap merentasi ruang dan mencetuskan impuls dalam neuron seterusnya. Ini membenarkan impuls lalu satu arah antara neuron.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia

Diabetes melitus ialah keadaan di mana paras glukosa darah naik melebihi julat normal kerana badan menghasilkan insulin terlalu sedikit atau selnya tidak lagi bertindak balas secara normal terhadap insulin yang ada. Oleh sebab insulin ialah hormon yang biasanya memberi isyarat kepada sel untuk menyerap glukosa daripada darah, apabila ia tiada atau tidak berkesan, glukosa terkumpul dalam darah dan bukannya diserap serta digunakan oleh sel. Sebab itulah pengesanan awal dan pengurusan paras glukosa darah amat ditekankan dalam pendidikan kesihatan am.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia

Walaupun kedua-duanya berfungsi dengan cara berbeza, kedua-dua sistem dihubungkan melalui otak: sebahagian otak yang dipanggil hipotalamus memantau keadaan dalam badan dan mengawal kelenjar pituitari, yang kemudian membebaskan hormon yang mempengaruhi kelenjar lain di seluruh badan. Ini bermakna isyarat saraf boleh mencetuskan gerak balas hormon, membolehkan kedua-dua sistem menyelaras bersama dan bukannya berfungsi berasingan.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas dalam Manusia

Homeostasis ialah pengekalan persekitaran dalaman tetap dalam badan, seperti suhu badan, aras glukosa darah, kandungan air dan pH yang stabil, walaupun keadaan luar berubah. Ia mengekalkan keadaan ideal untuk enzim dan sel berfungsi, dan dikawal oleh organ termasuk buah pinggang, hati, kulit serta sistem saraf dan endokrin. Hampir setiap mekanisme homeostatik dalam badan mengikut corak maklum balas negatif yang sama, iaitu mengesan, bertindak balas terhadap dan membetulkan sesuatu perubahan.

Daripada: Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia

Pertama, penurasan ultra: tekanan tinggi dalam glomerulus memaksa air, glukosa, garam dan urea keluar dari darah ke kapsul Bowman, manakala protein besar dan sel darah kekal. Kemudian penyerapan semula terpilih: apabila turasan mengalir sepanjang tubul, bahan berguna seperti semua glukosa, sebahagian garam dan banyak air diserap semula ke darah. Yang tinggal, terutamanya urea, garam berlebihan dan air, menjadi air kencing. Air kencing itu kemudian mengalir melalui ureter ke pundi kencing untuk disimpan sebelum dikeluarkan.

Daripada: Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia

Glukosa cukup kecil untuk dituras semasa penurasan ultra, tetapi ia nutrien berguna, jadi ia diserap semula sepenuhnya ke darah semasa penyerapan semula terpilih. Oleh itu air kencing sihat tiada glukosa. Jika glukosa muncul dalam air kencing, ia selalunya bermakna glukosa darah terlalu tinggi, seperti dalam diabetes.

Daripada: Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia

Hipotalamus dalam otak memantau suhu darah dan menyelaraskan tindak balas melalui kulit. Apabila badan terlalu panas, salur darah berhampiran permukaan kulit berdilat supaya lebih banyak haba hilang melalui radiasi, dan kelenjar peluh menghasilkan lebih banyak peluh, yang menyejukkan kulit semasa ia menyejat. Apabila badan terlalu sejuk, salur darah ini mengecut untuk mengurangkan kehilangan haba, dan otot mungkin mengecut dengan cepat sebagai menggeletar untuk menjana haba tambahan. Keseluruhan mekanisme ini berfungsi sebagai gelung maklum balas negatif tunggal yang berterusan sepanjang hari.

Daripada: Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia

Selepas makan, glukosa darah meningkat, jadi pankreas membebaskan insulin, yang menyebabkan sel, terutamanya di hati dan otot, mengambil glukosa dan menyimpannya sebagai glikogen, menurunkan glukosa darah kembali ke normal. Antara waktu makan, glukosa darah menurun, jadi pankreas membebaskan glukagon pula, yang menyebabkan glikogen simpanan dipecah menjadi glukosa dan dibebaskan ke dalam darah. Bersama-sama, kedua-dua hormon ini mengekalkan glukosa darah dalam julat yang sempit dan stabil.

Daripada: Homeostasis dan Sistem Urinari Manusia

Otot hanya boleh menarik, bukan menolak, jadi ia bekerja berpasangan antagonis. Untuk membengkokkan lengan, bisep mengecut dan menarik lengan bawah ke atas manakala trisep mengendur. Untuk meluruskan lengan, trisep mengecut dan menarik lengan bawah ke bawah manakala bisep mengendur. Kerana satu otot membatalkan tindakan otot lain, sendi boleh bergerak dua arah.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Tendon ialah jalur kuat yang menyambung otot ke tulang, supaya apabila otot mengecut ia menarik tulang. Ligamen menyambung satu tulang ke tulang lain pada sendi dan memegang tulang bersama sambil membenarkan pergerakan terkawal. Tendon menyambung otot ke tulang; ligamen menyambung tulang ke tulang.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Rangka hidrostatik menggunakan tekanan bendalir dalam badan, seperti cacing tanah. Eksoskeleton ialah penutup luar keras, seperti serangga dan ketam, yang juga melindungi badan. Endoskeleton ialah rangka dalaman tulang atau rawan, seperti manusia dan vertebrata lain, yang menyokong badan dan menyediakan lekatan untuk otot.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Artritis ialah keradangan sendi, biasanya melibatkan rawan atau membran sinovial, dan menyebabkan kesakitan, bengkak dan kekakuan, selalunya berikutan haus, kecederaan atau tindak balas imun. Osteoporosis ialah keadaan berbeza di mana ketumpatan tulang menurun lebih cepat daripada badan boleh membina semula, sering disebabkan kalsium rendah, vitamin D rendah atau penuaan, menjadikan tulang rapuh dan lebih mudah patah.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Ikan mempunyai tulang belakang fleksibel dan blok otot miotom sepanjang kedua-dua belah badannya, yang mengecut secara berurutan untuk membengkokkan badan menjadi gelombang yang menolak air. Siripnya menambah kawalan arah, keseimbangan dan brek, manakala bentuk badan aerodinamik mengurangkan seretan semasa ikan bergerak melalui medium yang lebih tumpat.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Otot menghasilkan daya dengan mengecut, iaitu memendekkan otot dan menarik kedua-dua titik lekatannya, tendon, lebih rapat; ia tiada mekanisme untuk memanjang secara aktif bagi menolak tulang menjauh. Inilah sebabnya pergerakan pada sendi sentiasa memerlukan pasangan antagonis, satu otot menarik tulang ke satu arah dan satu lagi menariknya semula.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Eksoskeleton serangga ialah penutup luar tegar yang tidak boleh meregang atau mengembang, jadi ia tidak dapat membesar bersama tisu lembut di dalamnya. Untuk membesar, serangga perlu menanggalkan eksoskeleton lama secara berkala dalam proses dipanggil penyalinan kulit, kemudian cepat membesar dan mengeraskan eksoskeleton baharu yang lebih besar sebelum badannya boleh membesar lagi.

Daripada: Sokongan dan Pergerakan dalam Manusia dan Haiwan

Dalam kitaran kira-kira 28 hari, dinding rahim mula menebal sedia untuk kemungkinan kehamilan. Sekitar hari 14, ovulasi membebaskan ovum matang dari ovari. Jika ovum tidak disenyawa, dinding tebal itu terurai dan luruh sebagai haid, dan kitaran bermula semula. Hormon dari ovari dan kelenjar pituitari mengawal peristiwa ini. Keupayaan meletakkan ovulasi, persenyawaan dan haid dengan betul pada satu garis masa ialah kemahiran yang kerap diuji.

Daripada: Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan

Kembar seiras terbentuk apabila satu ovum tersenyawa (zigot) berpecah kepada dua, jadi kedua-duanya mempunyai gen yang sama dan jantina yang sama. Kembar tak seiras terbentuk apabila dua ovum berasingan dibebaskan dan disenyawa oleh dua sperma berbeza, jadi mereka berbeza secara genetik seperti adik-beradik biasa dan boleh berlainan jantina. Persamaan rupa antara kembar seiras juga boleh berkurang mengikut usia akibat pengaruh persekitaran yang berbeza.

Daripada: Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan

Pertumbuhan ialah peningkatan kekal dan tak berbalik saiz dan jisim kering organisma. Dalam manusia ia mengikut lengkung sigmoid (bentuk S): perlahan pada mulanya, pantas semasa bayi dan remaja, kemudian mendatar pada dewasa. Ia terhasil daripada pembahagian sel, pembesaran sel dan pembezaan sel. Soalan lengkung pertumbuhan sering turut bertanya fasa di mana kadar pertumbuhan paling pantas, biasanya remaja pada manusia.

Daripada: Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan

Hormon perangsang folikel (FSH) merangsang folikel dalam ovari untuk matang dan merembeskan estrogen. Estrogen yang meningkat menebalkan dinding rahim dan, sebaik mencapai paras cukup tinggi, mencetuskan lonjakan hormon luteinize (LH) yang menyebabkan folikel matang membebaskan ovumnya semasa ovulasi. Progesteron, dihasilkan kemudian oleh baki folikel, kemudian mengekalkan dinding tebal itu sehingga kehamilan berlaku atau parasnya menurun dan haid bermula. Meletakkan keempat-empat hormon ini dengan betul pada satu graf berlabel ialah kemahiran berbaloi dilatih berasingan daripada sekadar menghafal nama.

Daripada: Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan

Metamorfosis tidak sempurna, dilihat pada serangga seperti belalang, mempunyai tiga peringkat, telur, nimfa dan dewasa, di mana nimfa sudah menyerupai dewasa kecil dan tiada peringkat pupa berehat. Metamorfosis sempurna, dilihat pada serangga seperti rama-rama, mempunyai empat peringkat, telur, larva, pupa dan dewasa, di mana larva kelihatan sama sekali berbeza daripada dewasa dan mengalami perubahan drastik di dalam pupa sebelum muncul. Kedua-dua jenis metamorfosis membantu haiwan mengelakkan persaingan makanan antara peringkat muda dan dewasa dalam spesies sama.

Daripada: Pembiakan Seks, Perkembangan dan Pertumbuhan dalam Manusia dan Haiwan

Tisu meristem terdiri daripada sel kecil berdinding nipis yang terus membahagi secara mitosis untuk menghasilkan sel baharu, dan terdapat di hujung akar dan pucuk serta dalam kambium. Tisu kekal terdiri daripada sel yang telah berhenti membahagi dan menjadi terkhusus untuk sesuatu tugas, seperti epidermis untuk perlindungan atau xilem untuk pengangkutan. Tisu meristem menjadikan tumbuhan membesar; tisu kekal menjalankan fungsi.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Sebaik di belakang hujung akar terdapat tiga zon. Dalam zon pembahagian sel, sel meristem membahagi untuk menghasilkan sel baharu. Dalam zon pemanjangan sel, sel baharu memanjang, menolak akar melalui tanah. Dalam zon pembezaan sel, sel menjadi terkhusus, seperti sel rambut akar atau xilem.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Xilem mengangkut air dan garam mineral terlarut dari akar ke atas ke daun. Floem mengangkut gula yang dihasilkan dalam fotosintesis dari daun ke bahagian lain tumbuhan yang memerlukan tenaga atau simpanan. Kedua-dua tisu bersama membentuk sistem vaskular tumbuhan.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Pertumbuhan primer ialah peningkatan panjang dihasilkan meristem apeks di hujung akar dan pucuk. Pertumbuhan sekunder ialah peningkatan lilitan (ketebalan) dihasilkan kambium vaskular, satu cincin tisu meristem antara xilem dan floem dalam banyak batang dikotiledon, yang membahagi untuk menambah xilem sekunder dan floem sekunder sepanjang musim membesar.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Pertumbuhan pada fasa eksponen tidak boleh berterusan selama-lamanya kerana faktor pengehad, selalunya ruang, cahaya, air atau nutrien mineral, akhirnya menghadkan pembahagian dan pemanjangan sel selanjutnya. Setelah had itu dicapai, kadar pertumbuhan baharu lebih kurang menyamai kadar pertumbuhan lama diimbangi penuaan, jadi lengkung mendatar pada fasa pegun.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Apabila cahaya datang dari satu arah, auksin dihasilkan di hujung pucuk bergerak dan terkumpul pada sisi teduh. Kerana auksin menggalakkan pemanjangan sel, sel pada sisi teduh memanjang lebih daripada sel pada sisi disinari, dan pertumbuhan tidak sama ini melengkungkan pucuk ke arah cahaya, satu gerak balas dipanggil fototropisme positif.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Salur xilem mati apabila matang, ia tiub berongga berlignin tanpa sitoplasma, menjadikannya cekap membawa air di bawah tegangan tanpa runtuh. Floem sebaliknya mengandungi elemen tiub tapis hidup, walaupun tiada nukleus, dan disokong oleh sel pengiring yang membantu memuat dan menyahmuat gula yang diangkut floem secara aktif.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan dan Pertumbuhan

Mesofil palisad ialah lapisan sel tinggi dan padat sebaik di bawah epidermis atas. Sel ini mengandungi paling banyak kloroplas dan terletak berhampiran atas daun, tempat ia menerima paling banyak cahaya. Ini menjadikannya tapak utama fotosintesis, manakala mesofil berspan di bawah terutamanya membenarkan pertukaran gas.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Stoma ialah liang yang membenarkan karbon dioksida masuk dan oksigen serta wap air keluar. Meletakkan kebanyakannya di permukaan bawah yang terlindung mengurangkan kadar kehilangan air melalui transpirasi, kerana permukaan bawah lebih sejuk dan kurang terdedah kepada cahaya matahari terus.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Titik pampasan ialah keamatan cahaya apabila kadar fotosintesis sama tepat dengan kadar respirasi dalam tumbuhan. Pada titik ini karbon dioksida yang dibebaskan respirasi digunakan tepat oleh fotosintesis, dan oksigennya turut sepadan, jadi tiada pertukaran gas bersih dengan persekitaran.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Setiap stoma dikelilingi sepasang sel pengawal dengan dinding sel yang lebih tebal pada sisi menghadap liang berbanding sisi luar. Apabila air memasuki sel pengawal melalui osmosis dan ia menjadi turgid, penebalan tidak sekata ini menyebabkan ia melengkung ke luar antara satu sama lain, membuka liang. Apabila sel pengawal kehilangan air dan menjadi lentum, ia meluruskan semula dan liang tertutup, mengurangkan pertukaran gas dan kehilangan air.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Xilem terdiri daripada salur mati, berongga dan berlignin yang mengangkut air dan ion mineral terlarut naik daripada akar melalui batang ke daun. Floem terdiri daripada tisu hidup yang mengangkut gula yang dihasilkan fotosintesis keluar daripada daun ke bahagian lain tumbuhan yang memerlukannya, seperti pucuk yang membesar, akar atau organ simpanan. Kedua-dua tisu ini berjalan bersama di dalam vena, tetapi menggerakkan bahan dalam arah yang sebahagian besarnya bertentangan.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Air memasuki akar terutamanya untuk menggantikan yang hilang melalui transpirasi dan mengekalkan sel turgid, tetapi hanya sebahagian kecil, biasanya kurang daripada satu peratus, benar-benar digabungkan ke dalam molekul organik semasa fotosintesis atau pertumbuhan. Stoma yang membenarkan karbon dioksida meresap masuk untuk fotosintesis turut, secara tidak dapat dielakkan, membenarkan wap air meresap keluar, jadi transpirasi pada dasarnya kesan sampingan yang tidak dapat dielakkan daripada pertukaran gas dan bukan proses membazir yang mudah dielakkan tumbuhan.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Potometer mengukur kadar pucuk terpotong menyerap air daripada takungan, biasanya dengan mengukur masa gelembung udara bergerak sepanjang tiub kapilari. Kerana hampir kesemua air yang diserap pucuk akhirnya hilang sebagai wap air melalui stoma, kadar penyerapan air digunakan sebagai anggaran hampir tepat bagi kadar transpirasi di bawah keadaan yang diuji.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Rusuk tengah ialah sambungan vena utama melalui tengah daun, dan tangkai daun ialah tangkai pendek yang menyambungkan bilah daun ke batang. Kedua-duanya mengandungi xilem dan floem untuk pengangkutan, tetapi turut memberi sokongan mekanikal, mengekalkan lamina yang nipis dan fleksibel tegar dan bersudut supaya boleh memintas cahaya sebanyak mungkin tanpa runtuh atau bertindih dengan daun bersebelahan.

Daripada: Struktur dan Fungsi Daun

Air diserap ke sel rambut akar melalui osmosis, bergerak dari larutan tanah lebih cair ke sap sel lebih pekat. Garam mineral diserap sebagai ion melalui pengangkutan aktif, yang menggunakan tenaga daripada respirasi kerana ion selalunya bergerak dari tanah lebih cair ke sel lebih pekat menentang cerun kepekatan.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Fotosintesis hanya menghasilkan karbohidrat daripada karbon dioksida dan air. Untuk membuat molekul lain, tumbuhan perlukan ion mineral dari tanah, contohnya nitrogen untuk membuat protein dan magnesium untuk membuat klorofil. Kekurangan mana-mana menyebabkan gejala kekurangan tertentu seperti daun kuning.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Sel rambut akar mempunyai unjuran panjang dan nipis yang meningkatkan luas permukaan bersentuhan dengan tanah, jadi lebih banyak air dan ion boleh diserap serentak. Dindingnya nipis memberi jarak pendek untuk air masuk, dan terdapat sangat banyak rambut akar, yang bersama menjadikan penyerapan cekap.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Kekacang mempunyai nodul akar mengandungi bakteria Rhizobium yang mengikat gas nitrogen dari udara kepada sebatian yang boleh digunakan tumbuhan. Apabila tumbuhan kekacang kemudiannya mati dan reput, atau dibajak semula ke dalam ladang, nitrogen terikat ini menyuburkan tanah, itulah sebabnya kekacang ditanam dalam putaran tanaman untuk memulihkan tahap nitrogen sebelum tanaman memerlukan banyak nitrogen ditanam.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Tumbuhan parasit seperti dodder atau Rafflesia mengambil air, mineral dan selalunya makanan terus daripada tumbuhan perumah hidup, biasanya memudaratkannya. Epifit seperti kebanyakan orkid tumbuh pada pokok semata-mata untuk sokongan fizikal dan memperoleh air serta mineralnya sendiri daripada hujan, udara dan debris, tanpa memudaratkan perumah. Tumbuhan pemakan serangga seperti tumbuhan periuk kera berfotosintesis secara normal tetapi memerangkap dan mencerna serangga terutamanya untuk mendapatkan nitrogen tambahan daripada tanah kurang subur.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Magnesium ialah komponen klorofil, jadi kekurangannya khususnya menghalang klorofil baharu terbentuk manakala pigmen hijau sedia ada dalam urat dikekalkan sedikit lebih lama, menghasilkan daun kuning antara urat sementara urat kekal hijau. Kekurangan nitrogen kelihatan berbeza: ia menjadikan keseluruhan daun tua kuning, kerana nitrogen lebih mudah alih dalam tumbuhan dan ditarik balik daripada daun tua dahulu.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Zat besi tidak boleh dipindahkan dengan mudah daripada bahagian tua ke bahagian muda tumbuhan, jadi apabila ia terhad, daun termuda berhampiran titik tumbuh terjejas dahulu dan menguning. Magnesium sebaliknya mudah alih dan boleh ditarik balik daripada daun tua serta dipindahkan ke daun muda, jadi kekurangan magnesium muncul dahulu pada daun tua lebih bawah pada batang.

Daripada: Pemakanan dalam Tumbuhan

Air hilang dari daun sebagai wap melalui stoma melalui transpirasi. Ini mewujudkan tarikan, atau tegangan, di atas xilem. Kerana molekul air melekat sesama sendiri (lekatan) dan pada dinding xilem (rekatan), tarikan ini menarik lajur air berterusan ke atas xilem dari akar, arus transpirasi.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Keamatan cahaya lebih tinggi membuka stoma dan mempercepat transpirasi; suhu lebih tinggi meningkatkan penyejatan; udara bergerak (angin) mengeluarkan wap air dan mempercepatnya; kelembapan lebih tinggi memperlahankannya kerana udara sekeliling sudah menyimpan banyak wap air, mengurangkan cerun.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Tekanan akar ialah tekanan positif yang tercipta apabila sel akar secara aktif mengepam ion mineral ke dalam xilem, menarik air masuk melalui osmosis; ia menolak sap hanya sebahagian jalan ke atas batang dan paling kuat pada waktu malam. Tarikan transpirasi, disebabkan penyejatan daripada daun, ialah tegangan yang jauh lebih kuat yang menarik air sepanjang ketinggian tumbuhan tinggi.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Pada sumber, sel rakan secara aktif memuatkan gula ke dalam tiub tapis, menurunkan potensi air di situ supaya air mengikuti melalui osmosis dan meningkatkan tekanan. Tekanan tinggi ini menolak sap bergula sepanjang tiub tapis ke tempat guna, di mana gula dikeluarkan untuk digunakan atau disimpan, menurunkan tekanan di situ dan mengekalkan aliran.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Setiap stoma dibatasi oleh dua sel pengawal berdinding tebal tidak sekata. Apabila menyerap air dan menjadi turgid, ia melengkung berjauhan dan membuka stoma, membenarkan wap air terlepas; apabila kehilangan air dan menjadi lembik, ia meluruskan semula dan menutup stoma, mengurangkan kehilangan air dan memperlahankan transpirasi.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Fitoekstraksi menggunakan akar tumbuhan untuk menyerap bahan pencemar seperti logam berat dan menyimpannya dalam pucuk, yang kemudian dituai untuk mengeluarkan bahan pencemar sepenuhnya daripada tapak. Fitopenstabilan pula menggunakan akar tumbuhan untuk mengikat bahan pencemar dalam tanah, mengurangkan pergerakannya ke air bawah tanah tanpa mengeluarkannya, jadi bahan pencemar kekal tetapi menjadi kurang berbahaya.

Daripada: Pengangkutan dalam Tumbuhan

Apabila cahaya menyinari satu sisi pucuk, hormon auksin yang dihasilkan di hujung pucuk bergerak dan berkumpul di sisi berbayang berbanding sisi bercahaya. Auksin menjadikan sel memanjang, jadi sel di sisi berbayang tumbuh lebih panjang daripada di sisi bercahaya. Pertumbuhan tidak sama ini menyebabkan pucuk membengkok ke arah cahaya, gerak balas fototropisme positif yang membantu tumbuhan menangkap lebih cahaya untuk fotosintesis.

Daripada: Gerak Balas dalam Tumbuhan

Fototropisme ialah gerak balas pertumbuhan tumbuhan terhadap arah cahaya: pucuk tumbuh ke arah cahaya (positif) dan akar menjauhinya (negatif). Geotropisme ialah gerak balas terhadap graviti: akar tumbuh ke bawah ke arah graviti (positif) dan pucuk ke atas menjauhinya (negatif). Kedua-dua gerak balas dikawal oleh hormon yang sama, auksin, diagihkan semula dengan kesan berbeza pada pucuk dan akar.

Daripada: Gerak Balas dalam Tumbuhan

Hormon tumbuhan digunakan untuk menggalakkan pertumbuhan akar dalam keratan sebelum ditanam, menghasilkan buah tanpa biji dengan mencetuskan pertumbuhan ovari tanpa persenyawaan, mengawal masa pemasakan buah untuk pengangkutan dan jualan, serta pada kepekatan lebih tinggi, sebagai racun rumpai terpilih yang menjadikan rumpai berdaun lebar tertentu tumbuh tidak terkawal sehingga mati. Semua kegunaan ini datang daripada memahami cara auksin mengawal pertumbuhan tumbuhan. Oleh sebab dos berkesan amat kecil, produk komersial menyatakan kepekatan tepat untuk mengelak merosakkan tanaman yang dirawat.

Daripada: Gerak Balas dalam Tumbuhan

Organel padat berisi kanji dipanggil statolit dalam sel tudung akar mendap ke sisi bawah setiap kali akar tidak tumbuh lurus ke bawah, dan pemendapan ini dipercayai mencetuskan akar mengagih semula auksin supaya lebih banyak terkumpul di sisi bawah. Kerana auksin merencat pemanjangan sel akar pada kepekatan ini, sisi bawah tumbuh lebih perlahan dan akar melengkung semula ke bawah. Model ini masih model paling diterima dan diajar pada peringkat SPM.

Daripada: Gerak Balas dalam Tumbuhan

Tropisme ialah gerak balas pertumbuhan berarah, jadi pucuk atau akar membengkok ke arah atau menjauhi rangsangan bergantung pada arah rangsangan itu datang, dan ia berkembang selama berjam-jam atau berhari-hari melalui pemanjangan sel tidak sama. Gerak balas nasti, seperti lipatan daun Mimosa pudica apabila disentuh, tidak berarah, berlaku dalam beberapa saat melalui perubahan pantas tekanan turgor, dan memberikan gerak balas sama tidak kira arah rangsangan itu datang. Mengenal pasti jenis gerak balas yang betul selalunya langkah pertama untuk menjawab soalan berstruktur panjang dengan tepat.

Daripada: Gerak Balas dalam Tumbuhan

Pendebungaan ialah pemindahan debunga dari anter ke stigma, sama ada dalam bunga sama (pendebungaan sendiri) atau antara tumbuhan berlainan spesies sama (pendebungaan kacuk). Persenyawaan berlaku selepas itu: tiub debunga tumbuh ke ovul dan gamet jantan berlakur dengan gamet betina membentuk zigot. Pendebungaan membawa gamet berdekatan; persenyawaan ialah pelakurannya. Urutan ini turut menerangkan mengapa satu bunga boleh menghasilkan biji tanpa sebarang pendebungaan luaran, iaitu melalui pendebungaan sendiri.

Daripada: Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga

Selepas persenyawaan, ovul tersenyawa berkembang menjadi biji, yang mengandungi embrio dan simpanan makanan. Dinding ovari berkembang menjadi buah, yang melindungi biji dan selalunya membantu menyebarkannya. Bahagian bunga lain, seperti kelopak dan stamen, biasanya layu dan gugur. Mengenal pasti struktur mana menjadi bahagian mana selepas persenyawaan sering diuji terus dengan nama dalam soalan melabel.

Daripada: Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga

Bunga didebunga serangga biasanya besar dan berwarna dengan bau dan nektar untuk menarik serangga, dan mempunyai stigma dan debunga melekit. Bunga didebunga angin biasanya kecil dan pudar tanpa bau, dan mempunyai stigma berbulu dan debunga ringan dan licin dihasilkan dalam jumlah besar, supaya angin boleh membawanya dengan mudah. Menghafal set ciri bagi setiap jenis bunga membantu pelajar mengelaskan spesimen sebenar dalam ujian amali.

Daripada: Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga

Biji memerlukan air untuk melembutkan kulit bijinya dan mengaktifkan enzim yang tersimpan di dalamnya, oksigen untuk membolehkan respirasi aerobik yang membebaskan tenaga diperlukan untuk embrio tumbuh, dan suhu sesuai di mana enzim ini dapat bertindak dengan cekap. Cahaya biasanya tidak diperlukan untuk percambahan itu sendiri, walaupun anak benih akan memerlukannya tidak lama kemudian untuk memulakan fotosintesis. Guru sains sering menekankan bahawa suhu terlalu tinggi turut boleh menggagalkan percambahan dengan merosakkan enzim.

Daripada: Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga

Pendebungaan sendiri memindahkan debunga dalam bunga sama atau antara bunga pada tumbuhan sama, manakala pendebungaan kacuk memindahkan debunga antara tumbuhan berlainan spesies sama, biasanya dibawa oleh angin atau haiwan. Pendebungaan kacuk berlaku kerana banyak bunga mempunyai ciri, seperti anter dan stigma matang pada masa berlainan atau terpisah secara fizikal, yang mengurangkan pendebungaan sendiri dan mengutamakan penerimaan debunga daripada tumbuhan lain, meningkatkan variasi genetik pada anak. Adaptasi khusus sesuatu bunga terhadap pendebungaan sendiri sering menjadi soalan gaya 'terangkan bagaimana' tersendiri.

Daripada: Pembiakan Seks dalam Tumbuhan Berbunga

Xerofit hidup di habitat kering dan disesuaikan untuk mengurangkan kehilangan air. Ciri biasa termasuk kutikel tebal dan berlilin, daun terkecil kepada duri untuk merendahkan luas permukaan, stoma terbenam yang memerangkap udara lembap, stoma lebih sedikit, bulu di permukaan daun, dan batang atau tisu tebal yang menyimpan air. Bersama ini mengekalkan tumbuhan hidup di tempat air terhad. Boleh menyatakan masalah di sebalik setiap ciri, bukan sekadar menyenaraikannya, ialah perkara yang memberi markah penuh.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Hidrofit hidup dalam atau atas air dan tidak berisiko kekeringan, jadi ia mempunyai kutikel nipis dan boleh mempunyai stoma di permukaan atas daun terapung. Ia selalunya mempunyai ruang udara besar dalam tisunya untuk membantu terapung dan menyimpan gas, dan sedikit tisu sokongan kerana air menyokongnya. Ciri-ciri yang sama ini akan menjadi kelemahan serius di tanah kering, menunjukkan betapa rapatnya setiap adaptasi sepadan dengan habitatnya sendiri.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Daun lebar mempunyai luas permukaan besar, yang akan kehilangan banyak air melalui transpirasi di habitat panas dan kering. Dengan mengecilkan daunnya kepada duri, kaktus merendahkan luas permukaan dan justeru kehilangan air, manakala batang hijau tebalnya menjalankan fotosintesis dan menyimpan air. Pertukaran antara luas permukaan dengan pemuliharaan air ini ialah idea teras di sebalik hampir setiap adaptasi xerofit.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Mesofit ialah tumbuhan yang disesuaikan dengan habitat biasa dengan bekalan air sederhana dan boleh dipercayai, seperti kebanyakan tumbuhan kebun dan ladang. Kerana ia tidak menghadapi kekurangan air yang teruk mahupun lebihan air, ia menunjukkan set ciri yang seimbang berbanding adaptasi melampau xerofit atau hidrofit, dan soalan peperiksaan biasanya hanya menggunakannya sebagai titik perbandingan.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Ruang udara, dipanggil aerenkima, terdapat sepanjang batang dan daun hidrofit dan memainkan dua peranan sekali gus. Ia menjadikan tisu cukup apung untuk mengekalkan daun dan bunga berhampiran permukaan air untuk cahaya dan pendebungaan, serta menyimpan oksigen yang meresap perlahan-lahan ke bahagian terendam, yang tidak boleh bertukar gas terus dengan air sekeliling.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Nama saintifik mempunyai dua bahagian, genus dan spesies. Nama genus bermula dengan huruf besar dan nama spesies semuanya huruf kecil, dan seluruh nama ditulis condong (atau bergaris apabila ditulis tangan). Contohnya, manusia ialah Homo sapiens, dengan H besar untuk genus dan s kecil untuk spesies. Kesilapan kecil seperti huruf besar yang salah tempat masih dianggap kesalahan format walaupun organisma dikenal pasti dengan betul.

Daripada: Biodiversiti

Kunci dikotomus ialah alat untuk mengenal pasti organisma. Ia menyampaikan siri langkah, setiap satu menawarkan dua pernyataan bertentangan tentang ciri, seperti 'ada sayap' atau 'tiada sayap'. Anda pilih pernyataan yang sepadan dengan organisma anda dan mengikutnya ke pasangan seterusnya, mengulang sehingga mencapai nama organisma. Kunci yang baik direka supaya sesiapa sahaja boleh mengikutinya tanpa memerlukan pengetahuan terperinci lebih awal tentang organisma itu.

Daripada: Biodiversiti

Virus berada di sempadan antara hidup dan bukan hidup. Ia tidak dibuat daripada sel dan tidak boleh menjalankan proses hidup atau membiak sendiri. Namun, sebaik dalam sel perumah ia boleh mengambil alih jentera sel untuk membuat salinan dirinya, jadi ia menunjukkan satu ciri benda hidup, pembiakan, hanya apabila dalam perumah. Perdebatan tentang status virus ini menunjukkan bahawa takrifan 'hidup' dalam biologi tidak selalu jelas dan mudah.

Daripada: Biodiversiti

Biodiversiti diterangkan pada tiga aras. Kepelbagaian genetik ialah variasi antara individu dalam satu spesies, seperti warna bulu berbeza dalam spesies kucing yang sama. Kepelbagaian spesies ialah bilangan spesies berbeza yang hidup bersama dalam satu habitat. Kepelbagaian ekosistem ialah rangkaian ekosistem berbeza, seperti hutan, sungai dan terumbu karang, yang terdapat merentasi rantau yang lebih luas.

Daripada: Biodiversiti

Bakteria ialah satu sel yang lengkap dengan sitoplasma dan bahan genetik sendiri, jadi ia boleh menjalankan setiap proses hidup, termasuk pembiakan, secara bebas. Virus tiada sitoplasma dan tidak boleh membiak dengan sendirinya; ia hanya boleh membuat salinan dirinya selepas menyerang sel perumah, sebab itulah statusnya sebagai benda hidup dipertikaikan.

Daripada: Biodiversiti

Pada setiap aras rantai makanan, hanya sebahagian tenaga disalurkan ke aras seterusnya. Banyak tenaga digunakan untuk proses hidup organisma sendiri dan hilang sebagai haba semasa respirasi, dan sebahagian dalam bahagian yang tidak dimakan. Kerana hanya kira-kira sepersepuluh disalurkan setiap kali, tenaga berkurangan mendadak, sebab itu rantai makanan jarang lebih daripada empat atau lima aras.

Daripada: Ekosistem

Rantai makanan menunjukkan satu laluan tenaga dari pengeluar melalui beberapa pengguna, contohnya rumput ke belalang ke katak ke ular. Siratan makanan ialah rangkaian banyak rantai makanan yang saling dihubungkan, menunjukkan kebanyakan organisma memakan lebih daripada satu jenis makanan dan dimakan oleh lebih daripada satu pemangsa, memberi gambaran ekosistem lebih realistik.

Daripada: Ekosistem

Nutrien seperti karbon dan nitrogen ialah unsur kimia yang disalurkan antara organisma dan persekitaran serta digunakan berulang kali dalam kitaran. Tenaga pula memasuki ekosistem dari Matahari, mengalir satu arah melalui organisma, dan hilang secara beransur sebagai haba, jadi ia tidak boleh diguna semula dan mesti dibekalkan berterusan oleh cahaya matahari.

Daripada: Ekosistem

Habitat ialah tempat fizikal di mana sesuatu organisma hidup, seperti terumbu karang atau kanopi pokok, dan biasanya boleh diterangkan dalam satu atau dua perkataan. Nic lebih luas: ia menerangkan peranan organisma dalam ekosistem, termasuk apa yang dimakannya, apa yang memangsanya, bila ia aktif, dan cara ia berinteraksi dengan spesies lain, jadi dua organisma boleh berkongsi habitat sambil menduduki nic yang agak berbeza. Secara praktikal, soalan peperiksaan sering memberi penerangan ringkas tentang sesuatu organisma dan meminta pelajar menyatakan habitatnya dalam satu frasa serta nicnya dalam satu ayat penuh merangkumi diet dan interaksi.

Daripada: Ekosistem

Kapasiti daya tampung ialah saiz populasi maksimum yang boleh disokong sesuatu persekitaran secara mampan berdasarkan makanan, ruang, air dan sumber lain yang tersedia. Populasi boleh berkembang melebihi kapasiti daya tampung buat sementara jika keadaan baik seketika, tetapi sumber terhad kemudian menyebabkan kadar kematian meningkat dan kadar kelahiran menurun, membawa populasi kembali turun ke arah saiz yang mampan disokong persekitaran itu. Sebaliknya, populasi yang jauh di bawah kapasiti daya tampungnya cenderung berkembang pantas kerana sumber belum lagi mengehadkan, sebab itulah lengkung pertumbuhan paling curam pada bahagian tengahnya.

Daripada: Ekosistem

Pemeliharaan bermaksud melindungi kawasan semula jadi dan mengekalkannya tanpa disentuh penggunaan manusia, contohnya rizab alam yang ketat. Pemuliharaan bermaksud menggunakan dan mengurus sumber semula jadi dengan berhati-hati dan lestari supaya ia tidak habis, contohnya penangkapan ikan terkawal atau pembalakan terpilih. Pemeliharaan mengelak penggunaan; pemuliharaan membenarkan penggunaan bijak.

Daripada: Kelestarian Alam Sekitar

Permintaan oksigen biokimia ialah jumlah oksigen yang digunakan mikroorganisma untuk memecah bahan organik dalam sampel air dalam masa tertentu. BOD tinggi bermakna banyak pencemaran organik, kerana mikroorganisma menggunakan banyak oksigen, yang boleh meninggalkan terlalu sedikit untuk ikan dan hidupan akuatik lain. Air lebih bersih mempunyai BOD rendah.

Daripada: Kelestarian Alam Sekitar

Gas rumah hijau seperti karbon dioksida dan metana dalam atmosfera memerangkap sebahagian haba yang sepatutnya terlepas ke angkasa, mengekalkan Bumi cukup panas untuk hidup. Apabila aktiviti manusia membebaskan gas rumah hijau tambahan, lebih banyak haba diperangkap, dan suhu global purata naik. Inilah pemanasan global, yang mengubah iklim dan paras laut.

Daripada: Kelestarian Alam Sekitar

Penipisan lapisan ozon terutamanya disebabkan oleh bahan kimia seperti klorofluorokarbon (CFC), yang dahulu digunakan secara meluas dalam semburan aerosol, peti sejuk dan penyaman udara. Apabila dibebaskan ke atmosfera, bahan kimia ini memecahkan molekul ozon di atmosfera atas, menipiskan lapisan ozon yang biasanya menyerap kebanyakan sinaran ultraungu berbahaya daripada matahari. Lapisan ozon yang lebih nipis membenarkan lebih banyak sinaran UV sampai ke permukaan Bumi, meningkatkan risiko kerosakan kulit dan kemudaratan kepada sesetengah tanaman dan organisma laut. Perjanjian antarabangsa telah menghentikan kebanyakan penggunaan industri CFC, yang membantu memperlahankan penipisan lapisan ozon selanjutnya.

Daripada: Kelestarian Alam Sekitar

Eutrofikasi ialah proses yang bermula apabila nutrien berlebihan, selalunya daripada air larian baja atau kumbahan tidak dirawat, memasuki sungai atau tasik. Nutrien ini menyebabkan alga membiak dengan cepat, membentuk kembangan tebal yang boleh menghalang cahaya matahari sampai ke tumbuhan bawah air. Apabila alga itu akhirnya mati, pengurai memecahnya dan menggunakan sejumlah besar oksigen terlarut dalam proses itu, yang boleh meninggalkan terlalu sedikit oksigen untuk ikan dan organisma akuatik lain, kadangkala menyebabkan banyak daripadanya mati.

Daripada: Kelestarian Alam Sekitar

Genotip ialah pasangan alel yang dimiliki organisma untuk sesuatu sifat, ditulis dengan huruf seperti TT, Tt atau tt. Fenotip ialah sifat yang benar-benar ditunjukkan, seperti tinggi atau rendah. Dua organisma boleh mempunyai genotip berbeza (TT dan Tt) tetapi fenotip sama (kedua-dua tinggi), kerana T dominan.

Daripada: Pewarisan

Tulis genotip kedua-dua ibu bapa, kira gamet yang boleh dihasilkan setiap satu, dan gabungkannya dalam petak Punnett. Petak menunjukkan semua genotip anak yang mungkin dan perkadarannya. Daripada ini anda baca nisbah fenotip (selalunya 3:1) dan nisbah genotip (selalunya 1:2:1) bagi kacukan antara dua heterozigot.

Daripada: Pewarisan

Jantina ditentukan oleh kromosom jantina. Perempuan mempunyai dua kromosom X (XX) dan lelaki satu X dan satu Y (XY). Semua ovum membawa X, manakala sperma membawa sama ada X atau Y. Jika sperma pembawa X mensenyawa ovum, bayi perempuan (XX); jika sperma pembawa Y, bayi lelaki (XY). Ada peluang sama rata bagi setiap satu.

Daripada: Pewarisan

Kacukan uji mengacukkan individu yang genotipnya tidak diketahui, tetapi menunjukkan fenotip dominan, dengan individu resesif homozigot. Jika ibu bapa tidak diketahui itu homozigot dominan, setiap keturunan akan menunjukkan fenotip dominan, kerana ibu bapa resesif hanya boleh menyumbang alel resesif. Jika ibu bapa tidak diketahui itu heterozigot, kira-kira separuh keturunan dijangka menunjukkan fenotip resesif, kerana separuh gametnya membawa alel resesif. Nisbah fenotip keturunan sebenar justeru mendedahkan genotip yang tidak diketahui.

Daripada: Pewarisan

Buta warna disebabkan oleh alel resesif yang dibawa pada kromosom X. Perempuan mempunyai dua kromosom X, jadi satu alel resesif pada satu X biasanya ditutupi oleh alel dominan pada X yang lain, bermakna dia memerlukan dua salinan untuk buta warna. Lelaki hanya mempunyai satu kromosom X, berpasangan dengan Y, jadi satu alel resesif pada kromosom X tunggalnya sudah cukup untuk menghasilkan buta warna, tanpa alel kedua tersedia untuk menutupinya. Inilah sebabnya keadaan ini muncul jauh lebih kerap pada lelaki berbanding perempuan.

Daripada: Pewarisan

Dalam dominan tidak lengkap, tiada alel mendominasi sepenuhnya yang lain, jadi fenotip heterozigot bercampur kedua-duanya, menghasilkan sesuatu yang pertengahan, seperti bunga merah jambu daripada ibu bapa merah dan putih. Dalam kodominan pula, kedua-dua alel diekspreskan sepenuhnya dan berasingan dalam heterozigot dan bukan bercampur, seperti seseorang berkumpulan darah AB menunjukkan kedua-dua antigen A dan B pada sel darah merahnya pada masa yang sama. Perbezaan utamanya ialah percampuran berbanding kedua-dua fenotip muncul sepenuhnya bersama.

Daripada: Pewarisan

Setiap ibu bapa pembawa mempunyai satu alel dominan dan satu resesif dan tidak menunjukkan keadaan itu sendiri, tetapi masing-masing boleh menyalurkan mana-mana alel kepada anak. Menggunakan petak Punnett bagi kacukan antara dua heterozigot, satu perempat daripada genotip keturunan yang mungkin ialah resesif homozigot, bermakna secara purata satu daripada empat anak dua ibu bapa pembawa dijangka menunjukkan keadaan itu, walaupun setiap kehamilan ialah peristiwa bebas dengan peluang satu-daripada-empat yang sama.

Daripada: Pewarisan

Tidak. Walaupun gen ABO mempunyai tiga alel yang mungkin dalam populasi manusia, iaitu I^A, I^B dan i, setiap individu hanya mewarisi dua daripadanya, satu daripada setiap ibu bapa. Genotip seseorang mungkin I^A I^A, I^A i, I^B I^B, I^B i, I^A I^B atau ii, memberi kumpulan darah A, B, AB atau O, tetapi tidak pernah ketiga-tiga alel bersama dalam satu individu.

Daripada: Pewarisan

Variasi selanjar menunjukkan julat nilai licin tanpa kumpulan berbeza, seperti tinggi manusia atau jisim badan, dan biasanya dikawal oleh banyak gen bersama persekitaran. Variasi tak selanjar menunjukkan kategori berbeza tanpa pertengahan, seperti kumpulan darah atau menggulung lidah, dan biasanya dikawal oleh satu atau beberapa gen dengan sedikit kesan persekitaran.

Daripada: Variasi

Variasi datang daripada sumber genetik dan persekitaran. Variasi genetik timbul semasa meiosis, apabila alel dikocok, dan pada persenyawaan rawak, apabila gamet berbeza bergabung; mutasi menambah alel baharu sepenuhnya. Variasi persekitaran datang daripada faktor seperti diet, iklim dan gaya hidup. Banyak sifat terhasil daripada gen dan persekitaran bertindak bersama.

Daripada: Variasi

Mutasi ialah perubahan dalam bahan genetik. Mutasi gen ialah perubahan dalam jujukan DNA satu gen, manakala mutasi kromosom mengubah struktur atau bilangan kromosom penuh. Mutasi berlaku spontan atau disebabkan mutagen seperti sinaran dan bahan kimia tertentu. Jika mutasi berlaku dalam gamet ia boleh diwariskan kepada anak dan menjadi sumber variasi baharu.

Daripada: Variasi

Contoh tak selanjar termasuk kumpulan darah, kebolehan menggulung lidah dan lekapan cuping telinga, setiap satu jatuh dalam sebilangan kecil kategori jelas. Contoh selanjar termasuk tinggi, jisim badan dan warna kulit, yang membentuk julat tidak terputus merentasi populasi. Mengenal pasti kategori sesuatu contoh ialah langkah pertama menjawab kebanyakan soalan variasi.

Daripada: Variasi

Mutasi gen ialah perubahan dalam DNA satu gen, disebabkan penggantian, penyisipan atau pemadaman bes, dan ia mungkin atau tidak mengubah protein terhasil. Mutasi kromosom mengubah struktur keseluruhan kromosom, melalui pemadaman, penggandaan, penyongsangan atau translokasi, atau mengubah jumlah keseluruhan kromosom, seperti dilihat dalam sindrom Down.

Daripada: Variasi

Kembar seiras berkembang daripada satu telur disenyawakan yang berpecah menjadi dua embrio, jadi mereka berkongsi genotip serupa. Sebarang perbezaan yang muncul antara mereka, seperti sedikit variasi tinggi, berat atau rupa, disebabkan sepenuhnya oleh faktor persekitaran seperti diet, gaya hidup dan keadaan pranatal, bukan perbezaan genetik.

Daripada: Variasi

Mutasi rawak boleh, secara kebetulan, menjadikan bakteria rintang terhadap antibiotik walaupun sebelum antibiotik itu pernah digunakan. Apabila antibiotik digunakan, bakteria tidak rintang terbunuh manakala yang rintang terus hidup dan membiak, mewariskan alel rintangan kepada keturunannya, jadi populasi menjadi didominasi bakteria rintang dari semasa ke semasa.

Daripada: Variasi

Kejuruteraan genetik ialah pengubahan gen organisma secara sengaja, biasanya dengan mengambil gen dari satu organisma dan memasukkannya ke organisma lain supaya organisma kedua memperoleh sifat baharu. Contohnya, gen manusia untuk insulin boleh dimasukkan ke dalam bakteria, yang kemudian menghasilkan insulin manusia. Ia dilakukan terus di makmal, tidak seperti pembiakbakaan terpilih. Teknik ini membolehkan saintis memindahkan sifat merentasi spesies yang sangat berbeza, sesuatu yang mustahil dicapai melalui pembiakan semula jadi.

Daripada: Teknologi Genetik

Gen manusia yang mengkod insulin dipotong dan dimasukkan ke dalam bulatan kecil DNA bakteria dipanggil plasmid, membentuk DNA rekombinan. Plasmid dimasukkan semula ke dalam bakteria, yang kemudian dibenarkan membiak. Apabila bakteria membiak, ia membaca gen manusia dan menghasilkan insulin manusia, yang dikumpul dan ditulenkan untuk kegunaan pesakit diabetes.

Daripada: Teknologi Genetik

Teknologi genetik membawa faedah jelas seperti ubat dan tanaman diperbaik, tetapi ia juga menimbulkan kebimbangan. Ini termasuk kesan mungkin pada kesihatan manusia, kesan jangka panjang tidak diketahui pada alam sekitar dan spesies lain, dan persoalan etika sejauh mana wajar mengubah benda hidup. Jawapan baik menimbang faedah berbanding kebimbangan ini dan bukan memihak satu pihak sahaja, serta menamakan satu contoh khusus bagi setiap perkara dan bukan bercakap secara umum sahaja.

Daripada: Teknologi Genetik

Terapi gen ialah teknik perubatan yang merawat penyakit genetik dengan memasukkan salinan gen berfungsi ke dalam sel pesakit, bertujuan menggantikan atau menyokong fungsi gen yang rosak. Ia biasanya menyasarkan sel atau tisu tertentu dan bukan seluruh badan, jadi kebanyakan terapi gen masa kini tidak mengubah setiap sel yang dimiliki pesakit atau diwarisi oleh anak mereka. Ia masih rawatan baharu untuk sebilangan keadaan tertentu.

Daripada: Teknologi Genetik

Setiap orang, selain kembar seiras, mempunyai corak jujukan berulang yang unik pada titik tertentu dalam DNA mereka. Cap jari DNA mengekstrak DNA daripada sampel, memotongnya pada titik tertentu dan membandingkan corak yang terhasil dengan sampel rujukan. Padanan rapat antara dua corak sangat mencadangkan ia daripada orang yang sama atau saudara biologi rapat, sebabnya teknik ini digunakan dalam pengenalan dan ujian bapa.

Daripada: Teknologi Genetik

Cabang yang paling kerap diuji ialah botani (kajian tumbuhan), zoologi (kajian haiwan), mikrobiologi (kajian mikroorganisma), ekologi (kajian organisma dan persekitarannya), genetik (kajian kebakaan), fisiologi (kajian fungsi badan), taksonomi (pengelasan hidupan) dan bioteknologi (penggunaan organisma hidup untuk menghasilkan produk berguna). Setiap cabang mempunyai fokus tersendiri, jadi soalan peperiksaan sering menguji sama ada anda dapat memadankan cabang yang betul dengan sesuatu situasi.

Daripada: Bidang dan Kerjaya dalam Biologi

Biologi menyokong pertanian melalui varieti tanaman yang lebih baik dan kawalan perosak, menyokong kesihatan awam melalui perubatan dan vaksin, dan menyokong industri melalui bioteknologi, pemprosesan makanan dan farmaseutikal. Ia juga menjadi asas usaha pemuliharaan yang melindungi biodiversiti Malaysia, yang juga merupakan sumber ekonomi dan ekologi.

Daripada: Bidang dan Kerjaya dalam Biologi

Fokus pada subjek utama kerja yang diterangkan, bukan hanya jawatan itu sendiri. Kerjaya yang melibatkan tumbuhan menunjuk kepada botani, yang melibatkan mikroorganisma penyebab penyakit menunjuk kepada mikrobiologi, dan yang melibatkan kebakaan atau pembiakbakaan menunjuk kepada genetik. Jika senario menyebut keseluruhan persekitaran atau komuniti organisma, ia biasanya menunjuk kepada ekologi dan bukannya cabang untuk satu organisma sahaja.

Daripada: Bidang dan Kerjaya dalam Biologi

Bilas kawasan yang terkena dengan segera menggunakan air mengalir yang banyak selama beberapa minit dan maklumkan kepada guru dengan serta-merta. Teruskan mengikut arahan guru, yang mungkin termasuk menggunakan stesen basuh mata jika bahan kimia terkena mata, atau mendapatkan pertolongan cemas. Melaporkan dengan segera, walaupun percikan kecil, adalah sebahagian daripada kelakuan makmal yang betul.

Daripada: Keselamatan dan Peraturan dalam Makmal Biologi

Label mengenal pasti simbol bahaya, kepekatan atau spesies spesimen, dan sebarang arahan pengendalian khas. Mengendalikan bahan tanpa label atau tanpa disemak berisiko terdedah kepada bahan kakisan, toksik atau bahaya biologi, atau pencemaran spesimen hidup, jadi menyemak label ialah langkah keselamatan asas sebelum sebarang tugasan makmal.

Daripada: Keselamatan dan Peraturan dalam Makmal Biologi

Kultur yang tidak dikenal pasti mungkin mengandungi mikroorganisma patogenik yang boleh menyebabkan jangkitan atau penyakit. Mensterilkan kultur, biasanya dengan mengautoklafkannya pada suhu dan tekanan tinggi, membunuh mikroorganisma yang hadir supaya sisa itu boleh dilupuskan dengan selamat, tanpa risiko jangkitan kepada sesiapa yang kemudiannya mengendalikannya atau bersentuhan dengan meja makmal.

Daripada: Keselamatan dan Peraturan dalam Makmal Biologi

Pemboleh ubah dimanipulasikan ialah satu-satunya faktor yang sengaja diubah oleh penyiasat, contohnya suhu tangas air. Pemboleh ubah bergerak balas ialah apa yang diukur akibat perubahan itu, contohnya kadar tindak balas enzim. Semua faktor lain yang boleh menjejaskan keputusan, seperti pH atau kepekatan substrat, mesti dikekalkan malar.

Daripada: Berkomunikasi dalam Biologi

Hipotesis yang baik menyatakan hubungan yang dijangka antara pemboleh ubah dimanipulasikan dan bergerak balas dengan cara yang boleh diuji, contohnya, 'semakin tinggi suhu, semakin tinggi kadar tindak balas enzim sehingga suhu optimum'. Ia perlu menamakan kedua-dua pemboleh ubah dan menerangkan arah perubahan yang dijangka, bukan sekadar menyatakan bahawa 'suhu menjejaskan tindak balas'.

Daripada: Berkomunikasi dalam Biologi

Sesuatu penyiasatan menjadi ujian yang adil apabila hanya pemboleh ubah dimanipulasi diubah dan setiap pemboleh ubah lain yang boleh menjejaskan keputusan dimalarkan. Jika pemboleh ubah dimalarkan turut dibenarkan berubah, anda tidak dapat memastikan sama ada pemboleh ubah dimanipulasi atau faktor lain itu yang menyebabkan perubahan pada pemboleh ubah bergerak balas, jadi kesimpulan itu tidak sah.

Daripada: Berkomunikasi dalam Biologi

Sel tumbuhan mempunyai dinding sel selulosa, kloroplas untuk fotosintesis, dan vakuol pusat yang besar serta kekal untuk penyimpanan dan mengekalkan tekanan turgor. Sel haiwan tiada dinding sel dan kloroplas, dan sebarang vakuol yang ada adalah kecil serta sementara, bukan besar dan kekal.

Daripada: Struktur dan Fungsi Sel

Sel eukariot mempunyai nukleus sebenar yang diselubungi membran nukleus dan mengandungi organel bermembran seperti mitokondrion. Sel prokariot, seperti bakteria, tiada membran nukleus, DNA-nya terapung bebas dalam sitoplasma, dan tiada kebanyakan organel bermembran.

Daripada: Struktur dan Fungsi Sel

Sel darah merah menunjukkan bagaimana struktur sesuatu sel dipadankan dengan fungsinya melalui pembezaan sel. Ia mempunyai bentuk dwicekung yang memberikan luas permukaan yang besar untuk menyerap dan membebaskan oksigen, dan apabila matang ia kehilangan nukleusnya, meninggalkan lebih banyak ruang di dalam untuk hemoglobin. Hemoglobin mengikat oksigen supaya sel dapat membawanya dari peparu ke tisu. Bersama-sama, ciri ini menjadikan sel darah merah dikhususkan untuk mengangkut oksigen dengan cekap.

Daripada: Struktur dan Fungsi Sel

Bahan buangan metabolik seperti karbon dioksida dan ammonia meresap terus keluar melalui membran sel Amoeba. Kerana Amoeba hidup di air tawar, air sentiasa masuk ke dalam sel melalui osmosis; vakuol kontraktil mengumpul lebihan air ini dan mengecut secara berkala untuk mengeluarkannya, mengelakkan sel daripada pecah.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Sesel

Satu sel adalah sangat kecil, memberikannya nisbah luas permukaan kepada isi padu yang besar. Ini bermakna setiap bahagian sitoplasma dekat dengan membran sel, jadi oksigen yang masuk dan karbon dioksida yang keluar melalui resapan dapat memenuhi keperluan sel dengan cepat tanpa sebarang struktur pernafasan khusus.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Sesel

Apabila sel membesar, isi padunya meningkat lebih pantas berbanding luas permukaannya, jadi nisbah luas permukaan kepada isi padunya menurun dan resapan sahaja akhirnya menjadi terlalu perlahan untuk membekalkan seluruh sitoplasma. Berbanding membesar tanpa had, kebanyakan organisma sesel membiak melalui pembelahan binari setelah mencapai saiz tertentu, membelah menjadi dua sel anak yang lebih kecil, masing-masing memulihkan nisbah luas permukaan kepada isi padu yang besar sesuai untuk resapan.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Sesel

Susunannya bermula daripada yang paling kecil hingga paling besar: sel, tisu, organ, sistem organ, dan akhirnya organisma keseluruhan. Sel serupa membentuk tisu, pelbagai tisu bergabung membentuk organ, organ berkaitan membentuk sistem organ, dan sistem organ bekerjasama membentuk organisma yang lengkap.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Berbilang Sel

Badan yang besar tidak boleh bergantung pada resapan merentasi satu lapisan sel sahaja untuk memenuhi semua keperluan, jadi sel menjadi khusus kepada pelbagai jenis, setiap satu disesuaikan secara struktur untuk satu tugas, seperti penyerapan, pengangkutan atau pengecutan. Pembahagian tugas ini, yang disusun menjadi tisu dan organ, membolehkan organisma menjalankan proses hidupan dengan jauh lebih cekap berbanding jika setiap sel cuba menjalankan semua fungsi.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Berbilang Sel

Sel menjadi khusus melalui proses dipanggil pembezaan sel, apabila sel yang agak tidak khusus mengaktifkan hanya gen tertentu yang diperlukan untuk satu fungsi dan menyahaktifkan yang selebihnya, secara beransur-ansur membentuk struktur khusus yang sesuai dengan tugas itu. Inilah sebabnya, walaupun hampir setiap sel dalam badan mengandungi set gen lengkap yang sama, neuron dan sel darah merah akhirnya mempunyai struktur dan fungsi yang sangat berbeza.

Daripada: Proses Hidupan dalam Organisma Berbilang Sel

Setiap fosfolipid mempunyai kepala menarik air dan ekor menolak air. Dalam persekitaran berair di dalam dan di luar sel, kepala menghadap ke luar ke arah air di kedua-dua belah manakala ekor menghadap satu sama lain, terlindung daripada air. Susunan ini adalah yang paling stabil, jadi ia terbentuk secara automatik dan memberikan membran struktur dwilapisan yang tersendiri.

Daripada: Struktur Membran Plasma

Separa telap (telap terpilih) bermaksud membran membenarkan sesetengah bahan melaluinya dengan bebas, seperti molekul kecil bukan kutub seperti oksigen, sambil menyekat yang lain, seperti ion dan molekul kutub besar, melainkan ia melalui saluran atau pembawa protein khusus. Sifat terpilih ini datang daripada teras hidrofobik dwilapisan fosfolipid digabungkan dengan protein pengangkutan khusus yang terbenam di dalamnya.

Daripada: Struktur Membran Plasma

Resapan menggerakkan zarah menurut kecerunan kepekatan, dari tinggi ke rendah, dan tidak memerlukan tenaga kerana ia berlaku secara semula jadi. Pengangkutan aktif menggerakkan zarah menentang kecerunan kepekatan, dari rendah ke tinggi, dan memerlukan tenaga daripada ATP bersama protein pembawa khusus, kerana pergerakan ini tidak berlaku dengan sendirinya.

Daripada: Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Osmosis mengikut prinsip asas yang sama seperti resapan, pergerakan bersih dari kawasan berkepekatan tinggi ke rendah, tetapi ia khusus untuk molekul air bergerak merentasi membran separa telap, diterangkan dari segi potensi air dan bukan kepekatan solut. Berbeza daripada resapan am, osmosis sentiasa melibatkan membran yang membenarkan air lalu tetapi menyekat zarah terlarut yang lebih besar.

Daripada: Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Resapan lebih cepat apabila kecerunan kepekatan lebih curam, apabila luas permukaan membran lebih besar, apabila suhu lebih tinggi (kerana zarah bergerak lebih pantas), dan apabila jarak yang perlu dilalui zarah lebih pendek. Inilah sebabnya permukaan pertukaran seperti alveolus dan vilus mempunyai luas permukaan yang besar dan hanya setebal satu sel.

Daripada: Konsep Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma

Sel rerambut akar menyerap air melalui osmosis kerana sap sel biasanya mempunyai potensi air lebih rendah daripada air tanah sekeliling, jadi air bergerak masuk secara semula jadi. Walau bagaimanapun, ion mineral dalam tanah selalunya berkepekatan lebih rendah daripada di dalam sel, jadi ia tidak boleh masuk melalui resapan; sel perlu menggunakan pengangkutan aktif, membelanjakan ATP, untuk mengambil ion ini menentang kecerunan kepekatannya.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam Organisma Hidup

Dinding alveolus hanya setebal satu sel, mengekalkan jarak resapan yang pendek, dan ia dikelilingi oleh rangkaian kapilari yang padat, yang mengekalkan kecerunan kepekatan yang curam dengan sentiasa membawa pergi darah beroksigen dan membawa masuk darah rendah oksigen. Luas permukaan keseluruhannya yang besar serta lapisan lembapnya selanjutnya mempercepat kadar resapan oksigen dan karbon dioksida.

Daripada: Pergerakan Bahan Merentasi Membran Plasma dalam Organisma Hidup

Molekul air adalah berkutub, dengan hujung oksigen sedikit negatif dan hujung hidrogen sedikit positif. Kekutuban ini membolehkan molekul air mengelilingi dan memisahkan ion serta molekul berkutub lain, melarutkannya. Kerana bahan penting secara biologi seperti glukosa, ion mineral dan asid amino adalah berkutub atau bercas, air boleh melarutkan dan mengangkut kebanyakan apa yang diperlukan sel.

Daripada: Air sebagai Komponen Kimia Sel

Air mempunyai muatan haba tentu yang tinggi, bermakna ia menyerap tenaga haba yang banyak dengan hanya sedikit peningkatan suhu, yang membantu mengekalkan persekitaran dalaman sel dan badan stabil. Air juga mempunyai haba pendam pengewapan yang tinggi, jadi apabila peluh atau wap air daripada transpirasi mengewap, ia menyingkirkan haba yang banyak daripada badan atau permukaan daun, menghasilkan kesan penyejukan.

Daripada: Air sebagai Komponen Kimia Sel

Kohesi ialah tarikan antara molekul air itu sendiri, disebabkan oleh ikatan hidrogen, yang membolehkan ia melekat antara satu sama lain dan membentuk turus berterusan, seperti di dalam salur xilem. Adhesi ialah tarikan molekul air kepada permukaan lain, seperti dinding dalam salur xilem atau tiub kaca, yang membolehkan air melekat pada permukaan itu. Kedua-dua sifat ini bertindak bersama untuk mengekalkan benang air yang tidak terputus bergerak naik melalui salur sempit xilem semasa transpirasi.

Daripada: Air sebagai Komponen Kimia Sel

Kondensasi mencantumkan dua molekul gula membentuk ikatan glikosidik, membebaskan satu molekul air dalam proses itu, inilah cara disakarida dan polisakarida dibina. Hidrolisis ialah tindak balas berbalik: satu molekul air ditambah untuk memecahkan ikatan glikosidik, memecahkan karbohidrat yang lebih besar kepada unit gula lebih kecil, iaitu cara karbohidrat dicerna.

Daripada: Karbohidrat

Untuk gula penurun, tambah larutan Benedict kepada sampel dan panaskan dalam tangas air; mendakan merah bata mengesahkan gula penurun hadir, manakala larutan yang kekal biru bermakna ia tiada. Untuk kanji, tambah beberapa titis larutan iodin terus kepada sampel pada suhu bilik; warna biru-hitam mengesahkan kanji hadir, manakala warna perang-jingga bermakna ia tiada.

Daripada: Karbohidrat

Kanji dan selulosa kedua-duanya polisakarida yang diperbuat daripada unit glukosa, tetapi unit itu bercantum melalui jenis ikatan glikosidik yang berbeza. Manusia menghasilkan amilase, yang menghidrolisiskan ikatan dalam kanji kepada maltosa dan kemudian glukosa, tetapi manusia tidak menghasilkan enzim yang memecahkan ikatan dalam selulosa. Oleh itu selulosa melalui usus tanpa dicerna sebagai serat makanan, yang menambah pukal kepada makanan dan membantu menggerakkannya melalui peristalsis.

Daripada: Karbohidrat

Dipeptida terbentuk apabila dua asid amino bercantum melalui satu ikatan peptida. Polipeptida ialah rantai lebih panjang yang terbentuk apabila banyak asid amino bercantum secara berjujukan. Protein ialah satu atau lebih rantai polipeptida yang dilipat menjadi bentuk tiga dimensi khusus yang membolehkannya menjalankan fungsi biologi, seperti enzim atau gentian struktur.

Daripada: Protein

Sampel dicampur dengan reagen Biuret, atau dengan larutan natrium hidroksida cair diikuti beberapa titis larutan kuprum(II) sulfat cair, pada suhu bilik tanpa dipanaskan. Perubahan warna kepada ungu mengesahkan protein hadir, kerana ikatan peptida bertindak balas dengan ion kuprum(II); jika campuran kekal biru, tiada protein hadir.

Daripada: Protein

Tenaga haba memecahkan ikatan hidrogen dan ikatan lain yang mengekalkan struktur sekunder dan tertier protein dalam bentuk terlipat khususnya. Ini ialah denaturasi, dan setelah bentuk itu berubah secara kekal, struktur seperti tapak aktif enzim tidak lagi sepadan dengan substratnya. Jujukan asid amino (struktur primer) tidak terjejas, tetapi fungsi protein bergantung pada bentuk keseluruhannya, bukan jujukan semata-mata, jadi protein itu berhenti berfungsi.

Daripada: Protein

Anabolisme membina molekul lebih besar dan lebih kompleks daripada yang lebih kecil dan memerlukan tenaga, seperti dalam fotosintesis atau sintesis protein. Katabolisme memecahkan molekul lebih besar kepada yang lebih kecil dan membebaskan tenaga, seperti dalam respirasi atau pencernaan. Bersama-sama ia membentuk metabolisme, iaitu keseluruhan set tindak balas kimia yang berlaku dalam sel hidup.

Daripada: Metabolisme

Hampir setiap tindak balas dalam laluan metabolik dikawal oleh enzim khusus, yang mempercepat tindak balas supaya ia boleh berlaku cukup pantas untuk mengekalkan kehidupan pada suhu badan. Tanpa enzim, kebanyakan tindak balas metabolik akan berlaku terlalu perlahan untuk mengekalkan sel hidup, dan laluan metabolik tidak akan dapat bertindak balas dengan pantas kepada keperluan sel yang berubah.

Daripada: Metabolisme

Melebihi suhu optimum, tenaga haba memecahkan ikatan yang mengekalkan bentuk tiga dimensi enzim, mengubah bentuk tapak aktif. Ini ialah denaturasi, dan kerana substrat tidak lagi boleh sepadan dengan tapak aktif yang berubah, enzim kehilangan fungsinya dan kadar tindak balas jatuh mendadak dan bukan secara beransur-ansur.

Daripada: Enzim

Model kunci-dan-mata kunci menganggap tapak aktif sebagai bentuk tetap yang hanya sepadan dengan substrat berbentuk komplementari yang tepat, seperti anak kunci pada mangga. Model kesuaian teraruh menyatakan tapak aktif adalah lentur dan menyesuaikan bentuknya sedikit apabila substrat mengikat, memberikan kesuaian yang lebih rapat dan tepat. Kesuaian teraruh ialah penjelasan yang lebih tepat dan kini diterima pakai bagi tindakan enzim.

Daripada: Enzim

Denaturasi mengubah bentuk tiga dimensi terlipat tapak aktif enzim secara kekal, memecahkan ikatan yang mengekalkan bentuk itu. Menyejukkan enzim semula tidak memulihkan corak lipatan asalnya, jadi tapak aktif kekal berbentuk salah untuk substrat. Komposisi kimia enzim masih wujud, tetapi fungsi pemangkinannya hilang secara kekal, itulah sebabnya denaturasi digambarkan sebagai tidak boleh berbalik pada peringkat SPM.

Daripada: Enzim

Enzim seperti protease dan lipase memecahkan kesan kotoran protein dan lemak kepada molekul lebih kecil dan larut air yang mudah dibilas. Kerana enzim ini bertindak dengan baik pada suhu pencucian lebih rendah berbanding yang diperlukan sebaliknya, serbuk pencuci biologi boleh menyingkirkan kesan kotoran dengan berkesan sambil menggunakan tenaga yang lebih sedikit berbanding mencuci pada suhu sangat tinggi.

Daripada: Aplikasi Enzim dalam Kehidupan Harian

Enzim terpegun ditetapkan pada bahan sokongan dan bukan dicampur bebas ke dalam tindak balas, jadi ia boleh dipulihkan dan digunakan semula berkali-kali dan bukan dibuang selepas satu penggunaan. Ia juga kekal berasingan daripada produk akhir, mengelakkan pencemaran dan mengurangkan kos menulenkan produk selepas itu.

Daripada: Aplikasi Enzim dalam Kehidupan Harian

Penyahaslian bermaksud enzim telah kehilangan bentuk tiga dimensi normalnya secara kekal, termasuk bentuk tapak aktifnya. Suhu tinggi atau pH melampau memutuskan ikatan yang mengekalkan struktur enzim, jadi tapak aktif tidak lagi muat dengan substrat. Setelah dinyahaslikan, enzim tidak boleh memangkin tindak balasnya lagi walaupun keadaan kembali normal, sebab itulah aplikasi enzim dijalankan pada suhu sederhana yang terkawal.

Daripada: Aplikasi Enzim dalam Kehidupan Harian

Enzim mempercepat tindak balas tertentu pada suhu sederhana dan tekanan biasa, jadi proses industri boleh dijalankan menggunakan kurang haba dan tenaga berbanding kaedah kimia konvensional, dengan risiko lebih rendah untuk merosakkan produk. Kerana setiap enzim bertindak ke atas satu jenis substrat, ia menghasilkan produk yang dikehendaki dengan sedikit tindak balas sampingan yang tidak diingini. Apabila enzim dipegunkan pada bahan sokongan, ia juga boleh dipulihkan dan digunakan semula, yang merendahkan lagi kos dan menjadikan proses lebih ekonomik.

Daripada: Aplikasi Enzim dalam Kehidupan Harian

Pembahagian sel membolehkan organisma berbilang sel membesar dengan menambah bilangan selnya, membaiki tisu dengan menggantikan sel yang rosak atau mati, dan membiak dengan membentuk sel baharu atau gamet. Tanpa pembahagian sel, organisma tidak dapat berkembang daripada telur yang disenyawakan, menyembuhkan kecederaan, atau menyalurkan bahan genetik kepada zuriat.

Daripada: Pembahagian Sel

Sel diploid (2n) mengandungi dua set lengkap kromosom, satu diwarisi daripada setiap ibu bapa, dan merupakan bilangan kromosom normal dalam kebanyakan sel badan. Sel haploid (n) hanya mengandungi satu set lengkap kromosom, separuh daripada bilangan diploid, dan hanya terdapat dalam gamet seperti sel sperma dan telur, supaya persenyawaan memulihkan bilangan diploid dalam zuriat.

Daripada: Pembahagian Sel

Kromosom homolog ialah sepasang kromosom yang sepadan, satu diwarisi daripada setiap ibu bapa, yang membawa gen bagi ciri yang sama pada kedudukan yang sama, walaupun ia mungkin membawa alel berbeza bagi gen tersebut. Dalam meiosis, kromosom homolog mula-mula berpasangan dan kemudian berpisah ke sel anak yang berbeza. Inilah sebabnya setiap gamet berakhir dengan hanya satu kromosom daripada setiap pasangan, memberikan bilangan haploid, dan sebab zuriat mewarisi campuran gen daripada kedua-dua ibu bapa dan bukan salinan tepat mana-mana satu.

Daripada: Pembahagian Sel

Dalam profasa, kromatin termampat menjadi kromosom kelihatan terdiri daripada dua kromatid kembar. Dalam metafasa, kromosom tersusun secara individu di ekuator sel. Dalam anafasa, sentromer terbelah dan kromatid kembar ditarik ke kutub bertentangan. Dalam telofasa, kromatid yang terpisah tergulung semula menjadi kromatin di setiap kutub, dan membran nukleus baharu terbentuk di sekeliling setiap set.

Daripada: Kitaran Sel dan Mitosis

Dalam sel haiwan, membran sel yang fleksibel mencubit ke dalam di tengah, membentuk alur belahan yang semakin dalam sehingga sel terbelah menjadi dua. Dalam sel tumbuhan, dinding sel yang tegar tidak boleh mencubit ke dalam, jadi plat sel baharu terbentuk merentasi pusat sel dan berkembang menjadi dinding sel baharu, membahagikan sel kepada dua sel anak berasingan.

Daripada: Kitaran Sel dan Mitosis

Meiosis menghasilkan empat sel anak daripada satu sel diploid (2n) asal. Meiosis I mengurangkan separuh bilangan kromosom, menghasilkan dua sel haploid (n), dan meiosis II kemudian memisahkan kromatid kembar dalam setiap sel itu, menghasilkan jumlah akhir empat sel haploid (n). Setiap satu daripada empat sel itu berbeza secara genetik antara satu sama lain.

Daripada: Meiosis

Pindah silang berlaku semasa profasa I meiosis, apabila kromosom homolog berpasangan bertukar segmen bahan genetik pada titik sentuhan dipanggil kiasma. Ini mencipta kombinasi alel baharu pada setiap kromosom yang tidak wujud pada mana-mana kromosom ibu bapa, iaitu salah satu sebab utama zuriat hasil pembiakan seks menunjukkan variasi genetik.

Daripada: Meiosis

Meiosis melibatkan dua pembahagian berturut-turut dan menghasilkan empat sel haploid yang berbeza secara genetik daripada satu sel diploid, dan ia hanya berlaku dalam organ reproduktif untuk membentuk gamet. Mitosis melibatkan satu pembahagian sahaja dan menghasilkan dua sel diploid yang identik secara genetik daripada satu sel induk, dan ia berlaku di seluruh badan untuk pertumbuhan, pembaikan dan pembiakan aseks, tanpa pindah silang atau pemilihan bebas.

Daripada: Meiosis

Substrat respirasi ialah molekul yang dipecahkan semasa respirasi untuk membebaskan tenaga. Glukosa ialah substrat respirasi paling biasa kerana ia mudah didapati daripada karbohidrat tercerna atau glikogen dan kanji simpanan, dan struktur kimianya membolehkan ia dipecahkan melalui satu siri langkah terkawal dimangkinkan enzim yang membebaskan tenaga secara beransur-ansur dan bukan sekaligus.

Daripada: Penghasilan Tenaga melalui Respirasi Sel

ATP digunakan hampir sebaik sahaja ia dihasilkan untuk menjana kuasa aktiviti sel segera seperti pengangkutan aktif, pengecutan otot dan biosintesis, jadi sel hanya menyimpan bekalan kerja yang kecil dan bukan simpanan besar. Kerana permintaan tenaga boleh meningkat dan menurun dengan cepat, respirasi mesti berjalan berterusan untuk menjana semula ATP secepat ia digunakan.

Daripada: Penghasilan Tenaga melalui Respirasi Sel

Pernafasan ialah proses fizikal pergerakan udara masuk dan keluar dari paru-paru, membekalkan oksigen dan menyingkirkan karbon dioksida. Respirasi ialah proses biokimia, berlaku di dalam sel, yang menggunakan oksigen yang dibekalkan oleh pernafasan untuk memecahkan glukosa dan membebaskan tenaga sebagai ATP. Sel boleh melakukan respirasi tanpa bernafas, tetapi pada manusia, pernafasan menyokong respirasi dengan memastikan darah sentiasa dibekalkan oksigen.

Daripada: Penghasilan Tenaga melalui Respirasi Sel

Persamaan seimbang ialah C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + tenaga. Satu molekul glukosa bertindak balas dengan enam molekul oksigen menghasilkan enam molekul karbon dioksida, enam molekul air, dan tenaga, kebanyakannya ditangkap dan disimpan dalam ATP untuk digunakan sel.

Daripada: Respirasi Aerobik

Mitokondrion ialah tempat peringkat respirasi aerobik yang menggunakan oksigen berlaku, dan peringkat ini membebaskan kebanyakan ATP yang diperlukan sel. Membran dalamnya berlipat menjadi rabung (krista), yang memberikan luas permukaan besar untuk tindak balas yang membebaskan tenaga. Sel yang memerlukan banyak tenaga, seperti sel otot dan sel hati, mengandungi mitokondrion dalam jumlah yang besar, sebab itulah organel ini sering dipanggil stesen kuasa sel.

Daripada: Respirasi Aerobik

Tidak. Respirasi aerobik berlaku dalam sel hampir semua organisma hidup, termasuk tumbuhan, haiwan dan mikroorganisma, apabila oksigen tersedia. Tumbuhan menjalankan respirasi aerobik siang dan malam untuk membebaskan tenaga daripada glukosa, walaupun ia juga menjalankan fotosintesis pada waktu siang. Respirasi dan fotosintesis ialah proses berasingan: fotosintesis menyimpan tenaga dalam glukosa, manakala respirasi aerobik membebaskan tenaga itu untuk digunakan sel.

Daripada: Respirasi Aerobik

Semasa senaman berat, sel otot memerlukan tenaga lebih pantas daripada oksigen yang dapat dibekalkan oleh darah kepadanya. Apabila bekalan oksigen tidak dapat memenuhi permintaan, sel otot beralih kepada fermentasi asid laktik, proses anaerobik yang membekalkan sedikit ATP tanpa oksigen, tetapi menghasilkan asid laktik sebagai hasil sampingan, yang berkumpul dalam otot dan menyumbang kepada keletihan dan kekejangan.

Daripada: Fermentasi

Persamaan perkataannya ialah: glukosa → etanol + karbon dioksida + tenaga. Yis menjalankan fermentasi alkohol, dan proses ini diaplikasikan dalam pembakaran, di mana gas karbon dioksida yang dibebaskan mengembangkan doh roti, dan dalam penyeduhan, di mana etanol yang dihasilkan memberikan kandungan alkohol kepada minuman.

Daripada: Fermentasi

Membiarkan doh berdiri memberi masa kepada yis untuk menjalankan fermentasi alkohol, menghasilkan gas karbon dioksida yang terperangkap sebagai gelembung dalam doh, menyebabkan ia mengembang. Langkah ini dijalankan pada suhu suam, hampir dengan suhu optimum yis, supaya enzimnya bertindak pantas dan cukup gas dihasilkan dalam masa yang munasabah sebelum doh itu dibakar.

Daripada: Fermentasi

Setiap permukaan respirasi, tidak kira haiwan mana, adalah nipis untuk memendekkan jarak resapan, lembap supaya gas larut sebelum meresap, mempunyai luas permukaan besar supaya lebih banyak molekul gas boleh merentasi serentak, dan dibekalkan dengan baik oleh gas yang ditukar, sama ada melalui salur darah atau sentuhan terus dengan udara atau air. Keempat-empat ciri ini bersama memaksimumkan kadar resapan.

Daripada: Jenis Sistem Respirasi dalam Haiwan

Sistem trakea serangga membawa udara terus ke tisunya melalui rangkaian tiub berisi udara yang bercabang, jadi oksigen sampai ke sel tanpa memasuki darah. Insang ikan pula menukar gas antara air dan darah pada filamen insang yang nipis, dan sistem peredaran darah kemudian membawa oksigen ke seluruh badan. Oleh itu serangga tidak bergantung pada darah untuk mengangkut oksigen, tetapi ikan bergantung.

Daripada: Jenis Sistem Respirasi dalam Haiwan

Semasa tarik nafas, sangkar rusuk bergerak ke atas dan keluar manakala diafragma mengecut dan merata, meningkatkan isipadu rongga toraks. Peningkatan isipadu ini menurunkan tekanan udara di dalam toraks di bawah tekanan atmosfera luar. Oleh itu udara mengalir masuk dari atmosfera bertekanan lebih tinggi ke peparu bertekanan lebih rendah, sehingga tekanan menjadi sama.

Daripada: Mekanisme Pernafasan: Tarik Nafas dan Hembus Nafas

Hembus nafas biasa yang tenang adalah pasif, otot mengendur dan daya kenyal semula jadi peparu serta sangkar rusuk mengurangkan isipadu toraks tanpa usaha aktif. Hembus nafas paksa, seperti meniup kuat, adalah aktif, otot interkosta dalam dan otot abdomen mengecut untuk menolak diafragma lebih tinggi dan sangkar rusuk lebih rendah, mengeluarkan lebih banyak udara dengan lebih pantas.

Daripada: Mekanisme Pernafasan: Tarik Nafas dan Hembus Nafas

Alveolus mempunyai dinding setebal satu sel sahaja, jadi jarak resapan sangat pendek; lapisan lembap, supaya gas larut sebelum meresap; jumlah luas permukaan sangat besar, daripada berjuta-juta alveolus, supaya lebih banyak gas meresap serentak; dan rangkaian kapilari padat, yang mengekalkan cerun kepekatan curam dengan sentiasa memperbaharui bekalan darah. Bersama-sama keempat-empat ciri ini menjadikan pertukaran gas pantas dan cekap.

Daripada: Pertukaran Gas dalam Manusia

Oksigen berkepekatan lebih tinggi dalam udara alveolus berbanding darah, jadi ia meresap menurun cerun ini merentasi dinding nipis dan lembap alveolus serta dinding kapilari sekelilingnya, kedua-duanya hanya setebal satu sel. Ia larut dalam lapisan lembap alveolus, memasuki plasma darah, dan kemudian masuk ke dalam sel darah merah, di mana ia bergabung dengan hemoglobin membentuk oksihemoglobin.

Daripada: Pertukaran Gas dalam Manusia

Semasa bersenam, otot merespirasi lebih pantas dan memerlukan lebih banyak oksigen sambil menghasilkan lebih banyak karbon dioksida. Kadar pernafasan yang lebih pantas membawa udara segar kaya oksigen ke dalam alveolus dengan lebih kerap dan menyingkirkan udara kaya karbon dioksida dengan lebih pantas, yang mengekalkan cerun kepekatan merentasi dinding alveolus tetap curam. Ini membolehkan pertukaran gas mengikut permintaan badan yang meningkat untuk oksigen semasa bersenam.

Daripada: Pertukaran Gas dalam Manusia

Makanan melalui mulut, esofagus, perut, usus kecil, usus besar, rektum dan akhirnya anus. Setiap organ ini adalah sebahagian daripada tiub saluran alimentari yang berterusan, dan makanan bergerak melaluinya mengikut susunan ini, ditolak oleh peristalsis.

Daripada: Sistem Penghadaman Manusia

Saluran alimentari ialah tiub yang benar-benar dilalui oleh makanan, dari mulut hingga anus. Kelenjar penghadaman, seperti kelenjar air liur, hati atau pankreas, bukan sebahagian tiub ini, ia menghasilkan jus penghadaman atau hempedu dan melepaskannya ke dalam saluran untuk membantu memecahkan makanan.

Daripada: Sistem Penghadaman Manusia

Penghadaman fizikal, seperti mengunyah dalam mulut dan mengadun dalam perut, memecahkan makanan kepada kepingan lebih kecil dan meningkatkan luas permukaannya, tanpa mengubah komposisi kimianya. Penghadaman kimia menggunakan enzim untuk memecahkan ikatan kimia dalam molekul makanan besar, menukar kanji, protein dan lemak kepada molekul lebih kecil dan larut yang boleh diserap badan. Kedua-duanya bekerja bersama: penghadaman fizikal menyediakan makanan supaya penghadaman kimia dapat bertindak lebih pantas.

Daripada: Penghadaman: Pemecahan Fizikal dan Kimia Makanan

Hempedu dihasilkan oleh hati dan disimpan dalam pundi hempedu sebelum dilepaskan ke usus kecil. Ia bukan enzim, jadi ia tidak memecahkan lemak secara kimia; sebaliknya ia mengemulsikan lemak secara fizikal kepada titisan sangat kecil, meningkatkan luas permukaan dengan besar untuk lipase bertindak. Ini mempercepat penghadaman kimia lemak oleh lipase.

Daripada: Penghadaman: Pemecahan Fizikal dan Kimia Makanan

Setiap vilus mempunyai dinding setebal satu sel sahaja, mengekalkan jarak resapan yang pendek, dan merupakan salah satu daripada berjuta-juta vilus yang meliputi usus kecil, bersama mikrovilus pada setiap sel, memberikan luas permukaan yang sangat besar. Rangkaian kapilari padat membawa keluar glukosa, asid amino dan nutrien larut air lain dengan pantas, mengekalkan cerun kepekatan curam, manakala lakteal di tengah menyerap hasil penghadaman lemak.

Daripada: Penyerapan dan Asimilasi Makanan Terhadam

Penyerapan ialah pergerakan fizikal molekul makanan terhadam dari usus kecil ke dalam darah atau limfa, terutamanya merentasi vilus. Asimilasi berlaku selepas itu, apabila sel mengambil nutrien terserap ini daripada darah dan menggunakannya untuk membina bahan sel baharu, seperti protein dan enzim, atau membebaskan tenaga melalui respirasi.

Daripada: Penyerapan dan Asimilasi Makanan Terhadam

Usus kecil ialah tempat pencernaan diselesaikan, jadi makanan dipecahkan kepada molekul kecil yang larut dan boleh diserap. Dindingnya disesuaikan khas dengan lipatan, vilus dan mikrovilus yang memberikan luas permukaan yang sangat besar, serta lapisan setebal satu sel dengan bekalan darah yang kaya. Perut tidak mempunyai adaptasi ini, dan menjelang bahan sampai ke usus besar kebanyakan nutrien telah pun diserap, meninggalkan terutamanya air dan garam mineral untuk diambil di situ.

Daripada: Penyerapan dan Asimilasi Makanan Terhadam

Dalam sistem peredaran darah terbuka, seperti pada serangga, jantung mengepam darah ke ruang badan terbuka di mana ia membasahi tisu secara terus pada tekanan rendah sebelum kembali ke jantung. Dalam sistem peredaran darah tertutup, seperti pada ikan dan manusia, darah kekal di dalam salur darah sepanjang perjalanannya, membolehkan ia dipam pada tekanan lebih tinggi dan disalurkan lebih pantas dan terus ke tisu.

Daripada: Jenis Sistem Peredaran Darah

Dalam peredaran tunggal, darah kehilangan tekanan semasa melalui kapilari insang yang sempit, jadi ia sampai ke seluruh badan agak perlahan dan pada tekanan rendah. Dalam peredaran berganda, darah kembali ke jantung selepas peparu dan dipam sekali lagi sebelum bergerak ke badan, jadi ia tiba pada tekanan dan kepantasan lebih tinggi. Ini menyalurkan oksigen ke tisu lebih pantas dan lebih menyokong suhu badan yang tinggi dan malar serta gaya hidup aktif.

Daripada: Jenis Sistem Peredaran Darah

Ventrikel kiri mengepam darah beroksigen pada tekanan tinggi melalui aorta dan mengelilingi seluruh badan, jadi ia memerlukan dinding berotot yang tebal dan kuat untuk menghasilkan daya ini. Ventrikel kanan hanya mengepam darah tanpa oksigen jarak pendek ke peparu, jadi ia memerlukan daya lebih kecil dan mempunyai dinding lebih nipis.

Daripada: Sistem Peredaran Darah Manusia

Arteri mempunyai dinding tebal, berotot dan kenyal serta lumen sempit untuk menahan dan mengekalkan tekanan tinggi darah yang meninggalkan jantung, dan biasanya tiada injap. Vena mempunyai dinding lebih nipis, lumen lebih luas, dan injap di sepanjang panjangnya untuk mencegah darah bertekanan rendah yang dibawanya daripada mengalir ke belakang semasa kembali ke jantung.

Daripada: Sistem Peredaran Darah Manusia

Darah terdiri daripada plasma, sel darah merah, sel darah putih dan platelet. Plasma ialah bahagian cecair yang membawa makanan terlarut, karbon dioksida, hormon dan haba ke seluruh badan; sel darah merah menggunakan hemoglobin untuk membawa oksigen; sel darah putih mempertahankan badan daripada patogen; dan platelet membantu darah membeku pada luka supaya darah tidak hilang dan patogen tidak dapat masuk.

Daripada: Sistem Peredaran Darah Manusia

Otot jantung adalah miogenik, bermaksud nod sinoatrium menjana denyutan elektriknya sendiri untuk mencetuskan setiap denyutan jantung, tanpa memerlukan isyarat daripada sistem saraf. Selagi otot jantung mempunyai bekalan oksigen dan nutrien, ia akan terus berdenyut secara berirama dengan sendirinya, walaupun sistem saraf masih diperlukan untuk menyelaraskan kadar naik atau turun mengikut keperluan badan yang berubah.

Daripada: Mekanisme Denyutan Jantung

Sistol ialah fasa pengecutan kitaran jantung, apabila sesuatu ruang jantung memerah dan menolak darah keluar, mula-mula dalam atrium dan kemudian ventrikel. Diastol ialah fasa pengenduran, apabila sesuatu ruang mengendur dan terisi secara pasif dengan darah. Keseluruhan jantung silih berganti antara sistol dan diastol lebih kurang 60 hingga 100 kali seminit semasa rehat, membentuk satu kitaran jantung yang berterusan.

Daripada: Mekanisme Denyutan Jantung

Dua garis pertahanan pertama, halangan fizikal/kimia dan fagosit dengan keradangan, adalah tidak spesifik, bermaksud ia bergerak balas terhadap mana-mana patogen dengan cara umum yang sama. Garis ketiga, menggunakan limfosit, adalah spesifik: limfosit-B mengenal pasti antigen tertentu dan menghasilkan antibodi yang sepadan untuk melawannya, dan gerak balas bersasar ini juga boleh mencipta sel memori untuk perlindungan lebih pantas kelak.

Daripada: Pertahanan Badan Terhadap Patogen

Sebaik sahaja patogen melepasi kulit yang terbuka, tisu yang rosak mencetuskan keradangan, salur darah berhampiran melebar dan menjadi lebih telap, meningkatkan aliran darah ke kawasan itu, menyebabkan kemerahan, kepanasan, bengkak dan kesakitan. Aliran darah yang meningkat ini membawa lebih banyak fagosit ke tapak tersebut, yang menelan dan mencerna patogen melalui fagositosis; jika jangkitan berterusan, limfosit diaktifkan untuk melancarkan gerak balas spesifik.

Daripada: Pertahanan Badan Terhadap Patogen

Setiap antibodi mempunyai tapak pengikatan antigen yang bentuk tiga dimensinya saling melengkapi dengan satu antigen tertentu, sama seperti mangga yang hanya sesuai dengan kunci yang sepadan. Kerana padanan bentuk yang tepat ini, antibodi dapat mengikat rapat dengan antigen spesifiknya sendiri tetapi tidak dengan antigen lain yang tidak berkaitan, sebab itulah sistem imun mesti menghasilkan antibodi berbeza bagi setiap patogen baharu yang ditemuinya.

Daripada: Tindakan Antibodi

Aglutinasi berlaku kerana setiap antibodi mempunyai dua tapak pengikatan antigen, membolehkannya menghubungkan patogen berasingan menjadi gumpalan besar. Ini melumpuhkan patogen supaya tidak dapat merebak lebih jauh dalam badan, dan memudahkan fagosit menelan serta memusnahkan banyak patogen sekali gus berbanding mengejarnya satu demi satu.

Daripada: Tindakan Antibodi

Antigen ialah molekul penanda, biasanya pada permukaan patogen, yang dicam oleh sistem imun sebagai asing. Antibodi ialah protein berbentuk Y yang dihasilkan oleh limfosit-B sebagai gerak balas terhadap antigen itu. Kedua-duanya bertemu melalui bentuk saling melengkapi, seperti mangga dan kunci: antigen ialah apa yang dicam, dan antibodi ialah gerak balas spesifik badan yang mengikatnya dan membantu melumpuhkan patogen. Kerana padanan bentuk ini khusus, satu antibodi hanya mengikat satu jenis antigen sahaja, jadi badan mesti menghasilkan antibodi berbeza bagi setiap patogen baharu yang ditemuinya, dan inilah sebab satu vaksin biasanya melindungi hanya terhadap satu penyakit tertentu.

Daripada: Tindakan Antibodi

Imuniti aktif datang daripada limfosit-B seseorang sendiri menghasilkan antibodi selepas terdedah kepada antigen, sama ada melalui jangkitan atau vaksinasi; ia mengambil masa untuk berkembang tetapi meninggalkan sel memori untuk perlindungan berpanjangan. Imuniti pasif datang daripada antibodi yang dihasilkan oleh organisma lain dan diberikan atau disalurkan kepada seseorang, jadi perlindungan berlaku serta-merta; namun, kerana limfosit orang itu tidak pernah dirangsang, tiada sel memori terbentuk dan perlindungan pudar apabila antibodi pinjaman itu terurai.

Daripada: Jenis Imuniti: Aktif dan Pasif

Vaksin mencetuskan imuniti aktif buatan: ia merangsang limfosit-B orang itu sendiri untuk menghasilkan antibodi dan, yang penting, membentuk sel memori, jadi perlindungan bertahan bertahun-tahun. Suntikan anti-bisa memberikan imuniti pasif buatan: ia membekalkan antibodi siap sedia daripada sumber lain tanpa merangsang limfosit orang itu sendiri, jadi tiada sel memori terbentuk dan antibodi itu beransur-ansur terurai, hanya meninggalkan perlindungan jangka pendek.

Daripada: Jenis Imuniti: Aktif dan Pasif

Sistem saraf menghantar maklumat sebagai denyutan elektrik sepanjang neuron, yang bergerak sangat pantas ke sasaran tepat dan menghasilkan gerak balas pantas dan sekejap. Sistem endokrin menghantar maklumat sebagai hormon yang dilepaskan ke dalam darah oleh kelenjar; hormon bergerak lebih perlahan dan sampai ke pelbagai sel yang lebih luas, tetapi kesannya biasanya bertahan lebih lama.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas: Sistem Saraf dan Endokrin

Sistem saraf sesuai untuk gerak balas yang mesti berlaku hampir serta-merta dan hanya di satu lokasi tertentu, seperti refleks. Sistem endokrin sesuai untuk gerak balas yang perlu menjejaskan banyak sel serentak atau bertahan untuk tempoh lebih lama, seperti pertumbuhan atau reaksi badan yang berpanjangan terhadap tekanan. Mempunyai kedua-dua sistem membolehkan badan bergerak balas dengan sewajarnya terhadap kejadian mendadak dan setempat serta perubahan yang lebih perlahan dan meliputi seluruh badan.

Daripada: Koordinasi dan Gerak Balas: Sistem Saraf dan Endokrin

Sistem saraf pusat (SSP) terdiri daripada otak dan saraf tunjang, dan di situlah maklumat deria diproses dan gerak balas diselaraskan. Sistem saraf periferi (SSF) terdiri daripada saraf yang menghubungkan SSP ke seluruh badan, membawa denyutan daripada reseptor ke SSP dan daripada SSP ke efektor.

Daripada: Sistem Saraf Manusia

Dalam tindakan refleks, denyutan daripada reseptor hanya bergerak setakat neuron perantara dalam saraf tunjang, yang menghantarnya terus ke neuron motor tanpa menunggu otak memproses maklumat secara sedar. Gerak balas sengaja pula melibatkan denyutan bergerak sepenuhnya ke otak untuk membuat keputusan secara sedar sebelum isyarat dihantar semula ke efektor, yang mengambil lebih masa.

Daripada: Sistem Saraf Manusia

Medula oblongata mengawal tindakan tidak sengaja dan automatik yang mengekalkan badan hidup dari saat ke saat, seperti denyutan jantung, kadar pernafasan dan tekanan darah, jadi kerosakan serius padanya boleh mengganggu fungsi penting untuk terus hidup ini secara langsung. Kerosakan pada serebrum pula menjejaskan pemikiran sedar, ingatan atau pergerakan sengaja, yang boleh melumpuhkan dengan teruk tetapi tidak dengan sendirinya menghentikan proses automatik yang mengekalkan badan berfungsi.

Daripada: Sistem Saraf Manusia

Neuron deria membawa denyutan daripada reseptor ke sistem saraf pusat. Neuron perantara, terletak di dalam otak atau saraf tunjang, menghubungkan neuron deria kepada neuron motor. Neuron motor membawa denyutan daripada sistem saraf pusat keluar kepada efektor, seperti otot, untuk menghasilkan gerak balas.

Daripada: Neuron dan Sinaps

Apabila denyutan sampai ke hujung akson neuron pertama, ia mencetuskan pembebasan neurotransmiter ke dalam celah sinaptik, jurang sempit antara kedua-dua neuron. Neurotransmiter meresap merentasi jurang ini dan terikat kepada reseptor pada neuron seterusnya, mencetuskan denyutan elektrik baharu di situ. Kerana neurotransmiter dibebaskan hanya pada satu sisi dan diterima pada sisi lain, denyutan hanya dapat merentasi sinaps dalam satu arah.

Daripada: Neuron dan Sinaps

Sarung mielin ialah lapisan penebat berlemak, dibentuk oleh sel Schwann, yang membalut banyak akson dan mempercepat penghantaran denyutan saraf, sebahagiannya kerana jurang padanya, dipanggil nod Ranvier, membolehkan denyutan melompat pantas dari nod ke nod. Tanpa sarung mielin yang utuh, denyutan terpaksa bergerak lebih perlahan sepanjang keseluruhan membran akson dan bukannya melompat antara nod, itulah sebabnya kerosakan mielin boleh melambatkan refleks dan pergerakan seseorang dengan ketara.

Daripada: Neuron dan Sinaps

Maklum balas negatif ialah mekanisme kawalan di mana sisihan daripada titik tetap normal mencetuskan gerak balas yang melawan perubahan itu, membawa pemboleh ubah kembali ke arah titik tetap tersebut. Ia penting untuk homeostasis kerana ia mengekalkan keadaan dalam badan, seperti suhu dan kepekatan glukosa darah, dalam julat sempit yang diperlukan untuk enzim dan sel berfungsi dengan baik, walaupun berlaku perubahan berterusan dalam persekitaran dalaman dan luaran.

Daripada: Homeostasis

Pankreas mengesan peningkatan glukosa darah dan melepaskan hormon insulin. Insulin menyebabkan sel badan mengambil lebih banyak glukosa daripada darah dan menyebabkan hati menukar lebihan glukosa kepada glikogen untuk disimpan. Akibatnya, kepekatan glukosa darah turun kembali ke arah titik tetap normalnya, dan pembebasan insulin berkurang sebaik sahaja paras kembali normal.

Daripada: Homeostasis

Tidak. Homeostasis mengekalkan pemboleh ubah, seperti suhu badan atau kepekatan glukosa darah, turun naik dalam julat sempit sekitar titik tetap normal, dan bukannya mengekalkannya pada satu nilai tepat yang tidak berubah. Maklum balas negatif sentiasa mengesan sisihan kecil di atas atau di bawah titik tetap dan mencetuskan gerak balas untuk mengembalikan pemboleh ubah itu, jadi graf pemboleh ubah mengikut masa biasanya menunjukkan ia naik dan turun sedikit sekitar titik tetap dan bukannya kekal rata dengan sempurna.

Daripada: Homeostasis

Penurasan ultra berlaku di glomerulus dan kapsul Bowman, di mana tekanan darah tinggi menolak air, glukosa, urea dan garam keluar daripada darah ke dalam nefron, manakala sel darah dan protein besar ditahan. Penyerapan semula terpilih berlaku lebih jauh sepanjang tubul renal, di mana bahan berguna seperti semua glukosa, kebanyakan air, dan sebahagian garam diserap semula ke dalam darah, meninggalkan urea serta lebihan air dan garam untuk dinyahkan sebagai air kencing.

Daripada: Sistem Urinari Manusia

Molekul protein terlalu besar untuk melalui kapilari glomerulus semasa penurasan ultra, jadi ia tidak pernah hadir dalam filtrat yang memasuki nefron pada mulanya. Molekul glukosa cukup kecil untuk diturus keluar di glomerulus, tetapi kesemuanya biasanya diserap semula ke dalam darah semasa penyerapan semula terpilih dalam tubul renal, jadi tiada yang sepatutnya tinggal dalam air kencing yang keluar dari badan.

Daripada: Sistem Urinari Manusia

Buah pinggang mengawal jumlah air dan garam mineral yang disimpan dalam badan atau disingkirkan sebagai air kencing dengan melaraskan kadar penyerapan semula sepanjang tubul renal mengikut keperluan badan pada masa itu. Pengawalan berterusan ini, dipanggil osmoregulasi, mengekalkan kepekatan bendalir badan agar berada dalam julat yang sesuai untuk fungsi sel yang normal.

Daripada: Sistem Urinari Manusia

Batu karang terbentuk apabila bahan dalam air kencing, seperti garam kalsium, menjadi terlalu pekat dan terhablur menjadi mendapan keras di dalam buah pinggang. Minum cukup air sepanjang hari mengekalkan air kencing lebih cair, yang mengurangkan kemungkinan bahan ini terhablur dan menurunkan risiko batu terbentuk.

Daripada: Isu Kesihatan Berkaitan Sistem Urinari

Dialisis melalukan darah pesakit merentasi membran separa telap, sama ada dalam mesin (hemodialisis) atau menggunakan lapisan abdomen (dialisis peritoneal), yang membolehkan urea dan lebihan bahan meresap keluar daripada darah sama seperti buah pinggang sihat akan menyingkirkannya. Kerana ia proses luaran dan bukan penyembuhan, dialisis mesti diulang secara berkala, biasanya beberapa kali seminggu, selagi buah pinggang tidak dapat menuras darah dengan sendirinya.

Daripada: Isu Kesihatan Berkaitan Sistem Urinari

Urea ialah hasil buangan yang terbentuk apabila hati memecahkan lebihan asid amino melalui deaminasi, dan ia biasanya disingkirkan daripada darah melalui penurasan ultra dalam nefron buah pinggang yang sihat. Apabila buah pinggang gagal, proses penurasan ini tidak lagi berfungsi dengan betul, jadi urea (bersama lebihan air dan garam) tidak disingkirkan sebagai air kencing dan sebaliknya terkumpul dalam darah, itulah sebabnya paras urea darah digunakan untuk membantu mendiagnosis dan memantau kegagalan buah pinggang.

Daripada: Isu Kesihatan Berkaitan Sistem Urinari

Eksoskeleton ialah penutup keras dan tegar yang, setelah terbentuk, tidak dapat mengembang atau membesar bersama badan haiwan. Untuk membesar, haiwan mesti secara berkala menanggalkan eksoskeletonnya yang lama dalam proses dipanggil penyalinan kulit dan menghasilkan satu baharu yang lebih besar di bawahnya, di mana ketika itu badannya lembut buat sementara dan lebih terdedah kepada pemangsa.

Daripada: Jenis Rangka: Hidrostatik, Eksoskeleton dan Endoskeleton

Rangka hidrostatik ialah rongga badan berisi bendalir yang dikelilingi dinding badan berotot, terdapat pada haiwan berbadan lembut seperti cacing tanah. Kerana bendalir di dalamnya tidak boleh dimampatkan, pengecutan otot pada satu bahagian badan mengubah bentuknya dan bukan isipadunya; pengecutan silih berganti otot bulat dan memanjang menghasilkan gelombang pergerakan yang digunakan cacing tanah untuk merangkak dan menggali.

Daripada: Jenis Rangka: Hidrostatik, Eksoskeleton dan Endoskeleton

Tendon menyambungkan otot kepada tulang dan menghantar daya tarikan yang dihasilkan apabila otot mengecut, membolehkan pergerakan berlaku pada sendi. Ligamen pula menyambungkan satu tulang kepada tulang lain merentasi sendi, menahannya bersatu dan mengehadkan sejauh mana sendi itu boleh bergerak supaya ia tidak terkehel.

Daripada: Jenis Rangka: Hidrostatik, Eksoskeleton dan Endoskeleton

Tulang menyokong badan dengan membentuk rangka dalaman tegar, melindungi organ halus seperti otak, jantung dan peparu, serta membolehkan pergerakan dengan bertindak sebagai tuas yang ditarik oleh otot. Sumsum tulang di dalam sesetengah tulang juga menghasilkan sel darah, dan tulang menyimpan mineral seperti kalsium untuk digunakan di tempat lain dalam badan.

Daripada: Sistem Otot Rangka Manusia

Sendi engsel, seperti siku atau lutut, membenarkan pergerakan hanya pada satu satah, serupa dengan pintu berayun terbuka dan tertutup. Sendi lesung bebola, seperti bahu atau pinggul, mempunyai hujung tulang bulat yang sesuai dengan lesung berbentuk cawan, membenarkan pergerakan pada pelbagai arah, termasuk putaran.

Daripada: Sistem Otot Rangka Manusia

Otot hanya dapat menarik secara aktif dengan mengecut; ia tidak dapat menolak untuk menggerakkan tulang ke arah bertentangan. Kerana ini, sendi memerlukan dua otot dengan tindakan bertentangan, pasangan antagonis, supaya apabila satu mengecut untuk menggerakkan sendi ke satu arah, satu lagi dapat mengecut kemudian untuk menggerakkannya kembali, dengan setiap otot mengendur semasa pasangannya mengecut.

Daripada: Pergerakan dan Lokomosi

Pergerakan ialah sebarang perubahan kedudukan sesuatu bahagian organisma, seperti membengkokkan lengan atau mengelipkan mata, dan tidak semestinya melibatkan seluruh organisma menukar lokasi. Lokomosi secara khusus ialah pergerakan seluruh organisma dari satu tempat ke tempat lain, seperti berjalan atau berenang, dan bergantung pada mekanisme rangka-dan-otot-antagonis yang sama seperti pergerakan lain, tetapi diselaraskan merentasi seluruh badan.

Daripada: Pergerakan dan Lokomosi

Persenyawaan biasanya berlaku dalam oviduk (tiub Fallopio), tempat telur yang dibebaskan daripada ovari bertemu sperma yang bergerak naik daripada vagina melalui uterus. Zigot yang terhasil kemudian bergerak turun oviduk untuk implantasi pada lapisan uterus.

Daripada: Sistem Reproduksi Manusia

Epididimis ialah tiub panjang berlingkar yang bersambung pada testis, tempat sperma disimpan dan menyempurnakan kematangannya selepas dihasilkan dalam tubul seminiferus. Sperma matang meninggalkan epididimis melalui vas deferens semasa ejakulasi.

Daripada: Sistem Reproduksi Manusia

Estrogen dan progesteron, yang dihasilkan terutamanya oleh ovari, mengawal kitaran haid. Estrogen menyebabkan lapisan uterus menebal selepas haid dan mencetuskan ovulasi, manakala progesteron mengekalkan lapisan yang menebal itu sebagai persediaan untuk telur yang telah disenyawakan. Jika persenyawaan tidak berlaku, aras kedua-dua hormon menurun, lapisan itu runtuh, dan pendarahan haid bermula pada kitaran seterusnya.

Daripada: Sistem Reproduksi Manusia

Meiosis mengurangkan separuh bilangan kromosom supaya setiap gamet bersifat haploid. Apabila sperma haploid bergabung dengan telur haploid semasa persenyawaan, zigot yang terhasil mempunyai bilangan kromosom diploid biasa bagi spesies itu, mengekalkan bilangan kromosom tetap merentas generasi.

Daripada: Gametogenesis dalam Manusia

Semasa oogenesis, sitoplasma membahagi secara tidak sama rata pada setiap pembahagian meiosis. Hampir semua sitoplasma dan simpanan nutrien pergi kepada satu sel besar, iaitu telur, manakala selebihnya membentuk badan polar kecil yang tidak berkembang selanjutnya. Ini memberikan telur tunggal itu cukup sumber untuk menyokong perkembangan awal selepas persenyawaan.

Daripada: Gametogenesis dalam Manusia

Oogenesis dalam sel telur manusia tidak selesai semasa ovulasi. Ia berhenti separuh jalan dalam meiosis, dan hanya menyambung serta selesai sebaik sahaja sel sperma menembusi telur. Pada ketika itu, badan polar kedua dibebaskan dan nukleus telur matang bersedia untuk bergabung dengan nukleus sperma, melengkapkan persenyawaan. Jika tiada sperma menembusi telur itu, oogenesis kekal tidak lengkap dan telur itu akhirnya luruh bersama lapisan rahim semasa haid.

Daripada: Gametogenesis dalam Manusia

Peningkatan mendadak hormon peluteinan (LH), dikenali sebagai lonjakan LH, mencetuskan pembebasan telur matang daripada ovari, iaitu ovulasi. Lonjakan ini biasanya berlaku sekitar hari ke-14 dalam kitaran 28 hari.

Daripada: Kitaran Haid

Jika telur yang dibebaskan tidak disenyawakan, korpus luteum dalam ovari reput dan berhenti menghasilkan progesteron. Tanpa progesteron, lapisan uterus yang menebal tidak dapat dikekalkan lagi, jadi ia luruh dan dikeluarkan sebagai aliran haid.

Daripada: Kitaran Haid

Masa ovulasi dikawal oleh lonjakan hormon peluteinan (LH), yang sendirinya dicetuskan sebaik sahaja estrogen daripada folikel yang matang mencapai paras yang cukup tinggi. Kerana fasa folikel (sebelum ovulasi) lebih berubah-ubah panjangnya berbanding fasa luteal (selepas ovulasi), hari sebenar ovulasi boleh berubah dari satu kitaran ke kitaran lain walaupun jumlah panjang kitaran kekal hampir 28 hari.

Daripada: Kitaran Haid

Tisu kekal ringkas, seperti parenkima, kolenkima atau sklerenkima, terdiri daripada hanya satu jenis sel. Tisu kekal kompleks, seperti xilem atau floem, terdiri daripada lebih daripada satu jenis sel yang bekerjasama untuk menjalankan fungsi seperti pengangkutan.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan

Peranan mekanikal utama akar ialah pesautan, menentang daya tarikan (tegangan) yang bertindak ke atasnya apabila tumbuhan ditarik oleh angin atau pertumbuhan, dan bintang xilem di tengah menentang daya tarikan ini dengan paling berkesan. Batang pula perlu menentang daya lenturan daripada angin yang bertindak sepanjang panjangnya, dan cincin berkas vaskular yang diletakkan berhampiran tepi luar memberikan rintangan lenturan ini dengan lebih cekap berbanding teras tengah yang pejal, sama seperti rod berongga menentang lenturan lebih baik berbanding rod pejal menggunakan jumlah bahan yang sama.

Daripada: Organisasi Tisu Tumbuhan

Kambium vaskular menghasilkan lebih banyak salur xilem yang lebih besar semasa musim basah apabila pertumbuhan lebih pantas, dan lebih sedikit salur xilem yang lebih kecil semasa musim kering apabila pertumbuhan perlahan. Perbezaan saiz sel ini mencipta gelang yang kelihatan dalam keratan rentas batang, dan setiap gelang umumnya mewakili satu tahun pertumbuhan.

Daripada: Tisu Meristem dan Pertumbuhan

Pertumbuhan bermula perlahan pada fasa lengah semasa organisma menyesuaikan diri, dipercepatkan semasa fasa eksponen apabila keadaan baik, kemudian perlahan dan mendatar pada fasa pegun apabila sumber seperti makanan, ruang atau nutrien menjadi terhad. Memplot saiz atau bilangan sel melawan masa dalam keadaan berubah ini menghasilkan bentuk S yang khas.

Daripada: Lengkung Pertumbuhan

Lengkung pertumbuhan haiwan biasanya mendatar sepenuhnya apabila saiz dewasa dicapai dan kekal hampir sama untuk selebihnya hayat. Pertumbuhan tumbuhan selalunya lebih baik digambarkan oleh lengkung sigmoid yang berulang atau berterusan, kerana meristem yang aktif membolehkan banyak tumbuhan terus menghasilkan pertumbuhan baharu sepanjang hayat, bukannya berhenti terus pada satu saiz akhir.

Daripada: Lengkung Pertumbuhan

Fasa kematian berlaku apabila keadaan menjadi begitu tidak baik sehingga kadar sel atau individu mati melebihi kadar sel baharu dihasilkan, menyebabkan ukuran populasi atau pertumbuhan menurun. Punca biasa termasuk kehabisan nutrien sepenuhnya, pertambahan teruk bahan buangan toksik, atau perubahan mendadak dalam keadaan seperti suhu atau pH yang tidak lagi dapat ditoleransi oleh populasi itu.

Daripada: Lengkung Pertumbuhan

Mesofil palisad terletak tepat di bawah epidermis atas, tempat keamatan cahaya paling tinggi, dan selnya tinggi serta padat dengan banyak kloroplas. Kedudukan dan struktur ini membolehkan lapisan palisad menyerap jumlah cahaya maksimum untuk fotosintesis.

Daripada: Struktur Daun

Mesofil span mempunyai sel tersusun longgar dengan ruang udara besar di antaranya, yang membolehkan karbon dioksida, oksigen dan wap air meresap dengan mudah masuk dan keluar sel mesofil serta stoma. Ia juga mengandungi kloroplas dan menjalankan sedikit fotosintesis, walaupun kurang daripada lapisan palisad.

Daripada: Struktur Daun

Sel pengawal ialah satu-satunya sel epidermis yang mengandungi kloroplas, jadi dalam cahaya ia menjalankan fotosintesis dan mengambil ion secara aktif, menurunkan potensi airnya; air kemudian memasuki sel secara osmosis, menjadikannya segah. Kerana dinding dalamnya lebih tebal daripada dinding luarnya, kesegahan menyebabkan pasangan sel pengawal melengkung berjauhan dan membuka stoma. Dalam gelap, atau apabila tumbuhan kekurangan air, sel pengawal kehilangan air dan menjadi lembik, menutup stoma dan mengurangkan kehilangan air.

Daripada: Struktur Daun

Pada siang hari, fotosintesis berlaku bersama respirasi, dan fotosintesis menggunakan lebih banyak karbon dioksida serta menghasilkan lebih banyak oksigen daripada yang diperlukan respirasi sahaja, jadi pertukaran bersih ialah oksigen keluar dan karbon dioksida masuk. Pada waktu malam, tanpa cahaya, fotosintesis berhenti dan hanya respirasi berterusan, jadi pertukaran bersih berbalik kepada oksigen masuk dan karbon dioksida keluar.

Daripada: Daun sebagai Organ Utama Pertukaran Gas

Setiap stoma ialah liang yang diapit sepasang sel pengawal. Apabila sel pengawal menyerap air dan menjadi turgid, ia melengkung berasingan dan stoma terbuka, membenarkan karbon dioksida, oksigen dan wap air melaluinya. Apabila sel pengawal kehilangan air dan menjadi lembik, stoma tertutup, menghadkan pergerakan gas dan wap air.

Daripada: Daun sebagai Organ Utama Pertukaran Gas

Penyejatan ialah perubahan fizikal umum air daripada cecair kepada wap, yang boleh berlaku daripada mana-mana permukaan basah. Transpirasi ialah proses biologi khusus di mana air menyejat daripada permukaan sel lembap dalam daun dan kemudian meresap keluar melalui stoma, dan ia berkait dengan sistem pengangkutan air tumbuhan.

Daripada: Daun sebagai Organ Utama Transpirasi

Potometer mengukur kadar pucuk yang dipotong mengambil air, ditunjukkan oleh pergerakan gelembung udara sepanjang tiub kapilari mengikut masa. Oleh sebab kebanyakan air yang diambil pucuk hilang melalui transpirasi, kadar pengambilan air memberi anggaran hampir tepat kadar transpirasi dalam keadaan berbeza.

Daripada: Daun sebagai Organ Utama Transpirasi

Magnesium ialah komponen pusat molekul klorofil. Tanpa magnesium yang cukup, tumbuhan tidak dapat menghasilkan klorofil yang mencukupi, jadi warna hijau pudar dan daun, terutamanya tisu antara urat, menguning, satu keadaan dipanggil klorosis antara urat.

Daripada: Nutrien Tak Organik Utama untuk Tumbuhan

Nitrogen ialah komponen utama asid amino, yang membentuk protein, dan asid nukleik seperti DNA dan RNA. Oleh sebab protein diperlukan untuk enzim, struktur sel dan pertumbuhan, kekurangan nitrogen membawa kepada pertumbuhan terbantut dan daun tua menguning apabila nitrogen terhad tumbuhan dialihkan kepada pertumbuhan baharu.

Daripada: Nutrien Tak Organik Utama untuk Tumbuhan

Hujung tumbuh dan hujung akar mengandungi sel yang membahagi dengan pantas, jadi ia amat peka kepada nutrien yang diperlukan untuk pembahagian sel, tetapi kalsium dan fosforus menyokong ini melalui cara berbeza. Kalsium diperlukan untuk membentuk lamela tengah yang menyimen dinding sel bersebelahan bersama, jadi kekurangannya menghasilkan dinding sel baharu yang lemah dan cacat pada hujung tumbuh. Fosforus diperlukan untuk membentuk ATP dan DNA, jadi kekurangannya menghadkan tenaga dan bahan genetik yang diperlukan untuk pembahagian sel secara keseluruhan, itulah sebabnya kedua-dua kekurangan ini dilihat pada kawasan yang aktif membesar walaupun bertindak melalui molekul yang berbeza.

Daripada: Nutrien Tak Organik Utama untuk Tumbuhan

Resapan hanya menggerakkan bahan daripada kawasan kepekatan tinggi ke rendah. Oleh sebab ion mineral selalunya sudah lebih pekat di dalam sel rambut akar berbanding larutan tanah sekeliling, menggerakkan lebih banyak ion masuk akan bertentangan dengan kecerunan kepekatan, jadi tumbuhan mesti menggunakan pengangkutan aktif, yang memerlukan tenaga, bukannya resapan.

Daripada: Pengambilan Air dan Garam Mineral oleh Tumbuhan

Sel rambut akar sangat bergantung pada pengangkutan aktif untuk menyerap ion mineral menentang kecerunan kepekatannya. Pengangkutan aktif memerlukan tenaga dalam bentuk ATP, yang dihasilkan oleh respirasi dalam mitokondria, jadi sel rambut akar mengandungi banyak mitokondria untuk membekalkan keperluan tenaga ini.

Daripada: Pengambilan Air dan Garam Mineral oleh Tumbuhan

Tanah bertakung air memerangkap sedikit udara antara zarahnya, jadi sel akar menerima jauh kurang oksigen untuk respirasi aerobik. Oleh sebab pengangkutan aktif ion mineral bergantung pada ATP yang dihasilkan oleh respirasi, kekurangan oksigen ini mengurangkan penghasilan ATP dengan ketara dan oleh itu mengurangkan kadar sel rambut akar dapat menyerap ion mineral, walaupun air di sekelilingnya sendiri banyak.

Daripada: Pengambilan Air dan Garam Mineral oleh Tumbuhan

Tumbuhan pemakan serangga tumbuh dalam tanah yang sangat kurang nitrogen, seperti paya gambut, jadi fotosintesis sahaja tidak dapat membekalkan cukup nitrogen untuk membuat protein dan asid nukleik. Memerangkap dan mencerna serangga memberi sumber tambahan sebatian nitrogen yang tidak dapat dibekalkan tanah.

Daripada: Kepelbagaian dalam Pemakanan Tumbuhan

Epifit hanya menggunakan tumbuhan lain sebagai sokongan fizikal untuk tumbuh lebih tinggi dan mencapai lebih banyak cahaya; ia tidak menembusi tisu perumah atau mengambil air, mineral atau makanan daripadanya. Ia menjalankan fotosintesis untuk makanannya sendiri dan menyerap air serta mineral daripada hujan, udara lembap dan serpihan organik di sekeliling akarnya, jadi ia tidak memudaratkan tumbuhan tempat ia tumbuh.

Daripada: Kepelbagaian dalam Pemakanan Tumbuhan

Salur dan trakeid xilem kehilangan sitoplasmanya dan menjadi tiub berongga berlignin apabila matang. Struktur berongga tanpa kandungan hidup di dalamnya ini sebenarnya satu kelebihan, kerana ia memberi rintangan yang kecil terhadap aliran air dan garam mineral yang bergerak ke atas melalui tumbuhan.

Daripada: Tisu Vaskular (Xilem dan Floem)

Unsur tiub tapis kehilangan nukleus dan kebanyakan organel apabila matang, jadi ia tidak dapat menjalankan semua aktiviti metaboliknya sendiri. Sel pengiring, yang mengekalkan nukleus dan banyak mitokondria, membekalkan tenaga dan kawalan yang diperlukan untuk memuatkan dan menggerakkan gula melalui tiub tapis yang bersambung.

Daripada: Tisu Vaskular (Xilem dan Floem)

Xilem membentuk sistem tiub mati berterusan yang berjalan hanya daripada akar ke atas ke daun, jadi transpirasi menarik air dan mineral terlarut ke atas dalam satu arah tetap sahaja. Floem pula menyambungkan 'sumber', seperti daun yang menjalankan fotosintesis, kepada 'sinki', seperti buah yang sedang membesar atau akar simpanan, di mana sahaja kedua-duanya berada pada tumbuhan pada masa tertentu, jadi arah pengangkutan gula boleh berubah bergantung pada bahagian mana yang menghasilkan makanan dan bahagian mana yang menggunakan atau menyimpannya.

Daripada: Tisu Vaskular (Xilem dan Floem)

Tarikan transpirasi ialah sedutan yang tercipta apabila air menyejat daripada daun dan meresap keluar melalui stoma, yang menarik lebih banyak air ke atas melalui xilem untuk menggantikannya. Oleh sebab molekul air membentuk turus kohesif berterusan di dalam salur xilem yang sempit, tarikan ini disalurkan turun hingga ke akar, menjadikannya daya utama yang menggerakkan air naik dalam tumbuhan, terutamanya pokok yang tinggi.

Daripada: Pengangkutan Air dan Garam Mineral dalam Tumbuhan

Tekanan akar, yang dijana oleh pengangkutan aktif ion mineral ke dalam xilem, hanya dapat menolak air naik ke ketinggian terhad, biasanya tidak lebih daripada beberapa meter. Oleh sebab banyak pokok jauh lebih tinggi daripada ini, tarikan transpirasi, yang dijana di puncak tumbuhan dan berfungsi melalui kohesi turus air, diperlukan untuk menerangkan bagaimana air sampai ke daun paling tinggi.

Daripada: Pengangkutan Air dan Garam Mineral dalam Tumbuhan

Ion mineral yang diserap oleh sel rambut akar diangkut secara aktif ke dalam xilem, dan sebaik sahaja di dalam, ia hanya terapung dan bergerak bersama aliran air yang sama yang ditarik ke atas oleh tarikan transpirasi melalui batang. Ia tidak memerlukan daya pengangkutan ke atas yang berasingan sebaik sahaja berada di dalam salur xilem.

Daripada: Pengangkutan Air dan Garam Mineral dalam Tumbuhan

Sumber ialah bahagian tumbuhan yang membekalkan lebih banyak makanan daripada ia gunakan, seperti daun matang yang berfotosintesis, manakala sinki ialah bahagian yang menggunakan atau menyimpan makanan, seperti buah atau akar yang membesar. Gula ditranslokasikan melalui floem daripada kawasan sumber ke kawasan sinki.

Daripada: Translokasi

Memuatkan gula ke dalam floem di sumber menurunkan potensi air di situ, menarik air masuk daripada xilem dan menaikkan tekanan. Menyingkirkan gula di sinki menaikkan potensi air di situ, jadi tekanan lebih rendah. Perbezaan tekanan ini menolak larutan gula melalui tiub tapis yang bersambung daripada hujung sumber bertekanan tinggi ke hujung sinki bertekanan rendah.

Daripada: Translokasi

Ya. Sesetengah organ bertukar peranan sepanjang hayatnya: akar simpanan atau ubi bertindak sebagai sinki semasa ia terisi dengan gula, tetapi kemudian menjadi sumber apabila gula simpanannya diuraikan dan dieksport untuk menyokong pertumbuhan baharu, seperti tunas yang bercambah. Sama ada sesuatu organ menjadi sumber atau sinki pada sesuatu masa bergantung kepada sama ada ia pembekal bersih atau pengguna bersih makanan.

Daripada: Translokasi

Dalam tropisme, arah gerak balas tumbuhan bergantung pada arah rangsangan datang, dan gerak balas itu ialah pergerakan pertumbuhan yang perlahan dan biasanya kekal. Dalam pergerakan nasti, arah gerak balas tidak bergantung pada arah rangsangan, dan pergerakan itu biasanya perubahan pantas yang selalunya boleh berbalik disebabkan perubahan tekanan turgor, bukan pertumbuhan.

Daripada: Jenis Gerak Balas dalam Tumbuhan

Tidak. Walaupun sentuhan mencetuskan gerak balas, daun sentiasa melipat dengan cara yang sama tanpa mengira dari arah mana sentuhan itu datang, jadi arah pergerakan tidak bergantung pada arah rangsangan. Ini menjadikannya pergerakan nasti, bukan tropisme, dan ia disebabkan kehilangan tekanan turgor secara pantas dalam sel khas, bukan disebabkan pertumbuhan.

Daripada: Jenis Gerak Balas dalam Tumbuhan

Ya. Pembukaan dan penutupan stoma dicetuskan oleh cahaya dan status air tumbuhan, dan ia dikira sebagai pergerakan nasti dan bukan tropisme kerana sel pengawal bergerak balas kepada kehadiran rangsangan itu, bukan kepada arah ia datang. Ini menunjukkan jenis rangsangan sahaja tidak menentukan sama ada gerak balas itu tropisme atau pergerakan nasti, pergantungan arah pergerakan itulah yang menentukannya.

Daripada: Jenis Gerak Balas dalam Tumbuhan

Auksin, dihasilkan terutamanya di hujung pucuk, menggalakkan pemanjangan sel tepat di belakang hujung, menyebabkan pucuk bertambah panjang. Oleh sebab ia boleh terkumpul secara tidak sekata, seperti pada sisi teduh pucuk yang terdedah kepada cahaya daripada satu arah, ia juga menyebabkan gerak balas lenturan seperti fototropisme.

Daripada: Fitohormon

Asid absisik merencat pertumbuhan dan mengekalkan dorman biji, mengekalkan biji tidak aktif sehingga keadaan seperti air dan suhu sesuai untuk percambahan. Giberelin menggalakkan percambahan dengan mencetuskan penghasilan enzim yang memecahkan makanan simpanan dalam biji. Keseimbangan antara kedua-dua hormon ini membantu menentukan sama ada biji kekal dorman atau bercambah.

Daripada: Fitohormon

Oleh sebab etilena berbentuk gas pada suhu biasa, ia boleh meresap keluar daripada buah yang menghasilkannya dan tersebar melalui udara sekeliling, menjejaskan buah berdekatan selain buah yang membebaskannya. Itulah sebabnya buah masak yang diletakkan berdekatan antara satu sama lain, atau disimpan dalam ruang tertutup, cenderung masak lebih pantas berbanding buah yang dibiarkan di kawasan terbuka dan berpengudaraan baik, kerana gas itu terkumpul dan bukannya tersebar.

Daripada: Fitohormon

Bentuk sintetik auksin disembur pada kepekatan yang jauh lebih tinggi daripada yang dihasilkan tumbuhan secara semula jadi. Rumpai berdaun lebar menyerapnya dengan mudah dan bergerak balas dengan pertumbuhan berlebihan yang tidak terkawal yang mengganggu perkembangan normalnya dan membunuhnya, manakala tanaman berdaun sempit seperti bijirin jauh kurang terjejas, membolehkan racun rumpai menyasarkan rumpai secara selektif.

Daripada: Aplikasi Fitohormon dalam Pertanian

Biasanya, persenyawaan mencetuskan hormon yang menyebabkan buah berkembang di sekeliling biji. Menggunakan giberelin terus pada bunga yang tidak didebungakan boleh mencetuskan perkembangan buah tanpa persenyawaan berlaku, jadi buah membesar tanpa biji terbentuk di dalamnya.

Daripada: Aplikasi Fitohormon dalam Pertanian

Auksin sintetik mempunyai kesan yang serupa dengan auksin tumbuhan itu sendiri tetapi tidak dipecahkan semudah itu di dalam tumbuhan, jadi ia kekal aktif lebih lama dan boleh terkumpul sehingga ke aras yang merosakkan. Disembur pada kepekatan tinggi, ia menyebabkan rumpai berdaun lebar tumbuh secara tidak terkawal yang mengganggu perkembangan normalnya dan membunuhnya. Tanaman berdaun sempit seperti bijirin menyerapnya jauh lebih sedikit dan kurang terjejas, jadi racun rumpai boleh menyingkirkan rumpai secara selektif daripada tanaman.

Daripada: Aplikasi Fitohormon dalam Pertanian

Dalam kultur tisu, sekeping kecil tisu tumbuhan ditumbuhkan pada medium nutrien yang mengandungi sitokinin, yang menggalakkan pembahagian sel dan pembentukan pucuk baharu. Kerana ia bermula daripada sampel kecil yang dipilih dengan teliti dan disterilkan, anak pokok boleh dikekalkan bebas daripada penyakit yang dibawa oleh pokok induk. Kaedah ini juga menghasilkan sejumlah sangat besar anak pokok serupa dengan cepat dan dalam ruang yang kecil, sebab itulah penanam menggunakannya untuk menghasilkan bahan tanaman bebas penyakit pada skala komersial.

Daripada: Aplikasi Fitohormon dalam Pertanian

Stamen ialah bahagian reproduksi jantan bunga, terdiri daripada anter yang menghasilkan debunga pada filamen penyokong. Karpel ialah bahagian reproduksi betina, terdiri daripada stigma, tangkai putik dan ovari yang mengandungi ovul, tempat persenyawaan dan perkembangan biji berlaku.

Daripada: Struktur Bunga

Bunga pendebungaan angin biasanya mempunyai petal kecil, kusam atau tiada kerana ia tidak perlu menarik serangga, tiada nektar, anter yang tergantung longgar di luar bunga untuk membebaskan debunga dengan bebas, dan stigma besar berbulu yang terdedah di luar bunga untuk menangkap butiran debunga di udara.

Daripada: Struktur Bunga

Setiap ovul yang telah disenyawakan berkembang menjadi biji, yang mengandungi embrio tumbuhan baharu bersama simpanan makanan. Dinding ovari yang mengelilingi ovul berkembang menjadi buah, yang melindungi biji yang sedang berkembang dan, dalam banyak spesies, kemudiannya membantu menyebarkannya jauh daripada tumbuhan induk.

Daripada: Struktur Bunga

Meiosis mengurangkan separuh bilangan kromosom, menghasilkan sel haploid daripada sel induk diploid. Ini penting kerana debunga dan kantung embrio akhirnya mesti membekalkan gamet haploid; apabila gamet jantan haploid bergabung dengan sel telur haploid semasa persenyawaan, zigot yang terhasil mempunyai bilangan kromosom diploid yang betul.

Daripada: Perkembangan Debunga dan Kantung Embrio

Kantung embrio matang biasanya mengandungi satu sel telur, diapit dua sel sinergid yang membantu memandu tiub debunga, tiga sel antipodal di hujung bertentangan, dan satu sel pusat besar yang mengandungi dua nukleus polar, yang kemudian bergabung dengan gamet jantan untuk membentuk endosperma.

Daripada: Perkembangan Debunga dan Kantung Embrio

Persenyawaan berganda ialah penggabungan satu gamet jantan dengan sel telur untuk membentuk zigot, dan penggabungan serentak gamet jantan kedua dengan dua nukleus polar untuk membentuk nukleus endosperma. Ia penting kerana ia menghasilkan embrio dan, pada masa yang sama, bekalan makanan sedia (endosperma) untuk memberi nutrien kepada embrio itu semasa biji berkembang.

Daripada: Pendebungaan dan Persenyawaan dalam Tumbuhan Berbunga

Dalam pendebungaan kacukan, debunga datang daripada tumbuhan yang berbeza secara genetik daripada spesies yang sama, jadi anak benih mewarisi gabungan alel baharu daripada dua tumbuhan induk yang berbeza, meningkatkan variasi genetik. Dalam pendebungaan sendiri, debunga dan sel telur datang daripada tumbuhan yang sama (atau daripada bunga yang serupa secara genetik padanya), jadi susunan genetik anak benih kekal lebih hampir dengan induk tunggal itu, menghasilkan anak benih yang lebih boleh dipercayai tetapi kurang variasi.

Daripada: Pendebungaan dan Persenyawaan dalam Tumbuhan Berbunga

Xerofit ialah tumbuhan yang disesuaikan untuk terus hidup dalam habitat kering dengan bekalan air terhad, seperti gurun. Adaptasinya, termasuk kutikel tebal berlilin, stoma terbenam, luas permukaan daun dikurangkan, dan akar yang meluas, semuanya berfungsi mengurangkan kehilangan air dan memaksimumkan pengambilan air.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Permukaan atas daun terapung terdedah kepada udara, jadi ia adalah permukaan tempat pertukaran gas dengan atmosfera boleh berlaku. Permukaan bawah bersentuhan dengan air, jadi stoma di situ tidak berguna dan malah boleh membenarkan air memasuki ruang udara daun.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Mesofit ialah tumbuhan yang tumbuh di tempat bekalan air sederhana dan agak terjamin, termasuk kebanyakan tumbuhan darat biasa dan tanaman. Berbeza dengan xerofit, ia tidak memerlukan ciri penjimatan air yang ekstrem seperti kutikel yang sangat tebal atau stoma terbenam, dan berbeza dengan hidrofit ia tidak memerlukan ruang udara untuk keapungan atau sistem akar yang dikurangkan. Sebaliknya ia menunjukkan imbangan ciri: kutikel sederhana, stoma terutamanya pada permukaan bawah daun, luas daun normal, dan akar yang mencukupi untuk habitatnya. Kerana ciri-cirinya sederhana, mesofit akan layu jika kehilangan air melebihi pengambilan air, contohnya semasa cuaca panas dan kering yang berpanjangan.

Daripada: Adaptasi Tumbuhan dalam Habitat Berbeza

Sistem binomial ialah sistem saintifik menamakan spesies menggunakan dua perkataan berasaskan bahasa Latin: nama genus diikuti nama spesies. Ia digunakan supaya setiap organisma mempunyai satu nama piawai yang diiktiraf antarabangsa, mengelakkan kekeliruan akibat nama tempatan berbeza dalam bahasa berlainan.

Daripada: Sistem Pengelasan dan Penamaan Organisma

Spesies dianggap unit asas kerana ia ditakrifkan oleh keupayaan ahlinya mengawan secara semula jadi dan menghasilkan zuriat subur. Semua peringkat lebih tinggi, daripada genus hingga kingdom, dibentuk dengan mengumpulkan spesies berdasarkan ciri sepunya.

Daripada: Sistem Pengelasan dan Penamaan Organisma

Virus tidak diletakkan dalam mana-mana lima kingdom kerana ia tidak dianggap organisma hidup sepenuhnya: ia tiada struktur sel, tidak dapat menjalankan proses hidup seperti respirasi atau pertumbuhan dengan sendirinya, dan hanya dapat membiak dengan mengambil alih jentera sel perumah. Atas sebab ini, virus dikaji secara berasingan daripada hierarki pengelasan yang digunakan untuk organisma bersel.

Daripada: Sistem Pengelasan dan Penamaan Organisma

Tiga peringkat kepelbagaian biologi ialah kepelbagaian genetik (variasi dalam satu spesies), kepelbagaian spesies (kepelbagaian spesies dalam sesuatu habitat), dan kepelbagaian ekosistem (kepelbagaian habitat dalam sesuatu wilayah). Ketiga-tiga peringkat ini bersama menggambarkan sejauh mana pelbagainya sesuatu kawasan dari segi biologi.

Daripada: Kepelbagaian Biologi

Habitat dengan banyak spesies mempunyai lebih banyak hubungan pemakanan dan sumber makanan alternatif dalam jaring makanannya. Jika satu spesies hilang atau berkurangan, spesies lain selalunya dapat mengambil alih peranannya, jadi ekosistem itu kurang berkemungkinan runtuh berbanding ekosistem dengan sangat sedikit spesies.

Daripada: Kepelbagaian Biologi

Kepelbagaian genetik ialah variasi alel dalam satu spesies, sebab itulah individu satu spesies tidak serupa sepenuhnya. Kepelbagaian spesies ialah kepelbagaian spesies berbeza yang hidup bersama dalam sesuatu habitat. Kepelbagaian genetik membolehkan sesuatu spesies menyesuaikan diri dengan perubahan, manakala kepelbagaian spesies membantu keseluruhan komuniti kekal stabil.

Daripada: Kepelbagaian Biologi

Virus menunjukkan sesetengah ciri hidupan, seperti mempunyai bahan genetik dan boleh membiak, tetapi hanya di dalam sel perumah. Kerana ia tidak dapat menjalankan proses hidup seperti pemakanan, respirasi atau pertumbuhan dengan sendiri, ia biasanya diletakkan di sempadan antara hidupan dan bukan hidupan dan bukan dikelaskan sebagai organisma sebenar.

Daripada: Mikroorganisma dan Virus

Bakteria ialah sel lengkap dengan sitoplasma, membran sel dan bahan genetik, dan ia boleh menjalankan proses hidup serta membiak dengan sendiri. Virus bukan sel langsung, ia bahan genetik berselaputkan protein yang hanya boleh membiak dengan menjangkiti dan mengambil alih sel perumah.

Daripada: Mikroorganisma dan Virus

Bakteria dan fungi pengurai memecahkan jasad organisma mati dan bahan buangan organik kepada bahan lebih ringkas, membebaskan nutrien seperti nitrogen dan ion mineral kembali ke dalam tanah. Tanpa pengurai, nutrien akan kekal terperangkap dalam bahan mati dan tidak tersedia untuk diserap semula oleh pengeluar seperti tumbuhan, jadi peranan ini penting bagi kitaran nutrien dalam sesuatu ekosistem.

Daripada: Mikroorganisma dan Virus

Habitat ialah tempat fizikal sesuatu organisma hidup, seperti kolam atau lantai hutan. Nic ialah peranan fungsian yang dimainkan organisma itu di sana, termasuk hubungan pemakanan dan interaksinya dengan organisma lain. Dua spesies boleh berkongsi habitat tetapi menduduki nic berbeza.

Daripada: Komuniti dan Ekosistem

Dalam mutualisme, kedua-dua organisma dalam hubungan itu mendapat faedah, seperti lebah yang mengumpul nektar daripada bunga sambil mendebungkannya. Dalam komensalisme, hanya satu organisma mendapat faedah manakala yang lain tidak terjejas, seperti tumbuhan seperti orkid yang tumbuh pada batang pokok semata-mata untuk sokongan fizikal tanpa memudaratkan pokok itu.

Daripada: Komuniti dan Ekosistem

Tenaga hilang pada setiap aras trofik melalui respirasi, pergerakan, haba badan dan bahan buangan tidak tercerna, jadi hanya sebahagian kecil tenaga pada satu aras berpindah ke aras seterusnya. Selepas empat atau lima pautan, terlalu sedikit tenaga tinggal untuk menampung aras pengguna yang lebih tinggi, sebab itulah rantai makanan pendek dan pemangsa teratas sedikit bilangannya.

Daripada: Komuniti dan Ekosistem

Ahli ekologi menggunakan kaedah tanda-lepas-tangkap-semula: tangkap dan tanda satu sampel haiwan, lepaskan, kemudian ambil sampel kedua kemudian dan kira berapa banyak yang bertanda. Anggaran jumlah saiz populasi bersamaan bilangan bertanda dalam tangkapan pertama didarab dengan jumlah tangkapan kedua, dibahagikan dengan bilangan individu bertanda yang ditemui dalam tangkapan kedua.

Daripada: Ekologi Populasi

Daya tampung ialah saiz populasi maksimum yang boleh disokong secara mampan oleh sesuatu habitat, berdasarkan sumber tersedia seperti makanan, air, dan ruang. Apabila populasi menghampiri daya tampungnya, kadar pertumbuhannya perlahan kerana sumber ini menjadi faktor pengehad.

Daripada: Ekologi Populasi

Kaedah ini mengandaikan individu bertanda bercampur secara rawak dengan populasi selebihnya sebelum sampel kedua diambil, penandaan tidak menjejaskan kemandirian atau tingkah laku haiwan, dan populasi itu secara efektif tertutup semasa kajian, bermakna kelahiran, kematian, imigrasi dan emigrasi antara dua tangkapan boleh diabaikan. Jika mana-mana andaian ini dilanggar, anggaran itu menjadi tidak boleh dipercayai.

Daripada: Ekologi Populasi

Kesan rumah hijau disebabkan oleh gas dalam atmosfera, terutamanya karbon dioksida dan metana, yang memerangkap haba yang disinarkan daripada permukaan Bumi. Ini ialah proses semula jadi yang mengekalkan Bumi cukup panas untuk kehidupan, tetapi aktiviti manusia seperti pembakaran bahan api fosil meningkatkan aras gas rumah hijau, mengintensifkan kesan itu dan menyebabkan pemanasan global.

Daripada: Ancaman terhadap Alam Sekitar

Penebangan hutan memusnahkan habitat yang bergantung kepada banyak spesies tumbuhan dan haiwan untuk makanan, tempat perlindungan, dan tapak pembiakan, memaksa mereka berpindah, berkurangan bilangan, atau pupus jika tiada habitat sesuai yang tinggal. Ia juga menyingkirkan pokok yang menyerap karbon dioksida, menyumbang lagi kepada kesan rumah hijau.

Daripada: Ancaman terhadap Alam Sekitar

Pencemaran memperkenalkan bahan berbahaya ke udara, air, atau tanah yang meracuni organisma atau mengganggu proses ekosistem secara terus, manakala eksploitasi berlebihan menyingkirkan sesuatu sumber, seperti stok ikan atau kayu balak, lebih cepat daripada proses semula jadi dapat menggantikannya. Kedua-dua ancaman ini mengurangkan kepelbagaian biologi, tetapi pencemaran bertindak terutamanya melalui ketoksikan dan gangguan habitat, manakala eksploitasi berlebihan bertindak terutamanya melalui penyusutan dan kekurangan sumber.

Daripada: Ancaman terhadap Alam Sekitar

Pemeliharaan bertujuan mengekalkan ekosistem sama sekali tidak terganggu dalam keadaan semula jadinya, dengan sedikit atau tiada penggunaan manusia dibenarkan. Pemuliharaan membenarkan penggunaan sumber semula jadi secara bijak dan mampan, seperti pembalakan atau penangkapan ikan terkawal, supaya sumber itu tidak habis dan kekal tersedia untuk masa depan.

Daripada: Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem

Program penghutanan semula yang menanam semula spesies pokok asli di tanah yang sebelum ini dibersihkan melalui pembalakan ialah contoh pemulihan. Ia secara aktif membina semula ekosistem yang rosak ke arah keadaan asal dan berfungsi, bukan sekadar melindunginya seperti keadaan sekarang atau menguruskan penggunaannya secara berterusan.

Daripada: Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem

Setelah nutrien berlebihan mencetuskan pertumbuhan alga berlebihan, mengurangkan oksigen terlarut air dan membunuh ikan, ekosistem itu sudah rosak, jadi menggunakan air itu dengan lebih berhati-hati sejak itu hanya akan memperlahankan kerosakan lanjut, bukan membatalkannya. Pemulihan secara aktif membaiki kerosakan yang sudah berlaku, contohnya dengan mengurangkan lagi input nutrien, menyingkirkan alga berlebihan dan membenarkan aras oksigen serta spesies pulih semula.

Daripada: Pemeliharaan, Pemuliharaan dan Pemulihan Ekosistem

Pembangunan mampan bermaksud membangun untuk memenuhi keperluan manusia hari ini dengan cara yang tidak mengurangkan sumber atau kualiti alam sekitar yang tersedia untuk generasi akan datang. Ia memerlukan pengimbangan pertumbuhan ekonomi, keperluan sosial, dan perlindungan alam sekitar bersama, bukannya menganggapnya sebagai isu berasingan.

Daripada: Kemampanan Alam Sekitar

Penilaian Kesan kepada Alam Sekeliling ialah kajian formal yang dijalankan sebelum sesuatu projek pembangunan besar bermula, untuk meramalkan kemungkinan kesannya terhadap alam sekitar sekeliling dan mengenal pasti cara mengurangkan atau menguruskan sebarang kemudaratan. Ia merupakan alat utama yang digunakan untuk menyokong keputusan pembangunan mampan.

Daripada: Kemampanan Alam Sekitar

Silibus paling kerap menguji 3R (kurangkan, guna semula, kitar semula), penggunaan tenaga boleh diperbaharui seperti solar, angin, dan hidroelektrik, amalan pertanian mampan seperti putaran tanaman dan pembalakan terpilih, serta pendekatan pemuliharaan seperti mewartakan hutan simpan. Jawapan yang baik menamakan satu amalan tertentu dan bukannya menyenaraikan beberapa amalan kabur, serta mengaitkannya dengan manfaat alam sekitar yang dihasilkannya.

Daripada: Kemampanan Alam Sekitar

Genotip ialah kombinasi alel sebenar yang dibawa organisma bagi sesuatu gen, seperti Tt. Fenotip ialah ciri fizikal yang terhasil daripada genotip itu, seperti tinggi. Dua genotip berbeza, TT dan Tt, boleh menghasilkan fenotip yang sama jika alel T dominan.

Daripada: Pewarisan Monohibrid

Kacukan Tt x Tt menghasilkan genotip zuriat dalam nisbah 1 TT : 2 Tt : 1 tt. Kerana alel dominan T dizahirkan apabila hadir, individu TT dan Tt kedua-duanya menunjukkan fenotip dominan, memberikan gabungan 3 bahagian dominan berbanding 1 bahagian resesif, nisbah klasik 3:1.

Daripada: Pewarisan Monohibrid

Individu homozigot resesif, seperti tt, hanya boleh menghasilkan gamet yang membawa alel resesif, jadi ia tidak dapat menyembunyikan alel yang datang daripada induk satu lagi. Ini bermakna fenotip zuriat terus mendedahkan gamet induk yang tidak diketahui: satu fenotip tunggal dalam zuriat menandakan induk homozigot dominan, manakala campuran fenotip menandakan induk heterozigot. Mengacukkan terhadap genotip lain boleh menyembunyikan maklumat ini.

Daripada: Pewarisan Monohibrid

Nisbah 9:3:3:1 terhasil daripada hukum pemilihan bebas, yang menyatakan bahawa jika dua gen berada pada kromosom berbeza, alelnya diagihkan ke dalam gamet secara bebas antara satu sama lain. Ini bermakna kesemua empat kemungkinan kombinasi alel berlaku dalam gamet dengan kebarangkalian sama.

Daripada: Pewarisan Dihibrid

Heterozigot berganda, seperti TtYy, menghasilkan empat jenis gamet berbeza dalam perkadaran sama, kerana setiap satu daripada dua pasangan gen heterozigot boleh menyumbang mana-mana alel, dan kedua-dua gen memilih secara bebas. Empat jenis ini bergabung untuk memberikan enam belas kotak petak Punnett dihibrid.

Daripada: Pewarisan Dihibrid

Gen ialah segmen DNA yang mengekod satu ciri tertentu, menduduki kedudukan tetap pada kromosom. Alel ialah satu versi tertentu gen itu, alel berbeza bagi gen yang sama menghasilkan bentuk berbeza ciri itu, seperti tinggi atau pendek.

Daripada: Gen dan Alel

Alel terletak pada lokus, atau kedudukan tetap yang sama, pada setiap satu daripada dua kromosom dalam pasangan homolog. Satu alel datang daripada kromosom ibu dan satu lagi daripada kromosom bapa, itulah sebabnya sesuatu organisma biasanya membawa dua alel bagi setiap gen.

Daripada: Gen dan Alel

Seekor atau sepokok organisma individu biasanya membawa hanya dua alel bagi sesuatu gen, satu pada setiap kromosom pasangan homolog. Walau bagaimanapun, merentas keseluruhan populasi, lebih daripada dua alel berbeza bagi gen yang sama boleh wujud, ini dipanggil alel berganda. Gen kumpulan darah ABO pada manusia ialah contoh yang terkenal, dengan tiga alel berbeza (A, B dan O) wujud dalam populasi, walaupun mana-mana seorang individu hanya membawa dua daripadanya. Konsep alel berganda ini membezakan pewarisan kumpulan darah daripada contoh mudah seperti ketinggian pokok kacang, yang hanya melibatkan dua alel.

Daripada: Gen dan Alel

Variasi selanjar menunjukkan julat penuh nilai tanpa sempadan jelas antara kategori, seperti ketinggian, dan dipengaruhi oleh banyak gen ditambah persekitaran. Variasi tak selanjar menunjukkan kategori berbeza dan terasing tanpa bentuk perantaraan, seperti kumpulan darah, dan biasanya dikawal oleh hanya satu atau beberapa gen.

Daripada: Jenis dan Faktor Variasi

Tidak. Faktor persekitaran, seperti pemakanan atau pendedahan cahaya matahari, boleh mengubah cara sesuatu ciri dizahirkan dalam fenotip, contohnya menjejaskan ketinggian akhir atau jisim badan seseorang, tetapi ia tidak mengubah genotip asas yang diwarisi individu itu daripada induknya.

Daripada: Jenis dan Faktor Variasi

Hanya pada tahap yang sangat terhad. Kerana ciri tak selanjar seperti kumpulan darah dikawal oleh satu atau bilangan kecil gen dengan set alel yang tetap, faktor persekitaran hampir tiada kesan terhadap kategori yang dimiliki seseorang individu. Ini berbeza daripada ciri selanjar, di mana faktor persekitaran boleh mengubah nilai seseorang individu dengan ketara dalam julat yang dibenarkan oleh gennya.

Daripada: Jenis dan Faktor Variasi

Adik-beradik berbeza kerana meiosis mengocok kromosom dan alel induk secara berbeza setiap kali gamet terbentuk, melalui pemilihan bebas dan pindah silang, dan kerana persenyawaan menggabungkan sperma rawak dengan ovum rawak. Setiap adik-beradik itu oleh itu mewarisi kombinasi alel berbeza daripada dua induk yang sama.

Daripada: Variasi dalam Manusia

Kumpulan darah ABO ialah contoh jelas variasi tak selanjar dalam manusia. Kumpulan darah seseorang terbahagi kepada salah satu daripada empat kategori berbeza, A, B, AB, atau O, tanpa bentuk perantaraan, dan ia dikawal oleh satu gen sahaja dengan sedikit pengaruh persekitaran.

Daripada: Variasi dalam Manusia

Ya. Apabila diukur melalui skor ujian, kecerdasan menunjukkan variasi selanjar, kerana skor tersebar dengan licin daripada rendah ke tinggi dan bukannya tergolong dalam beberapa kategori tetap. Berbeza daripada ciri yang dikawal satu gen sahaja, skor seseorang turut dibentuk oleh faktor bukan warisan seperti pemakanan, didikan dan akses kepada pendidikan, yang selanjutnya meluaskan julat nilai yang dilihat merentasi populasi.

Daripada: Variasi dalam Manusia

Ya. Dua individu yang identik dari segi genetik, seperti kembar seiras, masih boleh berbeza dari segi ciri seperti jisim badan atau warna kulit jika mereka terdedah kepada diet, jumlah cahaya matahari, atau gaya hidup yang berbeza. Variasi jenis ini tidak diturunkan kepada generasi seterusnya, kerana berbeza daripada variasi yang disebabkan mutasi, ia tidak melibatkan sebarang perubahan pada DNA itu sendiri.

Daripada: Variasi dalam Manusia

Mutasi gen ialah perubahan kecil dalam jujukan bes DNA dalam satu gen, disebabkan oleh penggantian, penyisipan, atau penghapusan bes. Mutasi kromosom ialah perubahan berskala lebih besar yang menjejaskan struktur atau bilangan keseluruhan kromosom, yang biasanya menjejaskan banyak gen serentak.

Daripada: Mutasi

Sindrom Down disebabkan oleh mutasi kromosom di mana seseorang individu mempunyai salinan tambahan kromosom 21, keadaan dipanggil trisomi 21. Ini biasanya terhasil daripada ralat semasa meiosis di mana kromosom 21 gagal berasingan dengan betul ke dalam gamet.

Daripada: Mutasi

Ya. Walaupun kebanyakan mutasi memudaratkan atau tiada kesan ketara, sesuatu mutasi kadangkala menghasilkan ciri yang secara kebetulan membantu organisma terus hidup atau membiak dalam persekitarannya, dan dalam kes itu ia dianggap bermanfaat. Oleh sebab mutasi ialah satu-satunya proses yang mencipta alel baharu sepenuhnya, mutasi bermanfaat menjadi bahan mentah utama bagi variasi genetik yang boleh bertindak melalui pemilihan semula jadi dalam sesuatu populasi.

Daripada: Mutasi

Enzim sekatan digunakan untuk memotong DNA pada jujukan pengecaman tertentu. Dalam kejuruteraan genetik, enzim sekatan yang sama digunakan untuk memotong gen dikehendaki daripada DNA sumbernya dan untuk membuka vektor, supaya kedua-dua cebisan mempunyai hujung potongan sepadan dan boleh dicantumkan bersama.

Daripada: Kejuruteraan Genetik

Gen manusia bagi insulin diasingkan dan disisipkan ke dalam plasmid bakteria menggunakan enzim sekatan dan DNA ligase. Plasmid rekombinan itu kemudian disisipkan ke dalam bakteria, yang menggunakan jentera sel normalnya untuk membaca gen manusia itu dan menghasilkan insulin manusia, yang kemudiannya diekstrak dan ditulenkan untuk kegunaan perubatan.

Daripada: Kejuruteraan Genetik

Kejuruteraan genetik memindahkan satu gen tertentu daripada satu organisma ke organisma lain, memberikan penerima itu ciri baharu, seperti bakteria memperoleh keupayaan menghasilkan insulin manusia. Pengklonan pula menghasilkan salinan yang serupa secara genetik bagi organisma atau jujukan DNA sedia ada, tanpa semestinya memperkenalkan sebarang gen baharu, jadi kedua-dua teknik ini berfungsi untuk tujuan berbeza walaupun kedua-duanya merupakan alat bioteknologi.

Daripada: Kejuruteraan Genetik

Bioteknologi tradisional menggunakan proses semula jadi sedia ada sesuatu organisma, seperti penapaian oleh yis atau bakteria, tanpa mengubah bahan genetiknya. Bioteknologi moden memanipulasi bahan genetik secara langsung menggunakan teknik seperti kejuruteraan genetik atau kultur tisu, untuk menghasilkan hasil dikehendaki secara lebih tepat.

Daripada: Bioteknologi

Kultur tisu digunakan untuk menumbuhkan bilangan besar tumbuhan baharu daripada sekeping kecil tisu yang diambil daripada satu tumbuhan induk, di bawah keadaan makmal yang steril dan terkawal. Ia menghasilkan tumbuhan yang serupa dari segi genetik dan bebas penyakit dengan cepat, yang amat berguna untuk membiakkan tanaman bernilai tinggi.

Daripada: Bioteknologi

Plasmid rekombinan ialah plasmid bakteria yang telah dimasukkan gen daripada organisma lain dan dicantumkan dengan enzim ligase. Ia dipanggil vektor kerana ia membawa gen baharu ke dalam bakteria perumah, tempat gen itu boleh diekspreskan. Plasmid digunakan sebagai vektor kerana ia mudah masuk ke dalam bakteria dan menyalin dirinya apabila bakteria membahagi.

Daripada: Bioteknologi

Banyak makanan tapai bergantung pada bioteknologi tradisional. Yis mengembangkan roti dan menapaikan gula menjadi alkohol, bakteria menukarkan susu menjadi yogurt dan keju, manakala kulapuk bersama bakteria digunakan untuk menghasilkan tempe daripada kacang soya dan kicap daripada kacang soya serta gandum. Dalam setiap keadaan, proses semula jadi mikroorganisma mengubah makanan itu, tanpa sebarang perubahan pada gen organisma tersebut.

Daripada: Bioteknologi

Karbon dioksida + air, dengan kehadiran tenaga cahaya dan klorofil, menghasilkan glukosa + oksigen. Tenaga cahaya diserap oleh klorofil, dan oksigen dibebaskan sebagai hasil sampingan daripada pemecahan air.

Daripada: Fotosintesis

Dalam tindak balas cahaya, klorofil menyerap tenaga cahaya dan menggunakannya memecah air, membebaskan oksigen dan menangkap tenaga sebagai ATP dan pembawa hidrogen. Dalam tindak balas gelap, tenaga itu digunakan menggabungkan karbon dioksida dengan hidrogen untuk membuat glukosa. Tindak balas gelap tidak perlu cahaya secara langsung tetapi bergantung pada hasil tindak balas cahaya.

Daripada: Fotosintesis

Faktor pengehad ialah satu keadaan yang paling kurang bekalannya dan oleh itu menetapkan kadar fotosintesis pada ketika itu. Jika cahaya mengehadkan, menambah cahaya mempercepatkan proses; jika karbon dioksida mengehadkan, cahaya tambahan tidak memberi perbezaan. Pemeriksa menguji idea ini dengan graf yang meningkat kemudian mendatar, bahagian mendatar menunjukkan faktor lain telah mengambil alih sebagai had.

Daripada: Fotosintesis

Glukosa + oksigen menghasilkan karbon dioksida + air + tenaga. Tenaga yang dibebaskan dipindahkan ke ATP, yang digunakan sel untuk proses hidupnya. Respirasi aerobik berlaku terutamanya dalam mitokondria.

Daripada: Respirasi aerobik

Ya. Setiap sel tumbuhan yang hidup berespirasi secara aerobik sepanjang masa untuk membebaskan tenaga yang diperlukannya. Pada waktu siang, fotosintesis di bahagian hijau menghasilkan lebih banyak oksigen dan glukosa daripada yang digunakan oleh respirasi, jadi pertukaran bersih kelihatan seperti songsangan respirasi, tetapi kedua-dua proses berjalan serentak.

Daripada: Respirasi aerobik

Dalam manusia, respirasi anaerobik dalam sel otot memecah glukosa kepada asid laktik, membebaskan tenaga sedikit. Dalam yis, respirasi anaerobik (penapaian) memecah glukosa kepada etanol dan karbon dioksida, juga membebaskan tenaga sedikit. Kedua-duanya berlaku tanpa oksigen.

Daripada: Respirasi anaerobik

Semasa senaman lasak, otot berespirasi secara anaerobik dan mengumpul asid laktik. Hutang oksigen ialah oksigen tambahan yang badan perlu ambil selepasnya untuk memecah asid laktik itu. Sebab itu anda terus bernafas laju seketika selepas senaman kuat, walaupun senaman telah berhenti.

Daripada: Respirasi anaerobik

Lapisan minyak menghalang oksigen daripada udara melarut ke dalam larutan yis dan glukosa. Tanpa oksigen, yis terpaksa berespirasi secara anaerobik, jadi karbon dioksida yang mengeruhkan air kapur boleh dikaitkan dengan penapaian dan bukan respirasi aerobik.

Daripada: Respirasi anaerobik

Resapan ialah pergerakan bersih zarah dari kawasan lebih pekat ke kawasan kurang pekat, menuruni cerun kepekatan. Ia berlaku kerana zarah bergerak secara rawak, dan ia tidak perlukan tenaga, jadi ia sejenis pengangkutan pasif. Ia berterusan sehingga zarah tersebar sama rata.

Daripada: Resapan

Resapan lebih pantas apabila cerun kepekatan lebih curam, luas permukaan lebih besar, jarak untuk meresap lebih pendek, dan suhu lebih tinggi. Sebab itu permukaan pertukaran gas seperti alveolus mempunyai permukaan sangat luas dan nipis serta bekalan darah baik untuk mengekalkan cerun curam.

Daripada: Resapan

Tidak. Resapan berbantu menggunakan protein saluran atau protein pembawa untuk membantu zarah besar atau bercas seperti glukosa dan ion merentasi membran, tetapi zarah tetap bergerak menuruni cerun kepekatannya dan tiada ATP digunakan, jadi ia pasif. Pengangkutan aktif menggunakan protein pembawa dan tenaga daripada respirasi untuk menggerakkan zarah menentang cerunnya.

Daripada: Resapan

Amoeba sangat kecil, jadi nisbah luas permukaan kepada isi padunya tinggi dan setiap bahagian sitoplasma dekat dengan membran. Dalam haiwan besar, isi padu jauh lebih besar daripada permukaan, dan bahagian tengah badan berada berpuluh sentimeter dari permukaan pertukaran. Resapan merentasi jarak itu mengambil masa terlalu lama, jadi sistem peredaran membawa bahan hampir ke setiap sel dan resapan hanya meliputi jarak pendek yang terakhir.

Daripada: Resapan

Osmosis ialah pergerakan bersih molekul air merentasi membran separa telap, dari larutan dengan kepekatan air lebih tinggi (lebih cair) ke larutan dengan kepekatan air lebih rendah (lebih pekat). Ia tidak perlukan tenaga, jadi ia pasif, dan berterusan sehingga kedua-dua larutan sama kepekatan atau dinding sel menghalang pergerakan lanjut.

Daripada: Osmosis

Jika larutan luar lebih pekat daripada sap sel, air keluar dari sel melalui osmosis. Sel kehilangan segahan dan menjadi lembik; jika kehilangan air berterusan, membran sel menarik diri dari dinding sel, dipanggil plasmolisis. Tumbuhan layu kerana selnya tidak lagi tegang.

Daripada: Osmosis

Osmosis ialah pergerakan air sahaja, merentasi membran separa telap, menuruni kecerunan potensi air, dan tidak menggunakan tenaga. Resapan ialah pergerakan sebarang bahan dari kawasan berkepekatan tinggi ke rendah, dengan atau tanpa membran, dan juga tidak menggunakan tenaga. Pengangkutan aktif menggerakkan bahan menentang kecerunan kepekatannya melalui protein pembawa dan memerlukan tenaga daripada ATP; sebab itulah ia berhenti apabila sel kekurangan oksigen.

Daripada: Osmosis

Pengangkutan aktif perlukan tenaga, yang dibekalkan sebagai ATP oleh respirasi dalam mitokondria. Sel yang banyak melakukan pengangkutan aktif, seperti sel rambut akar dan sel yang melapisi usus kecil, oleh itu mengandungi banyak mitokondria untuk membebaskan tenaga yang diperlukan untuk terus menggerakkan bahan menentang cerun kepekatannya.

Daripada: Pengangkutan aktif

Sianida menyekat respirasi aerobik, jadi sel tidak lagi dapat menghasilkan ATP. Tanpa ATP, protein pembawa tidak dapat mengubah bentuk, dan pengangkutan aktif terhenti. Resapan dan osmosis berterusan kerana kedua-duanya pasif dan tidak bergantung pada bekalan tenaga sel.

Daripada: Pengangkutan aktif

Mitosis mempunyai empat peringkat selepas interfasa: profasa, apabila kromosom memampat dan kelihatan; metafasa, apabila ia berbaris di tengah sel; anafasa, apabila salinan ditarik ke hujung bertentangan; dan telofasa, apabila dua nukleus baharu terbentuk. Sitokinesis kemudian memecahkan sitoplasma untuk memberi dua sel anak serupa dari segi genetik.

Daripada: Mitosis

Sebelum mitosis, semasa interfasa, setiap kromosom disalin dengan tepat. Semasa mitosis, satu salinan setiap kromosom pergi ke setiap sel anak. Kerana kedua-dua sel anak menerima set kromosom serupa, ia mempunyai gen yang sama antara satu sama lain dan dengan sel induk, yang penting untuk pertumbuhan dan pembaikan.

Daripada: Mitosis

Dalam sel haiwan, membran plasma memicit ke dalam pada satah khatulistiwa membentuk lekuk pembelahan, yang semakin dalam sehingga sel terpotong menjadi dua. Sel tumbuhan mempunyai dinding sel yang tegar, jadi ia tidak boleh memicit; sebaliknya, vesikel daripada jasad Golgi berkumpul di satah khatulistiwa membentuk plat sel, yang tumbuh ke luar sehingga bercantum dengan dinding sedia ada dan menjadi dinding sel baharu antara dua sel anak.

Daripada: Mitosis

Gamet mesti haploid supaya apabila sperma berlakur dengan ovum semasa persenyawaan, bilangan diploid normal dipulihkan dan bukan digandakan. Jika gamet mengekalkan bilangan diploid penuh, bilangan kromosom akan berganda setiap generasi. Meiosis oleh itu memisahkan bilangan dalam gamet kepada separuh untuk mengekalkannya tetap merentasi generasi.

Daripada: Meiosis

Meiosis I memisahkan kromosom homolog, jadi ia pembahagian pengurangan yang memisahkan bilangan kromosom kepada separuh; pindah silang dan pengasingan bebas kedua-duanya berlaku di sini. Meiosis II memisahkan kromatid kembar setiap kromosom, hampir sama seperti mitosis, dan tidak mengubah bilangan kromosom. Dua sel daripada meiosis I masing-masing membahagi semula untuk memberi empat sel haploid.

Daripada: Meiosis

Tidak. Resapan difasilitasi menggerakkan molekul menuruni kecerunan kepekatan, daripada kepekatan tinggi ke rendah, jadi ia tidak memerlukan tenaga. Pengangkutan aktif menggerakkan molekul menentang kecerunan kepekatan, daripada rendah ke tinggi, dan memerlukan tenaga daripada respirasi.

Daripada: Resapan difasilitasi

Molekul seperti glukosa, asid amino dan ion terlalu besar atau terlalu polar untuk melalui lapisan dwifosfolipid secara terus. Ia bergantung pada protein pembawa atau protein saluran pada membran untuk merentasinya, walaupun ia masih bergerak menuruni kecerunan kepekatannya.

Daripada: Resapan difasilitasi

Protein saluran membentuk liang merentasi membran dan membenarkan ion atau molekul kecil tertentu lalu tanpa terikat padanya; sebahagian saluran berpintu dan hanya terbuka apabila menerima isyarat. Protein pembawa mengikat molekul pada tapak khusus dan mengubah bentuk untuk menggerakkannya merentas. Kedua-duanya khusus dan digunakan dalam resapan difasilitasi, tetapi hanya protein pembawa turut digunakan dalam pengangkutan aktif.

Daripada: Resapan difasilitasi

Ya. Endositosis memerlukan tenaga daripada respirasi kerana membran plasma perlu melipat, meluas dan tercantas secara aktif untuk membentuk vesikel mengelilingi bahan yang diserap. Ini menjadikannya berbeza daripada resapan dan osmosis, yang bersifat pasif.

Daripada: Endositosis

Kedua-duanya adalah jenis endositosis. Fagositosis ialah penyerapan zarah pepejal, seperti bakteria, dengan menelannya dalam vesikel. Pinositosis ialah penyerapan titisan cecair yang mengandungi bahan terlarut dengan cara yang sama.

Daripada: Endositosis

Pengangkutan aktif menggerakkan molekul atau ion secara individu melalui protein pembawa khusus yang tertanam dalam membran, satu demi satu, menentang cerun kepekatannya. Endositosis menggerakkan bahan pukal yang terlalu besar untuk mana-mana protein dengan membungkusnya dalam sebahagian membran dan menariknya masuk sebagai vesikel. Kedua-duanya digerakkan oleh ATP, tetapi hanya endositosis mengubah luas permukaan membran.

Daripada: Endositosis

Setiap vesikel membawa sebahagian membran plasma ke dalam sel, jadi endositosis berulang akan mengecilkan permukaan sel. Sel mengimbanginya melalui eksositosis, di mana vesikel bercantum dengan membran plasma dan menambah membrannya semula ke permukaan. Dari semasa ke semasa membran dikitar semula antara permukaan dan bahagian dalam sel.

Daripada: Endositosis

Eksositosis memerlukan tenaga daripada respirasi untuk menggerakkan vesikel ke membran plasma dan bercantum dengannya. Sel kelenjar yang merembeskan enzim atau hormon dalam kuantiti besar melalui eksositosis memerlukan bekalan tenaga berterusan, jadi ia mengandungi banyak mitokondria untuk menghasilkan ATP yang mencukupi.

Daripada: Eksositosis

Pada sinaps, impuls saraf yang tiba di hujung neuron mencetuskan vesikel yang mengandungi neurotransmiter untuk bercantum dengan membran prasinaps melalui eksositosis. Ini membebaskan neurotransmiter ke celah sinaps, membolehkan impuls dihantar ke neuron seterusnya.

Daripada: Eksositosis

Kedua-duanya proses aktif yang menggunakan ATP, tetapi ia bukan perkara yang sama. Pengangkutan aktif menggerakkan molekul atau ion secara individu melalui protein pembawa menentang kecerunan kepekatan. Eksositosis menggerakkan bahan secara pukal di dalam vesikel tanpa protein pembawa, dan membran vesikel bercantum dengan membran plasma. Dalam peperiksaan, namakan kedua-dua proses secara berasingan dan jangan anggap satu sebagai jenis yang lain.

Daripada: Eksositosis

Model kunci-dan-anak kunci menerangkan bagaimana tapak aktif enzim mempunyai bentuk khusus, seperti kunci, yang hanya boleh dimasuki oleh substrat berbentuk sepadan, seperti anak kunci. Inilah sebab setiap enzim adalah spesifik dan biasanya hanya bertindak pada satu jenis substrat.

Daripada: Tindakan enzim

Denaturasi berlaku apabila haba atau pH yang melampau mengubah bentuk tapak aktif enzim secara kekal, jadi substrat tidak lagi muat. Enzim yang terdenaturasi tidak boleh lagi memangkinkan tindak balasnya, walaupun keadaan kembali normal.

Daripada: Tindakan enzim

Dalam model kunci-dan-anak kunci, tapak aktif ialah bentuk tegar yang sepadan tepat dengan substrat sebelum pengikatan. Dalam model padanan teraruh, tapak aktif sedikit fleksibel: ia berubah bentuk apabila substrat masuk supaya ia membentuk mengelilingi substrat, yang menegangkan ikatan substrat dan membantu tindak balas. Model padanan teraruh menerangkan tindakan enzim dengan lebih lengkap, tetapi model kunci-dan-anak kunci ialah yang diminta oleh sukatan pelajaran untuk dihuraikan.

Daripada: Tindakan enzim

Pada kepekatan substrat rendah, tapak aktif sering kosong, jadi menambah substrat meningkatkan perlanggaran dan kadar meningkat. Pada kepekatan tinggi, setiap tapak aktif diduduki sebaik sahaja ia kosong; enzim tepu dan bekerja pada kadar maksimumnya. Menambah lebih banyak substrat tidak dapat menaikkan kadar lagi, hanya menambah lebih banyak enzim, dan seterusnya lebih banyak tapak aktif, yang boleh.

Daripada: Tindakan enzim

Tidak. Glikolisis berlaku di dalam sitoplasma dan tidak memerlukan oksigen, sebab itulah ia menjadi peringkat pertama bagi kedua-dua respirasi aerobik dan anaerobik. Oksigen hanya diperlukan untuk peringkat respirasi yang berikutan di dalam mitokondrion.

Daripada: Glikolisis

Jika oksigen tersedia, piruvat bergerak masuk ke mitokondrion dan dipecahkan lebih lanjut semasa respirasi aerobik, membebaskan lebih banyak ATP. Jika oksigen tiada, piruvat ditukarkan kepada asid laktik dalam sel otot, atau kepada etanol dan karbon dioksida dalam yis, semasa respirasi anaerobik.

Daripada: Glikolisis

Glukosa ialah molekul yang stabil, dan dua ATP yang digunakan pada permulaan menambah kumpulan fosfat yang menjadikannya cukup reaktif untuk dipecahkan oleh enzim. Pelaburan ini dibayar semula apabila empat ATP dihasilkan kemudian dalam tapak jalan, meninggalkan pertambahan bersih dua. Anggap ia seperti membelanjakan sedikit tenaga untuk membuka kunci jumlah yang lebih besar.

Daripada: Glikolisis

Pernafasan, atau pengudaraan, ialah pergerakan mekanikal udara masuk dan keluar peparu, disebabkan oleh diafragma dan otot interkosta. Respirasi ialah proses kimia di dalam sel yang memecahkan glukosa untuk membebaskan tenaga. Pernafasan membekalkan oksigen yang diperlukan respirasi dan menyingkirkan karbon dioksida yang dihasilkannya.

Daripada: Penyedutan dan penghembusan

Semasa penyedutan, diafragma mengecut dan mendatar serta sangkar rusuk bergerak ke atas dan ke luar, meningkatkan isi padu toraks. Ini menjadikan tekanan di dalam peparu lebih rendah daripada tekanan di luar badan, jadi udara bergerak menuruni kecerunan tekanan masuk ke peparu.

Daripada: Penyedutan dan penghembusan

Hempedu tidak memangkinkan tindak balas kimia, jadi ia bukan enzim. Sebaliknya, ia mengemulsikan titisan lemak besar kepada banyak titisan lebih kecil, meningkatkan luas permukaan untuk lipase memecahkan lemak kepada asid lemak dan gliserol.

Daripada: Penghadaman kimia makanan

Karbohidrat seperti kanji dihadamkan kepada glukosa. Protein dihadamkan kepada asid amino. Lipid dihadamkan kepada asid lemak dan gliserol. Molekul kecil larut ini kemudian boleh diserap melalui dinding ileum.

Daripada: Penghadaman kimia makanan

Setiap enzim mempunyai pH optimum, dan setiap bahagian salur mengekalkan pH yang berbeza. Pepsin memerlukan medium berasid perut, manakala amilase pankreas, tripsin dan lipase memerlukan medium sedikit beralkali duodenum yang diwujudkan oleh hempedu dan jus pankreas. Enzim yang dibawa ke bahagian dengan pH yang salah akan ternyahasli dan berhenti berfungsi, dan inilah sebabnya amilase air liur berhenti bertindak sebaik sahaja makanan memasuki perut.

Daripada: Penghadaman kimia makanan

Penghadaman fizikal memecahkan makanan kepada cebisan lebih kecil tanpa mengubah molekulnya: pengunyahan dalam mulut, pengadukan dalam perut dan pengemulsian oleh hempedu semuanya fizikal. Penghadaman kimia mengubah molekul itu sendiri, menggunakan enzim untuk menghidrolisiskan molekul besar kepada molekul kecil yang larut. Penghadaman fizikal mempercepat penghadaman kimia dengan meningkatkan luas permukaan untuk enzim bertindak.

Daripada: Penghadaman kimia makanan

Peristalsis menggerakkan makanan ke satu arah kerana otot bulat mengecut di belakang makanan, menekannya ke hadapan, manakala otot memanjang mengecut di hadapan makanan, meluaskan bahagian itu untuk menerimanya. Gelombang kontraksi dan relaksasi yang selaras ini sentiasa bergerak ke arah yang sama di sepanjang usus.

Daripada: Peristalsis

Ya. Peristalsis disebabkan oleh kontraksi otot pada dinding usus, bukan oleh graviti, jadi makanan ditolak di sepanjang salur alimentari sama ada seseorang berdiri, duduk atau berbaring.

Daripada: Peristalsis

Serat tidak dihadam, jadi ia kekal dalam usus dan menambah pukal kepada kandungan. Pukal ini meregangkan dinding usus dengan lebih banyak, merangsang gelombang peristalsis yang lebih kuat dan lebih teratur, jadi bahan bergerak melalui usus secara tetap. Diet rendah serat menghasilkan jisim yang lebih kecil dan kering yang kurang meregangkan dinding; peristalsis menjadi lebih lemah dan perlahan, lebih banyak air diserap daripada najis di kolon, dan sembelit berlaku.

Daripada: Peristalsis

Ileum mempunyai vilus dan mikrovilus yang memberikan luas permukaan sangat besar, dinding yang hanya setebal satu sel untuk mengekalkan jarak resapan pendek, dan rangkaian kapilari darah serta lakteal yang padat untuk membawa keluar bahan terserap dengan cepat dan mengekalkan kecerunan kepekatan yang curam.

Daripada: Penyerapan dalam ileum

Asid lemak dan gliserol diserap ke dalam sel epitelium vilus dan disusun semula sebelum memasuki lakteal, saluran limfa di tengah vilus, dan bukan terus ke kapilari darah. Ia akhirnya sampai ke aliran darah melalui sistem limfa.

Daripada: Penyerapan dalam ileum

Glukosa dan asid amino memasuki kapilari vilus dan bergerak melalui vena portal hepatik ke hati. Hati menyimpan glukosa berlebihan sebagai glikogen dan membebaskan selebihnya ke peredaran umum, jadi kepekatan glukosa dalam darah yang meninggalkan hati dikawal sebelum sampai ke seluruh badan.

Daripada: Penyerapan dalam ileum

Sistol ialah pengecutan sesuatu ruang jantung, yang menolak darah keluar daripadanya. Diastol ialah relaksasi sesuatu ruang jantung, yang membolehkannya terisi dengan darah. Dalam satu kitaran jantung, atrium dan kemudian ventrikel melalui sistol, diikuti tempoh diastol apabila seluruh jantung melentur dan terisi semula.

Daripada: Kitaran jantung

Injap atrioventrikel menutup apabila ventrikel mengecut, untuk menghalang darah mengalir semula ke atrium. Injap semilunar menutup apabila ventrikel melentur, untuk menghalang darah mengalir semula daripada arteri pulmonari dan aorta ke ventrikel. Ini mengekalkan darah mengalir ke satu arah melalui jantung.

Daripada: Kitaran jantung

Kedua-dua bunyi dihasilkan oleh injap yang menutup, bukan oleh otot yang mengecut. Bunyi pertama yang lebih rendah ialah injap atrioventrikel menutup pada permulaan sistol ventrikel. Bunyi kedua yang lebih tajam ialah injap semilunar menutup pada permulaan diastol ventrikel. Pada graf tekanan, bunyi pertama terletak di tempat garis ventrikel melintasi ke atas garis atrium dan bunyi kedua di tempat ia jatuh di bawah garis aorta.

Daripada: Kitaran jantung

Otot yang bekerja merespirasi lebih pantas dan memerlukan lebih banyak oksigen dan glukosa sambil menghasilkan lebih banyak karbon dioksida. Peningkatan karbon dioksida dikesan oleh otak, yang menghantar impuls supaya perentak jantung menjana impuls lebih kerap, dan adrenalina yang dirembeskan oleh kelenjar adrenal memberikan kesan yang sama. Setiap kitaran jantung selesai dalam masa yang lebih singkat, jadi lebih banyak darah dipam setiap minit. Apabila senaman berhenti, kadarnya kembali kepada nilai rehat.

Daripada: Kitaran jantung

Fibrinogen larut dan terlarut dalam plasma darah, jadi ia sendiri tidak dapat memerangkap sel darah. Enzim trombin menukarkannya kepada benang fibrin tidak larut, yang membentuk jaringan pejal merentasi luka yang memerangkap sel darah dan mencipta bekuan.

Daripada: Pembekuan darah

Apabila bekuan mengering, ia membentuk kerak yang menutup luka dan bertindak sebagai penghalang fizikal. Penghalang ini membantu menghalang patogen pada kulit atau di persekitaran daripada memasuki badan melalui tisu yang rosak semasa ia sembuh.

Daripada: Pembekuan darah

Protein pembekuan beredar dalam bentuk tidak aktif dan larut: protrombin dan bukan trombin, fibrinogen dan bukan fibrin. Tindak balas hanya bermula apabila platelet bersentuh dengan permukaan kasar yang rosak dan membebaskan bahan pencetusnya. Lapisan licin salur yang utuh tidak memberi platelet apa-apa untuk dilekati, jadi urutan itu tidak pernah dimulakan di sana.

Daripada: Pembekuan darah

Kedua-duanya diperlukan untuk menukarkan protrombin kepada trombin. Tanpa salah satu daripadanya dalam jumlah yang cukup, trombin terbentuk dengan perlahan, fibrinogen ditukarkan kepada fibrin dengan perlahan, dan luka mengambil masa lebih lama untuk berhenti berdarah. Inilah penerangan piawai yang diharapkan apabila soalan menggambarkan seseorang yang kekurangan vitamin K.

Daripada: Pembekuan darah

Dalam peredaran berganda, darah kembali ke jantung selepas peparu dan dipam semula pada tekanan tinggi sebelum ke seluruh badan. Ini mengekalkan tekanan darah dan kadar aliran tinggi di seluruh badan, membekalkan oksigen dengan lebih cekap berbanding satu peredaran, di mana tekanan darah sudah rendah selepas melalui peparu.

Daripada: Peredaran berganda

Darah mula-mula melalui bahagian kanan jantung ke peparu dan kembali dalam peredaran pulmonari, kemudian melalui bahagian kiri jantung ke badan dan kembali dalam peredaran sistemik. Laluan dua bahagian ini mengekalkan darah teroksigen dan terdeoksigen berasingan serta membolehkan darah ditekan semula antara kedua-dua peredaran.

Daripada: Peredaran berganda

Tidak. Ikan mempunyai peredaran tunggal: jantung dua kebuknya mengepam darah terdeoksigen ke insang, di mana darah mengambil oksigen, dan darah yang sama kemudian terus mengalir pada tekanan yang berkurangan ke seluruh badan sebelum kembali ke jantung. Darah melalui jantung sekali bagi setiap litar, dan itulah sebab ikan umumnya mempunyai kadar metabolisme lebih rendah daripada mamalia dan burung.

Daripada: Peredaran berganda

Kapilari yang mengelilingi alveolus sangat nipis supaya gas boleh meresap dengan cepat. Tekanan tinggi akan merosakkannya dan memaksa bendalir masuk ke ruang alveolus. Oleh itu ventrikel kanan mempunyai dinding lebih nipis dan menghasilkan tekanan yang cukup untuk menggerakkan darah dalam jarak pendek ke peparu dan kembali, manakala ventrikel kiri menghasilkan tekanan tinggi yang diperlukan untuk laluan sistemik yang panjang.

Daripada: Peredaran berganda

Fagositosis tidak spesifik kerana fagosit menelan dan menghadam sebarang patogen yang ditemuinya dengan cara yang sama, tanpa mengenali patogen tertentu itu dahulu. Ini berbeza daripada tindak balas imun spesifik, di mana limfosit mengenali antigen tertentu sebelum bertindak balas.

Daripada: Fagositosis

Setelah patogen terkurung di dalam vakuol dalam fagosit, enzim pencernaan dibebaskan ke dalam vakuol untuk memecahkan patogen itu. Baki daripada penghadaman ini kemudian disingkirkan daripada fagosit.

Daripada: Fagositosis

Lisosom ialah kantung kecil bermembran dalam sitoplasma fagosit yang menyimpan enzim pencernaan. Selepas patogen dikurung dalam vakuol, lisosom bergerak ke vakuol dan bercantum dengannya, membebaskan enzimnya ke dalam vakuol itu. Ini mengekalkan enzim dalam ruang tertutup supaya ia menghadam patogen tanpa merosakkan sitoplasma fagosit itu sendiri.

Daripada: Fagositosis

Antigen ialah molekul pada permukaan patogen yang dikenali badan sebagai asing. Antibodi ialah protein yang dihasilkan oleh limfosit dengan bentuk yang sepadan dengan antigen tertentu, membolehkannya terikat secara khusus kepada antigen itu dan membantu memusnahkan patogen yang membawanya.

Daripada: Tindak balas imun

Selepas pendedahan pertama kepada sesuatu patogen, sebahagian limfosit yang diaktifkan kekal dalam badan sebagai sel memori. Jika antigen yang sama ditemui semula, sel memori ini membolehkan antibodi dihasilkan dengan lebih pantas dan dalam kuantiti lebih besar berbanding pendedahan pertama.

Daripada: Tindak balas imun

Setiap patogen membawa antigennya sendiri, dan antibodi serta sel memori yang dihasilkan terhadap satu patogen hanya terikat kepada antigen yang berbentuk sama. Sel memori untuk campak tidak mengecam apa-apa pada virus selesema. Inilah juga sebab patogen yang mengubah antigen permukaannya, seperti virus influenza, boleh menjangkiti orang yang sama semula dan sebab sesetengah vaksin perlu dikemas kini.

Daripada: Tindak balas imun

Sarung mielin ialah lapisan berlemak yang menebat sebahagian besar akson, meninggalkan hanya jurang kecil dipanggil nodus Ranvier terdedah. Impuls melompat dari satu nodus ke nodus seterusnya dan bukan bergerak berterusan di sepanjang keseluruhan membran, menjadikan penghantaran jauh lebih pantas berbanding akson tidak bermielin.

Daripada: Penghantaran impuls saraf

Rangsangan menyebabkan ion natrium bergegas masuk ke akson pada satu titik, membalikkan cas merentasi membran. Perubahan ini mencetuskan pembalikan yang sama pada bahagian membran seterusnya, jadi impuls bergerak di sepanjang akson sebagai gelombang pengkutuban songsang yang bergerak, diikuti pemulihan kepada cas rehat di belakangnya.

Daripada: Penghantaran impuls saraf

Impuls saraf hanya dihasilkan jika rangsangan mencapai kekuatan minimum yang dipanggil ambang. Di bawah ambang, tiada impuls langsung; pada atau melebihi ambang, impuls dengan saiz tetap yang sama dihasilkan setiap kali, walau sekuat mana pun rangsangan itu. Sistem saraf mengisyaratkan rangsangan lebih kuat dengan menghantar impuls lebih kerap dan melalui lebih banyak neuron, bukan dengan menghantar impuls lebih besar.

Daripada: Penghantaran impuls saraf

Membran prasinaps ialah satu-satunya bahagian yang mempunyai vesikel yang membebaskan neurotransmiter, dan membran pascasinaps ialah satu-satunya bahagian yang mempunyai reseptor yang boleh mengikatnya. Kerana susunan ini, neurotransmiter hanya boleh bergerak daripada bahagian prasinaps ke pascasinaps, jadi penghantaran sentiasa sehala.

Daripada: Penghantaran sinaptik

Setelah cukup neurotransmiter terikat pada reseptor di membran pascasinaps dan mencetuskan impuls baharu, neurotransmiter itu dipecahkan oleh enzim atau diserap semula oleh neuron prasinaps. Ini membersihkan celah sinaptik dan membolehkan sinaps bertindak balas kepada impuls seterusnya.

Daripada: Penghantaran sinaptik

Apabila impuls sampai ke butang sinaptik, ion kalsium meresap masuk dan mencetuskan vesikel bercantum dengan membran prasinaps, jadi tanpa kalsium tiada neurotransmiter dibebaskan. Mitokondria membekalkan ATP, yang diperlukan untuk mensintesis neurotransmiter daripada serpihan yang dikitar semula dan mengisi semula vesikel. Sinaps yang kekurangan oksigen oleh itu gagal selepas masa yang singkat, walaupun akson masih boleh membawa impuls.

Daripada: Penghantaran sinaptik

Susunannya ialah reseptor, neuron deria, neuron perantaraan (dalam saraf tunjang), neuron motor, kemudian efektor. Rangsangan dikesan oleh reseptor, dan impuls bergerak sepanjang laluan ini sehingga efektor, biasanya otot, menghasilkan tindak balas.

Daripada: Gerak balas pantul

Tindakan pantul tidak melibatkan otak, neuron perantaraan dalam saraf tunjang menyambungkan neuron deria dan neuron motor secara terus, jadi laluannya pendek. Tindakan sedar melibatkan impuls yang bergerak ke otak untuk diproses dan keputusan dibuat, yang mengambil masa lebih lama.

Daripada: Gerak balas pantul

Tindakan pantul ialah tindak balas itu sendiri, sentakan tangan atau kedipan mata. Gerak balas pantul ialah laluan neuron yang dilalui impuls untuk menghasilkan tindak balas itu. Dalam jawapan, huraikan laluan apabila diminta laluan, dan namakan tindakan apabila ditanya apa yang dilakukan badan.

Daripada: Gerak balas pantul

Arteriol aferen yang membawa darah masuk ke glomerulus lebih lebar daripada arteriol eferen yang membawa darah keluar. Perbezaan ini menyekat aliran keluar lebih daripada aliran masuk, membina tekanan hidrostatik tinggi di dalam kapilari glomerulus, yang menolak bahan kecil keluar ke dalam kapsul Bowman.

Daripada: Penurasan glomerulus

Sel darah dan protein plasma kekal dalam darah kerana ia terlalu besar untuk melalui dinding kapilari dan dinding kapsul Bowman. Hanya air dan bahan terlarut kecil, seperti glukosa, asid amino, urea dan garam mineral, masuk ke dalam turasan.

Daripada: Penurasan glomerulus

Molekul glukosa cukup kecil untuk melalui penapis glomerulus, jadi semua glukosa dalam plasma memasuki turasan. Semasa turasan mengalir sepanjang tubul berlingkar proksimal, glukosa diserap semula ke dalam darah melalui pengangkutan aktif, jadi tiada yang tinggal dalam air kencing orang yang sihat.

Daripada: Penurasan glomerulus

Meminum air dalam jumlah besar mencairkan darah, meningkatkan potensi airnya. Hipotalamus mengesan ini, dan kelenjar pituitari mengurangkan perembesan ADH. Dengan ADH yang kurang, tubul distal dan duktus kutip menjadi kurang telap kepada air, jadi kurang air diserap semula dan air kencing yang cair dalam jumlah besar dihasilkan.

Daripada: Osmoregulasi

Sebarang perubahan pada potensi air darah, sama ada terlalu tinggi atau terlalu rendah, mencetuskan tindak balas (perubahan perembesan ADH) yang mengembalikan potensi air ke tahap normal. Oleh sebab tindak balas itu menentang perubahan asal, mekanisme kawalan ini dipanggil maklum balas negatif.

Daripada: Osmoregulasi

ADH bertindak ke atas tubul berlingkar distal dan duktus kutip. Ia menjadikan dinding tubul ini lebih telap kepada air, jadi air meninggalkan turasan secara osmosis dan kembali ke dalam darah dalam kapilari sekeliling. Glomerulus dan tubul berlingkar proksimal tidak dipengaruhi oleh ADH; tubul proksimal menyerap semula sebahagian besar air tanpa mengira paras hormon.

Daripada: Osmoregulasi

Peluh kebanyakannya air yang dirembeskan ke permukaan kulit. Apabila ia menyejat, ia menyerap tenaga haba daripada kulit, dan kehilangan haba ini menyejukkan badan. Sebab itu perembesan peluh meningkat apabila hipotalamus mengesan suhu darah terlalu tinggi.

Daripada: Termoregulasi

Menggigil ialah pengecutan otot rangka yang pantas dan tidak sedar. Pengecutan otot memerlukan respirasi, yang membebaskan haba sebagai hasil sampingan, jadi menggigil menghasilkan haba tambahan yang membantu meningkatkan suhu badan kembali ke tahap normal.

Daripada: Termoregulasi

Hipotalamus mengandungi termoreseptor yang memantau suhu darah yang mengalir melaluinya, dan ia juga menerima impuls daripada termoreseptor dalam kulit. Ia membandingkan maklumat ini dengan titik tetap kira-kira 37°C dan menghantar impuls saraf ke efektor dalam kulit dan otot. Ia bertindak sebagai pengesan dan juga pusat kawalan gelung maklum balas.

Daripada: Termoregulasi

Ammonia sangat toksik kepada sel walaupun dalam kuantiti kecil. Hati menukarnya kepada urea, yang jauh kurang toksik, supaya ia dapat dibawa dengan selamat oleh darah ke buah pinggang dan disimpan sebentar sebelum dikumuhkan dalam air kencing tanpa memudaratkan sel badan.

Daripada: Deaminasi

Asid amino berlebihan diangkut ke hati, di mana deaminasi membuang kumpulan amino untuk membentuk ammonia, yang ditukar kepada urea dan kemudiannya dikumuhkan oleh buah pinggang. Baki setiap asid amino boleh direspirasikan untuk membebaskan tenaga atau ditukar kepada glikogen atau lemak untuk disimpan.

Daripada: Deaminasi

Glukosa boleh ditukar kepada glikogen dan disimpan dalam hati dan otot, dan lemak boleh disimpan dalam tisu adipos, kerana kedua-duanya ialah bentuk simpanan yang boleh dipecahkan semula oleh badan untuk tenaga. Tiada molekul simpanan yang setara bagi asid amino: sebarang asid amino yang tidak digunakan untuk membina protein kekal dalam darah, dan hati membuangnya melalui deaminasi supaya nitrogennya dapat dikumuhkan sebagai urea dan karbonnya dapat digunakan sebagai bahan api.

Daripada: Deaminasi

Hati membuat urea melalui deaminasi dan membebaskannya ke dalam darah; buah pinggang membuangnya. Dalam nefron, urea masuk ke dalam kapsul Bowman melalui penurasan glomerulus, tidak diserap semula sepenuhnya di sepanjang tubul, dan keluar dalam air kencing. Jawapan yang berhenti pada hati hanya mendapat sebahagian markah, jadi sentiasa tamatkan dengan menamakan buah pinggang, penurasan glomerulus dan perkumuhan dalam air kencing.

Daripada: Deaminasi

Air bergerak masuk ke dalam sel rambut akar melalui osmosis kerana terdapat cerun potensi air daripada air tanah yang cair kepada getah sel yang lebih pekat. Ion mineral seperti nitrat selalunya sudah kurang pekat dalam tanah berbanding di dalam sel rambut akar, jadi pokok mesti menggunakan pengangkutan aktif, yang memerlukan tenaga, untuk menyerapnya menentang cerun kepekatannya.

Daripada: Penyerapan air oleh akar

Sel rambut akar mempunyai lanjutan yang panjang dan nipis yang meningkatkan dengan besar luas permukaan yang bersentuhan dengan air tanah, dinding sel yang nipis yang memendekkan jarak resapan, dan vakuol yang besar yang mengekalkan cerun potensi air yang kuat. Penyesuaian ini menjadikan penyerapan air cekap.

Daripada: Penyerapan air oleh akar

Baja yang berlebihan meningkatkan kepekatan bahan terlarut dalam air tanah, menurunkan potensi airnya. Jika potensi air tanah jatuh di bawah potensi air getah sel rambut akar, air bergerak keluar daripada akar melalui osmosis dan bukannya masuk. Pokok kehilangan air dan layu walaupun tanahnya lembap, dan sel rambut akar mungkin mengalami plasmolisis.

Daripada: Penyerapan air oleh akar

Ia menerangkan cara air naik xilem: air yang menyejat daripada daun mencipta tegangan yang menarik lajur air ke atas, manakala ikatan hidrogen antara molekul air (kohesi) mengekalkan lajur ini berterusan dan tidak terputus daripada akar ke daun, jadi keseluruhan lajur bergerak bersama.

Daripada: Tarikan transpirasi

Tarikan itu dicipta oleh penyejatan, yang didorong oleh tenaga haba daripada persekitaran, bukan oleh respirasi pokok itu sendiri. Lajur air kemudian bergerak ke atas secara pasif disebabkan cerun potensi air dan daya kohesif antara molekul air, jadi tiada pengangkutan aktif yang terlibat.

Daripada: Tarikan transpirasi

Apa-apa yang meningkatkan kadar penyejatan daripada daun meningkatkan tarikan. Suhu tinggi memberi molekul air lebih tenaga kinetik; kelembapan rendah dan angin mencuramkan cerun wap air antara daun dan udara; cahaya membuka stoma. Kelembapan tinggi, udara pegun dan kegelapan memberi kesan sebaliknya dan memperlahankan arus transpirasi.

Daripada: Tarikan transpirasi

Apabila cahaya datang daripada satu arah, auksin yang dihasilkan di hujung pucuk bergerak dan terkumpul pada sisi teduh. Kepekatan auksin yang lebih tinggi ini menyebabkan sel pada sisi teduh memanjang lebih cepat daripada sel pada sisi terang, jadi pucuk melengkung ke arah cahaya.

Daripada: Fototropisme

Oleh sebab auksin dihasilkan di hujung pucuk, membuang hujung itu membuang sumber utama hormon tersebut. Tanpa auksin yang cukup dihasilkan dan diagihkan semula, pucuk di bawahnya akan menunjukkan sedikit atau tiada pelenturan fototropik ke arah sumber cahaya sehala.

Daripada: Fototropisme

Tidak. Pucuk menunjukkan fototropisme positif dan melentur ke arah cahaya. Akar menunjukkan fototropisme negatif, melentur menjauhi sumber cahaya sehala, kerana sel akar bertindak balas terhadap kepekatan auksin yang lebih tinggi dengan memanjang lebih perlahan, bukan lebih cepat. Hormon itu tetap terkumpul pada sisi teduh; yang berbeza ialah kepekaan tisu.

Daripada: Fototropisme

Dalam kedua-dua organ, auksin terkumpul pada sisi bawah disebabkan graviti. Sel pucuk digalakkan memanjang oleh kepekatan auksin yang lebih tinggi ini, jadi sisi bawah pucuk tumbuh lebih cepat dan ia melengkung ke atas. Sel akar jauh lebih peka kepada auksin, jadi kepekatan yang sama merencat pemanjangan pada sisi bawah, menyebabkan akar melengkung ke bawah pula.

Daripada: Geotropisme

Geotropisme positif ialah pertumbuhan ke arah graviti, ditunjukkan oleh akar, yang tumbuh ke bawah ke dalam tanah. Geotropisme negatif ialah pertumbuhan menjauhi graviti, ditunjukkan oleh pucuk, yang tumbuh ke atas ke arah cahaya dan udara.

Daripada: Geotropisme

Kedua-duanya tropisme yang dikawal oleh auksin, tetapi rangsangannya berbeza. Fototropisme bertindak balas kepada cahaya: auksin bergerak ke sisi teduh pucuk, jadi pucuk melengkung ke arah cahaya. Geotropisme bertindak balas kepada graviti: auksin mendap pada sisi bawah. Pada pucuk, kedua-dua tindak balas berlaku melalui pemanjangan lebih cepat pada sisi yang mempunyai lebih banyak auksin. Pada akar, kepekatan auksin yang lebih tinggi merencat pemanjangan, jadi akar melengkung ke arah graviti dan, secara lemah, menjauhi cahaya.

Daripada: Geotropisme

Sentuhan mencetuskan ion kalium bergerak keluar daripada sel dalam pulvinus, dan air mengikutinya melalui osmosis, jadi sel kehilangan tekanan turgor dan menjadi lembik. Oleh sebab kehilangan turgor ini berlaku tanpa mengira dari mana sentuhan itu datang, tindak balas lipatan sama kekuatannya dalam setiap kes, inilah yang menjadikannya pergerakan nasti dan bukan tropisme.

Daripada: Pergerakan nasti

Pembukaan semula ialah kebalikan lipatan dan mengambil masa beberapa minit. Pengangkutan aktif, dikuasakan oleh ATP daripada respirasi, mengepam ion kalium semula ke dalam sel pengembang pulvinus. Air kemudian masuk semula ke dalam sel melalui osmosis, tekanan turgor dipulihkan, dan sel menolak anak daun kembali ke kedudukan terbukanya.

Daripada: Pergerakan nasti

Biji benih memerlukan air untuk melembutkan kulit bijinya dan mengaktifkan enzimnya, oksigen untuk embrio merespirasi secara aerobik dan membebaskan tenaga, serta suhu yang sesuai supaya enzim ini berfungsi dengan cekap. Tanpa mana-mana satu syarat ini, percambahan tidak akan berlaku secara normal.

Daripada: Percambahan biji benih

Radikel tumbuh ke bawah dahulu supaya anak benih dapat menambatkan dirinya dalam tanah dan mula menyerap air dengan cepat. Akses awal kepada air ini menyokong pertumbuhan plumul yang berterusan, yang muncul kemudian dan tumbuh ke atas ke arah cahaya.

Daripada: Percambahan biji benih

Jisim basah meningkat mendadak sebaik sahaja biji benih menyerap air, yang tidak memberitahu apa-apa tentang tisu baharu. Jisim kering menyingkirkan air dan mengukur bahan organik yang benar-benar ada. Sebab itulah ia jatuh semasa percambahan awal, apabila simpanan direspirasikan, dan meningkat hanya selepas anak benih mula berfotosintesis.

Daripada: Percambahan biji benih

Kekacang mempunyai nodul akar yang mengandungi Rhizobium, bakteria pengikat nitrogen yang menukar gas nitrogen atmosfera kepada sebatian ammonium yang boleh digunakan oleh tumbuhan. Apabila pokok kekacang mati atau akarnya mereput, nitrogen terikat ini tersedia dalam tanah, meningkatkan kesuburannya bagi tanaman lain.

Daripada: Kitaran nitrogen

Pengikatan nitrogen menukar gas nitrogen daripada atmosfera kepada sebatian ammonium atau nitrat, dijalankan oleh bakteria pengikat nitrogen atau kilat. Nitrifikasi ialah langkah berasingan yang berlaku kemudian, di mana bakteria nitrifikasi dalam tanah menukar ion ammonium kepada nitrit dan kemudian nitrat.

Daripada: Kitaran nitrogen

Ammonifikasi dijalankan oleh pengurai dan membebaskan ion ammonium daripada protein dan urea ke dalam tanah, mengekalkan nitrogen dalam bentuk yang boleh ditukar oleh bakteria nitrifikasi kepada nitrat. Penyahnitrifikasan dijalankan oleh bakteria penyahnitrifikasan dalam tanah kurang oksigen dan menukar nitrat kepada gas nitrogen, menyingkirkan nitrogen daripada tanah dan mengembalikannya ke atmosfera. Yang pertama menambah nitrogen berguna kepada tanah; yang kedua mengurangkannya.

Daripada: Kitaran nitrogen

Pengeluar seperti tumbuhan hijau dan alga membuang karbon dioksida daripada atmosfera semasa fotosintesis dan menetapkan karbon itu kepada glukosa dan sebatian organik lain, yang kemudiannya membentuk asas tisu mereka dan rantai makanan yang bergantung kepadanya.

Daripada: Kitaran karbon

Bahan api fosil terbentuk daripada sisa organisma yang hidup berjuta-juta tahun dahulu, menyimpan karbon yang telah dibuang daripada atmosfera sejak lama. Membakar bahan api ini membebaskan karbon yang tersimpan lama ini kembali ke atmosfera sebagai karbon dioksida, menambah kepada jumlah yang sudah dibebaskan oleh respirasi dan penguraian.

Daripada: Kitaran karbon

Ya. Setiap sel tumbuhan merespirasi siang dan malam, membebaskan karbon dioksida, manakala fotosintesis membuangnya hanya dalam cahaya. Pada waktu siang fotosintesis lebih pantas daripada respirasi, jadi tumbuhan ialah penyerap bersih; pada waktu malam hanya respirasi berjalan, jadi tumbuhan ialah pembebas bersih. Sepanjang satu hari penuh, tumbuhan yang sihat membuang lebih banyak daripada yang dibebaskannya, dan inilah sebabnya hutan bertindak sebagai simpanan karbon.

Daripada: Kitaran karbon

Sukatan pelajaran menganggap karbon dioksida sebagai gas rumah hijau yang memerangkap haba yang dipancarkan dari permukaan Bumi. Apabila pembakaran bahan api fosil dan penyahhutanan membebaskan lebih banyak karbon dioksida daripada yang dibuang oleh fotosintesis, gas itu terkumpul, lebih banyak haba terperangkap dan suhu global meningkat. Jawapan yang mengaitkan proses yang dinamakan dengan arah perubahan karbon dioksida, kemudian dengan kesan pemanasan, mendapat markah penuh.

Daripada: Kitaran karbon

Pada setiap aras trofik, sejumlah besar tenaga digunakan dalam respirasi dan hilang sebagai haba, manakala lebih banyak tenaga hilang dalam bahan yang tidak dapat dicerna oleh pengguna, dalam najis, dan dalam pergerakan. Hanya baki sebahagian kecil, sering dianggarkan sekitar 10%, tersedia untuk dipindahkan apabila organisma itu dimakan oleh aras trofik seterusnya.

Daripada: Aliran tenaga dalam ekosistem

Oleh sebab tenaga berkurangan dengan mendadak pada setiap aras trofik, akhirnya terlalu sedikit tenaga tinggal untuk menyokong satu lagi aras pengguna. Melebihi empat atau lima aras, jumlah tenaga yang tersedia secara umumnya terlalu kecil untuk menampung populasi yang berdaya maju pada aras seterusnya.

Daripada: Aliran tenaga dalam ekosistem

Nutrien seperti karbon dan nitrogen bergerak dalam kitaran: ia berpindah daripada persekitaran ke pengeluar, sepanjang rantai makanan, dan kembali ke persekitaran melalui pengurai, dan atom yang sama digunakan berulang kali. Tenaga bergerak sehala sahaja: ia masuk sebagai cahaya matahari, melalui rantai, dan keluar sebagai haba yang tidak dapat ditangkap semula oleh mana-mana organisma. Oleh itu ekosistem memerlukan input cahaya yang berterusan tetapi bukan input bahan yang berterusan.

Daripada: Aliran tenaga dalam ekosistem

Piramid bilangan mengira organisma tanpa mengira saiz, jadi satu pokok oak yang memberi makan beribu-ribu ulat beluncas memberi tapak yang sempit dan bentuk songsang. Piramid tenaga merekodkan tenaga yang tersimpan pada setiap aras sepanjang setahun, dan kerana setiap pemindahan kehilangan tenaga sebagai haba dan bahan buangan, setiap aras mesti memegang kurang daripada aras di bawahnya. Bentuknya tidak boleh songsang.

Daripada: Aliran tenaga dalam ekosistem

Tumbuhan menyerap air melalui akarnya dan kehilangan sebahagian besarnya sebagai wap air melalui daunnya, dalam satu proses dipanggil transpirasi. Ini menambah jumlah wap air yang besar ke atmosfera, bersama-sama penyejatan daripada lautan, sungai dan tasik, menyumbang kepada pembentukan awan dan hujan.

Daripada: Kitaran air

Kondensasi ialah perubahan wap air kepada titisan cecair kecil semasa ia naik dan menyejuk, membentuk awan. Kerpasan ialah peringkat kemudian di mana air ini jatuh kembali ke Bumi sebagai hujan atau bentuk lain, sebaik sahaja titisan dalam awan cukup berat.

Daripada: Kitaran air

Penyingkiran pokok mengurangkan transpirasi, jadi kurang wap air memasuki atmosfera dari kawasan itu dan hujan tempatan boleh berkurang dari masa ke masa. Ia juga menyingkirkan kanopi, akar dan sarap daun yang memperlahankan air hujan, jadi lebih banyak hujan mengalir di permukaan dan bukannya meresap ke dalam tanah. Akibatnya lebih banyak banjir selepas ribut dan kurang air bawah tanah pada musim kering.

Daripada: Kitaran air

Enzim pengurai berfungsi lebih pantas pada suhu yang lebih tinggi, sehingga tahap optimum, meningkatkan kadar bahan mati dipecahkan. Pengurai juga memerlukan air untuk tumbesaran dan supaya enzimnya berfungsi, jadi keadaan lembap menyokong penguraian yang lebih pantas berbanding keadaan kering.

Daripada: Penguraian

Apabila pengurai memecahkan organisma mati dan bahan buangan, ia membebaskan nutrien seperti sebatian nitrogen dan mineral kembali ke dalam tanah, dan karbon dioksida kembali ke atmosfera. Nutrien yang dikitar semula ini tersedia semula untuk diserap dan digunakan oleh pengeluar bagi tumbesaran.

Daripada: Penguraian

Pengurai ialah bakteria atau kulat yang mencerna bahan organik mati di luar badannya dengan merembeskan enzim dan kemudian menyerap hasil larut. Detritivor ialah haiwan seperti cacing tanah, gonggok atau kutu kayu yang menelan cebisan bahan mati dan mencernanya secara dalaman. Detritivor mempercepat penguraian dengan memecahkan bahan kepada cebisan lebih kecil, tetapi hanya bakteria dan kulat melengkapkan pemecahan kepada nutrien mineral.

Daripada: Penguraian

Setiap kaedah menghilangkan satu keadaan yang diperlukan pengurai. Penyejukan dan penyejukbekuan menurunkan suhu supaya aktiviti enzim dan pertumbuhan menjadi perlahan atau berhenti. Pengeringan menghilangkan air yang diperlukan oleh enzim dan penyerapan. Pengasinan dan penggulaan mewujudkan larutan pekat yang menarik air keluar daripada sel mikrob secara osmosis. Penjerukan dalam cuka menurunkan pH ke bawah julat tempat kebanyakan enzim pengurai dapat bertindak. Pembungkusan vakum menghilangkan oksigen yang diperlukan pengurai aerobik untuk respirasi.

Daripada: Penguraian

Sel haiwan mengandungi nukleus yang mengawal sel, sitoplasma tempat tindak balas berlaku, membran plasma yang mengawal apa yang masuk dan keluar, mitokondria untuk respirasi aerobik, dan ribosom untuk membuat protein. Ia tiada dinding sel, tiada kloroplas dan tiada vakuol kekal besar, yang membezakannya daripada sel tumbuhan.

Daripada: Struktur sel haiwan

Sentriol ada dalam sel haiwan dan tiada dalam sel tumbuhan; ia mengatur gentian gelendong semasa mitosis. Lisosom juga lebih lazim dalam sel haiwan. Sebaliknya, dinding sel, kloroplas dan vakuol pusat yang besar hanya terdapat dalam sel tumbuhan.

Daripada: Struktur sel haiwan

Air suling adalah hipotonik berbanding sitoplasma, jadi air masuk ke dalam sel melalui osmosis. Sel tumbuhan mempunyai dinding sel yang menahan tekanan dan menghalangnya daripada terus mengembang, jadi ia menjadi segah. Sel haiwan hanya mempunyai membran plasma, yang tidak mampu menahan tekanan itu, jadi ia mengembang dan pecah.

Daripada: Struktur sel haiwan

Sel tumbuhan mempunyai tiga struktur yang tiada pada sel haiwan: dinding sel selulosa di luar membran plasma yang memberi sokongan dan bentuk tetap, kloroplas yang mengandungi klorofil untuk fotosintesis, dan satu vakuol kekal besar berisi sap sel yang mengekalkan sel segah. Kedua-dua jenis sel berkongsi nukleus, sitoplasma, membran plasma, mitokondria dan ribosom.

Daripada: Struktur sel tumbuhan

Apabila sel tumbuhan diletakkan dalam air, air masuk melalui osmosis dan vakuol mengembang, menolak sitoplasma pada dinding sel. Dinding sel selulosa kuat dan menahan tekanan ini, jadi sel menjadi teguh (segah) dan berhenti mengembang dan bukan pecah. Sel haiwan yang tiada dinding sel akan mengembang dan pecah dalam keadaan yang sama.

Daripada: Struktur sel tumbuhan

Vakuol kekal besar berisi sap sel dan diselaputi membran yang dipanggil tonoplas. Ia menyimpan gula, garam dan pigmen terlarut, dan dengan menekan sitoplasma pada dinding sel ia mengekalkan sel segah, yang membantu menyokong bahagian lembut tumbuhan seperti daun dan batang muda.

Daripada: Struktur sel tumbuhan

Dalam peredaran berganda, darah melalui jantung dua kali bagi setiap peredaran lengkap badan: sekali dalam perjalanan ke paru-paru (peredaran pulmonari) dan sekali dalam perjalanan ke bahagian badan yang lain (peredaran sistemik). Ini membolehkan jantung menaikkan semula tekanan darah selepas paru-paru, jadi darah beroksigen dihantar ke organ badan dengan cepat dan cekap.

Daripada: Jantung manusia

Injap memastikan darah mengalir dalam satu arah sahaja. Injap atrioventrikel antara atrium dan ventrikel menutup apabila ventrikel mengecut, menghalang darah mengalir balik ke atrium, manakala injap separuh bulan di pangkal aorta dan arteri pulmonari menghalang darah mengalir balik ke ventrikel. Tanpanya, darah akan mengalir ke belakang dan peredaran menjadi tidak cekap.

Daripada: Jantung manusia

Pertama glomerulus, simpulan kapilari bawah tekanan tinggi, memaksa air, glukosa, garam dan urea keluar dari darah ke kapsul Bowman melalui penurasan ultra, manakala protein besar dan sel darah kekal. Kemudian, apabila turasan ini mengalir sepanjang tubul, bahan berguna seperti semua glukosa, sebahagian garam dan banyak air diserap semula ke darah. Yang tinggal, terutamanya urea dan air berlebihan, menjadi air kencing.

Daripada: Nefron

Penurasan ultra ialah penurasan di bawah tekanan. Arteriol aferen lebih lebar daripada arteriol eferen, yang meningkatkan tekanan darah dalam glomerulus dan memaksa molekul kecil seperti air, glukosa, garam dan urea melalui dinding nipis ke dalam kapsul Bowman. Molekul lebih besar seperti protein dan sel darah tidak dapat lalu, jadi ia kekal dalam darah.

Daripada: Nefron

Glukosa cukup kecil untuk dituras keluar dari darah ke kapsul Bowman, jadi ia memang masuk ke turasan. Namun, apabila turasan mengalir sepanjang tubul berpintal proksimal, semua glukosa diserap semula kembali ke darah melalui penyerapan semula terpilih menggunakan pengangkutan aktif, jadi air kencing yang sihat tidak mengandungi glukosa.

Daripada: Nefron

Alveolus mempunyai empat adaptasi utama untuk resapan cekap: dinding setebal satu sel, memberi jarak sangat pendek untuk gas meresap; luas permukaan keseluruhan sangat besar daripada berjuta-juta alveolus; lapisan lembap supaya oksigen dan karbon dioksida boleh larut; dan rangkaian kapilari padat membawa darah berdekatan, mengekalkan cerun kepekatan curam. Bersama ini menjadikan pertukaran oksigen dan karbon dioksida pantas.

Daripada: Alveolus

Gas hanya boleh meresap merentasi membran sel setelah larut. Lapisan air di bahagian dalam alveolus melarutkan oksigen daripada udara supaya ia dapat melalui dinding alveolus dan dinding kapilari ke dalam plasma. Tanpa kelembapan, kadar pertukaran gas akan jatuh dengan ketara.

Daripada: Alveolus

Dua perkara bekerjasama. Pengudaraan terus membawa udara segar masuk, jadi kepekatan oksigen dalam alveolus kekal tinggi. Pada masa yang sama, aliran darah melalui kapilari terus membawa darah beroksigen pergi dan membawa darah terdeoksigen masuk, jadi kepekatan oksigen dalam darah di sebelah alveolus kekal rendah. Perbezaan antara kedua-duanya memacu resapan secara berterusan.

Daripada: Alveolus

Lakteal ialah salur limfa kecil yang berada di tengah setiap vilus. Ia menyerap hasil pencernaan lemak, iaitu asid lemak dan gliserol, yang memasuki sistem limfa dan dibawa dalam limfa sebelum akhirnya bergabung dengan aliran darah.

Daripada: Vilus

Apabila kepekatan glukosa atau asid amino dalam usus lebih tinggi daripada dalam darah, ia meresap ke dalam vilus. Setelah kebanyakan makanan diserap, kepekatannya dalam usus menjadi lebih rendah daripada dalam darah, jadi resapan sahaja akan berhenti. Pengangkutan aktif kemudiannya menggunakan tenaga daripada respirasi untuk menyerap molekul yang tinggal menentang kecerunan kepekatan, jadi hampir semua makanan tercerna diserap.

Daripada: Vilus

Ada tiga jenis. Neuron deria membawa impuls dari reseptor ke arah sistem saraf pusat. Neuron motor membawa impuls dari sistem saraf pusat keluar ke efektor seperti otot atau kelenjar. Neuron perantara (atau perantaraan) menyambung neuron deria dan motor dalam sistem saraf pusat, seperti dalam arka refleks.

Daripada: Neuron

Sarung mielin ialah lapisan berlemak yang menebat akson dan terganggu oleh celahan yang dipanggil nod Ranvier. Daripada bergerak lancar di sepanjang keseluruhan membran, impuls melompat dari satu nod ke nod seterusnya, satu proses yang dipanggil konduksi saltatori. Ini menjadikan impuls bergerak lebih pantas berbanding akson tanpa mielin.

Daripada: Neuron

Neuron motor mempunyai badan selnya di satu hujung, di dalam atau berhampiran sistem saraf pusat, dan akson panjang yang membawa impuls keluar ke efektor seperti otot. Neuron deria mempunyai badan selnya pada cabang tepi di pertengahan gentian dan membawa impuls dari reseptor ke arah sistem saraf pusat. Neuron perantara, yang menghubungkan kedua-duanya, adalah pendek dan terletak dalam sistem saraf pusat.

Daripada: Neuron

Daun lebar dan nipis untuk memberi luas permukaan besar bagi menyerap cahaya dan jarak pendek untuk gas meresap. Mesofil palisadnya berhampiran permukaan atas dipadati kloroplas untuk memerangkap paling banyak cahaya, epidermis atas dan kutikel lutsinar membenarkan cahaya lalu, mesofil berspan mempunyai ruang udara untuk karbon dioksida sampai ke sel, dan vena membawa air dan mengangkut glukosa yang dihasilkan.

Daripada: Struktur daun

Permukaan bawah lebih sejuk dan lebih teduh daripada permukaan atas, jadi meletakkan kebanyakan stoma di situ membolehkan daun mengambil karbon dioksida dan membebaskan oksigen sambil kehilangan air yang lebih sedikit melalui penyejatan. Permukaan atas, yang menghadap matahari secara terus, dibiarkan hampir tanpa stoma untuk mengurangkan kehilangan air.

Daripada: Struktur daun

Mesofil palisad terletak betul-betul di bawah epidermis atas; selnya panjang, berbentuk tiang dan dipadati kloroplas, jadi ia tapak utama fotosintesis. Mesofil berspan terletak di bawahnya, mempunyai kloroplas yang lebih sedikit dan ruang udara yang besar antara sel bulatnya, jadi tugas utamanya membenarkan gas meresap ke dan dari sel yang berfotosintesis.

Daripada: Struktur daun

Bakterium ialah sel prokariotik, jadi DNAnya terletak bebas dalam sitoplasma sebagai nukleoid dan ia tiada nukleus atau organel bermembran lain seperti mitokondria. Sel haiwan pula eukariotik, dengan DNA diselaputi dalam nukleus dan organel seperti mitokondria dan ribosom yang bermembran.

Daripada: Struktur bakterium

Plasmid ialah kepingan DNA bulatan kecil yang berasingan daripada kromosom utama bakterium. Ia sering membawa gen yang berguna tetapi tidak penting, seperti kerintangan antibiotik, dan boleh disalin serta dipindahkan antara bakterium.

Daripada: Struktur bakterium

Ya. Enzim respirasi terdapat dalam sitoplasma dan pada membran plasma, bukan dalam mitokondrion. Sesetengah bakteria berespirasi secara aerob menggunakan oksigen, dan yang lain berespirasi secara anaerob; bakteria asid laktik yang digunakan dalam pengeluaran makanan ialah contoh jenis anaerob.

Daripada: Struktur bakterium

Sel otot berkontraksi dengan kerap dan memerlukan bekalan ATP yang besar dan berterusan untuk kerja ini. Mempunyai banyak mitokondria membolehkan sel otot menjalankan respirasi aerobik pada kadar tinggi, membebaskan cukup tenaga untuk mengekalkan kontraksi otot.

Daripada: Struktur dan fungsi mitokondria

Melipat membran dalam menjadi krista meningkatkan luas permukaannya dalam ruang kecil yang sama. Ini membolehkan lebih banyak enzim respirasi melekat pada membran, jadi lebih banyak ATP dapat dihasilkan melalui respirasi aerobik.

Daripada: Struktur dan fungsi mitokondria

Mitokondria mengandungi gelung kecil DNA sendiri dan ribosomnya sendiri, jadi ia dapat menghasilkan sebahagian proteinnya sendiri dan menyalin dirinya tanpa bergantung sepenuhnya kepada nukleus. Ini membolehkan sel menambah bilangan mitokondrianya apabila keperluan tenaganya meningkat.

Daripada: Struktur dan fungsi mitokondria

Kloroplas ialah keseluruhan organel tempat fotosintesis berlaku, termasuk membran, grana dan stromanya. Klorofil pula ialah pigmen hijau yang terdapat dalam grana kloroplas, dan klorofillah yang sebenarnya menjerap tenaga cahaya.

Daripada: Struktur dan fungsi kloroplas

Sel berhampiran permukaan atas daun, seperti sel mesofil palisad, menerima cahaya matahari paling banyak, jadi ia mengandungi banyak kloroplas yang tersusun rapat untuk menjerap cahaya sebanyak mungkin bagi fotosintesis. Sel yang lebih dalam dalam tumbuhan, seperti sel akar, menerima sedikit atau tiada cahaya dan tiada kloroplas.

Daripada: Struktur dan fungsi kloroplas

Kedua-dua organel mempunyai membran berganda dan enzim sendiri, tetapi tugasnya bertentangan. Kloroplas menggunakan tenaga cahaya untuk membina glukosa daripada karbon dioksida dan air, sambil membebaskan oksigen. Mitokondrion memecahkan glukosa dengan oksigen dalam respirasi aerob untuk membebaskan tenaga sebagai ATP. Sel tumbuhan mengandungi kedua-duanya; sel haiwan hanya mengandungi mitokondrion.

Daripada: Struktur dan fungsi kloroplas

Kromatin ialah benang DNA dan protein yang tergulung longgar, terdapat dalam nukleus pada kebanyakan tempoh hidup sel. Apabila sel akan membahagi, kromatin tergulung ketat membentuk kromosom yang jelas dan boleh dilihat, memudahkan bahan genetik diasingkan dengan tepat kepada dua sel anak.

Daripada: Struktur dan fungsi nukleus

Nukleolus ialah kawasan tumpat di dalam nukleus yang menghasilkan RNA ribosom dan menyusunnya bersama protein untuk membentuk ribosom. Ribosom ini kemudian dihantar keluar ke sitoplasma, tempat ia menjalankan sintesis protein.

Daripada: Struktur dan fungsi nukleus

Nukleus mengandungi DNA sel, yang membawa arahan berkod untuk membuat setiap protein, termasuk enzim yang mengawal tindak balas kimia sel. Dengan menentukan gen mana yang disalin menjadi RNA pemesejan pada sesuatu masa, nukleus menentukan protein mana yang dihasilkan, dan seterusnya mengarahkan cara sel membesar, berfungsi dan membahagi.

Daripada: Struktur dan fungsi nukleus

Model mozek fluid menggambarkan membran plasma sebagai lapisan berganda molekul fosfolipid yang fleksibel dan fluid, dengan protein bertaburan di dalamnya dan boleh bergerak secara mengufuk dalam lapisan itu. Fosfolipid memberikan struktur asas membran, manakala protein bertindak sebagai saluran, pembawa dan reseptor, memberikan membran corak berbintik seperti mozek.

Daripada: Struktur membran plasma (model mozek fluid)

Membran plasma membenarkan molekul kecil tidak bercas meresap terus merentasi dwilapisan fosfolipid, tetapi menyekat molekul yang lebih besar atau bercas melainkan ia melalui protein saluran atau pembawa tertentu. Kawalan terpilih ini terhadap bahan yang boleh melintasinya menjadikannya separa telap dan bukan terbuka sepenuhnya atau tertutup rapat.

Daripada: Struktur membran plasma (model mozek fluid)

Molekul kecil tidak bercas seperti oksigen dan karbon dioksida meresap terus merentasi dwilapisan fosfolipid, dan air bergerak melaluinya melalui osmosis. Ion dan molekul lebih besar seperti glukosa melalui protein saluran atau pembawa secara resapan terbantu apabila bergerak menuruni kecerunan, atau secara pengangkutan aktif yang menggunakan ATP apabila bergerak menentangnya. Zarah besar boleh diambil secara keseluruhan apabila membran fleksibel melipat mengelilinginya membentuk vesikel.

Daripada: Struktur membran plasma (model mozek fluid)

Vakuol sel rambut akar mengandungi sap sel dengan bahan terlarut, memberikan sel potensi air yang lebih rendah berbanding air tanah di sekelilingnya. Oleh itu air bergerak masuk ke dalam sel melalui osmosis, melalui membran plasma separa telap daripada kawasan berpotensi air lebih tinggi ke kawasan berpotensi air lebih rendah.

Daripada: Struktur dan fungsi sel rambut akar

Sel rambut akar terdapat di bawah tanah, tempat tiada cahaya, jadi ia tidak boleh menjalankan fotosintesis dan tidak memerlukan kloroplas. Ruang dalaman dan tenaganya digunakan sebaliknya untuk menyerap air dan ion mineral, sebab itulah ia dipenuhi sitoplasma dan mitokondria dan bukannya kloroplas.

Daripada: Struktur dan fungsi sel rambut akar

Salur xilem kehilangan sitoplasma dan nukleusnya apabila matang, meninggalkan tiub kosong dan berongga. Ketiadaan kandungan hidup ini menghapuskan sebarang halangan, membolehkan air dan mineral terlarut mengalir melaluinya dengan rintangan minimum.

Daripada: Struktur dan fungsi salur xilem

Lignin diendapkan pada dinding salur xilem, menjadikannya kalis air dan kukuh secara mekanikal. Ini membolehkan salur menahan tegangan yang terhasil semasa air ditarik ke atas ketika transpirasi tanpa runtuh, dan ia juga memberikan sokongan kepada keseluruhan tumbuhan supaya dapat berdiri tegak.

Daripada: Struktur dan fungsi salur xilem

Air bergerak ke atas xilem terutamanya melalui tarikan transpirasi. Ketika air tersejat daripada daun dan terlepas melalui stomata, ia merendahkan potensi air sel daun, yang kemudiannya menarik air daripada xilem. Oleh sebab molekul air melekat antara satu sama lain dan pada dinding salur, keseluruhan turus ditarik ke atas di bawah tegangan, daripada akar ke daun.

Daripada: Struktur dan fungsi salur xilem

Sel pengiring mengekalkan nukleusnya dan padat dengan mitokondria, yang membebaskan ATP yang diperlukan untuk memuatkan sukrosa secara aktif ke dalam unsur tiub tapis di sebelahnya. Oleh sebab unsur tiub tapis itu sendiri tiada nukleus, ia bergantung kepada sel pengiringnya untuk mengawal aktivitinya dan membekalkan tenaga bagi translokasi.

Daripada: Struktur dan fungsi tisu floem

Floem membawa bahan daripada sumber, iaitu bahagian tumbuhan yang menghasilkan atau membebaskan gula seperti daun, ke tempat penerima, iaitu bahagian yang menggunakan atau menyimpannya seperti akar atau buah. Oleh sebab bahagian berlainan tumbuhan boleh bertindak sebagai sumber atau tempat penerima pada masa berbeza, floem boleh mentranslokasikan gula ke atas atau ke bawah mengikut keperluan.

Daripada: Struktur dan fungsi tisu floem

Floem terdiri daripada sel hidup dan membawa makanan terlarut, iaitu sukrosa dan asid amino, ke kedua-dua arah melalui translokasi. Xilem terdiri daripada sel mati dan berongga serta membawa air dan garam mineral terlarut sehala, dari akar naik ke daun, ditarik oleh transpirasi. Kedua-dua tisu berjalan bersama dalam berkas vaskular.

Daripada: Struktur dan fungsi tisu floem

Epidermis bawah terlindung daripada cahaya matahari terus dan kekal lebih sejuk berbanding permukaan atas, jadi meletakkan kebanyakan stomata di situ mengurangkan kadar penyejatan dan kehilangan air. Ini mengimbangi keperluan tumbuhan untuk pertukaran gas dengan keperluan untuk menjimatkan air.

Daripada: Struktur dan fungsi stoma

Stoma membenarkan pertukaran gas, membolehkan karbon dioksida masuk untuk fotosintesis dan oksigen masuk untuk respirasi sambil membebaskan gas buangan daripada setiap proses. Pada masa yang sama, ia ialah laluan utama tempat wap air terlepas daripada daun melalui transpirasi.

Daripada: Struktur dan fungsi stoma

Stoma membuka dan menutup melalui perubahan kesegahan dua sel pengawalnya. Dalam cahaya, sel pengawal menyerap air secara osmosis dan menjadi segah; oleh sebab dinding dalamnya lebih tebal dan kurang kenyal, sel melengkung terpisah dan membuka liang. Apabila air berkurang atau pada waktu malam, sel pengawal kehilangan air dan menjadi lembik, lalu meluruskan diri dan liang menutup.

Daripada: Struktur dan fungsi stoma

Oleh sebab dinding luar sel pengawal lebih nipis dan lebih elastik berbanding dinding dalam yang tebal, dinding luar meregang lebih banyak apabila sel menjadi turgid dengan air. Peregangan tidak sekata ini menyebabkan keseluruhan sel melengkung ke luar, menarik kedua-dua sel pengawal berjauhan dan membuka liang di antaranya.

Daripada: Struktur dan fungsi sel pengawal

Dalam cahaya, sel pengawal secara aktif menggerakkan bahan terlarut seperti ion kalium ke dalamnya, menurunkan potensi airnya berbanding sel bersebelahan. Air kemudian bergerak masuk ke dalam sel pengawal melalui osmosis, menjadikannya turgid dan menyebabkan stoma terbuka.

Daripada: Struktur dan fungsi sel pengawal

Sel pengawal bergerak balas terhadap cahaya, membuka stoma pada waktu siang dan menutupnya pada waktu malam, jadi mempunyai kloroplas mengaitkan aktivitinya dengan cahaya siang dan dengan fotosintesis dalam daun. Sel epidermis biasa hanya membentuk lapisan pelindung dan tidak mengawal stoma, jadi ia tiada kloroplas.

Daripada: Struktur dan fungsi sel pengawal

Alveoli mempunyai jumlah luas permukaan yang sangat besar kerana terdapat berjuta-juta daripadanya, dan setiap satu berdinding hanya setebal satu sel, memberikan jarak resapan yang pendek. Lapisan dalamnya yang lembap membolehkan gas larut sebelum melintasi dinding, dan rangkaian kapilari padat di sekelilingnya mengekalkan kecerunan kepekatan yang curam dengan sentiasa menggantikan darah.

Daripada: Struktur dan fungsi paru-paru

Gelang kartilaj bersifat tegar tetapi fleksibel, dan ia mengekalkan trakea terbuka supaya tidak runtuh apabila tekanan udara berubah semasa bernafas. Ini mengekalkan saluran udara terbuka supaya udara dapat mengalir bebas ke dan dari paru-paru.

Daripada: Struktur dan fungsi paru-paru

Pernafasan, atau pengudaraan, ialah pergerakan fizikal udara masuk dan keluar paru-paru, menggunakan diafragma dan otot interkosta. Respirasi ialah pembebasan tenaga secara kimia daripada glukosa dalam setiap sel, membentuk ATP. Pernafasan sekadar membekalkan oksigen yang diperlukan respirasi sel dan membuang karbon dioksida yang dihasilkannya.

Daripada: Struktur dan fungsi paru-paru

Vili ialah lipatan seperti jari pada dinding ileum, dan mikrovilus ialah unjuran yang lebih kecil lagi pada permukaan setiap sel epitel vilus. Bersama-sama, ia meningkatkan luas permukaan dalaman usus kecil dengan besar, membolehkan nutrien tercerna diserap dengan lebih cepat dan cekap.

Daripada: Struktur dan fungsi usus kecil

Lakteal ialah salur limfa kecil yang terdapat di tengah setiap vilus. Ia menyerap asid lemak dan gliserol, iaitu hasil pencernaan lemak, yang kemudiannya memasuki sistem limfa sebelum akhirnya sampai ke aliran darah.

Daripada: Struktur dan fungsi usus kecil

Molekul kecil dan larut seperti glukosa dan asid amino diserap merentasi epitelium nipis vili ke dalam kapilari darah, sebahagiannya melalui resapan dan sebahagiannya melalui pengangkutan aktif, yang menggunakan tenaga untuk menyerapnya walaupun kepekatannya dalam darah lebih tinggi daripada dalam usus. Asid lemak dan gliserol diserap ke dalam lakteal dan memasuki sistem limfa sebelum bergabung dengan darah.

Daripada: Struktur dan fungsi usus kecil

Jus gastrik dalam perut mengandungi asid hidroklorik yang kuat dan enzim pencerna protein, pepsin, kedua-duanya boleh merosakkan sel perut itu sendiri. Lapisan mukus yang berterusan menyalut lapisan perut dan melindunginya daripada dicerna oleh asid dan enzimnya sendiri.

Daripada: Struktur dan fungsi perut

Asid hidroklorik membunuh kebanyakan mikroorganisma yang terdapat dalam makanan yang ditelan, membantu mencegah jangkitan. Ia juga menukar pepsin tidak aktif kepada bentuk aktifnya dan menyediakan persekitaran yang sangat berasid, sekitar pH 2, tempat pepsin berfungsi paling baik untuk mencerna protein.

Daripada: Struktur dan fungsi perut

Pencernaan protein bermula dalam perut, tempat pepsin memecahkan protein menjadi rantai polipeptida yang lebih pendek dalam keadaan berasid. Ia disempurnakan dalam usus kecil, tempat protease daripada pankreas dan dinding usus memecahkan polipeptida menjadi asid amino, yang kemudiannya diserap di vili.

Daripada: Struktur dan fungsi perut

Darah meninggalkan jantung pada tekanan tinggi, jadi arteri memerlukan dinding tebal, berotot dan elastik untuk menahan tekanan ini tanpa pecah. Gentian elastik juga meregang dan mengecut semula pada setiap degupan jantung, membantu melicinkan aliran darah yang berdenyut semasa ia bergerak menjauhi jantung.

Daripada: Salur darah, arteri, vena dan kapilari

Darah dalam vena berada pada tekanan rendah dan, dalam anggota badan, selalunya perlu mengalir menentang graviti untuk kembali ke jantung, jadi ia mudah mengalir ke belakang tanpa bantuan. Injap dalam vena mengelakkan aliran balik ini, mengekalkan darah bergerak satu arah, manakala tekanan tinggi dalam arteri sudah mengekalkan darah mengalir ke hadapan tanpa memerlukan injap.

Daripada: Salur darah, arteri, vena dan kapilari

Arteri pulmonari membawa darah terdeoksigen daripada ventrikel kanan ke paru-paru, dan vena pulmonari membawa darah beroksigen daripada paru-paru ke atrium kiri. Kedua-duanya ialah pengecualian kepada peraturan bahawa arteri membawa darah beroksigen dan vena membawa darah terdeoksigen, kerana istilah arteri dan vena menggambarkan arah berbanding jantung, bukan kandungan oksigen.

Daripada: Salur darah, arteri, vena dan kapilari

Tanpa nukleus, sel darah merah mempunyai lebih banyak ruang dalaman yang boleh dipenuhi hemoglobin. Ini meningkatkan jumlah oksigen yang boleh dibawa sel, kerana hemoglobin ialah protein yang mengikat dan mengangkut oksigen. Kehilangan nukleus juga menjadikan sel lebih nipis dan lebih fleksibel.

Daripada: Struktur dan fungsi sel darah merah

Bentuk bikonkaf memberikan sel luas permukaan yang lebih besar berbanding isi padunya berbanding sfera biasa, membolehkan oksigen meresap masuk dan keluar sel dengan lebih pantas. Bahagian tengahnya yang nipis juga memendekkan jarak yang perlu dilalui oksigen, dan bentuk ini menjadikan sel fleksibel supaya ia dapat melentur dan menyusup melalui kapilari yang sempit.

Daripada: Struktur dan fungsi sel darah merah

Di paru-paru, tempat oksigen banyak, hemoglobin mengikat oksigen membentuk oksihemoglobin. Apabila darah sampai ke tisu respirasi yang rendah oksigen, oksihemoglobin terurai dan membebaskan oksigen, yang meresap keluar ke sel. Oleh sebab ikatan itu berbalik, hemoglobin yang sama boleh mengambil oksigen dan membebaskannya semula pada setiap edaran badan.

Daripada: Struktur dan fungsi sel darah merah

Serebrum ialah bahagian terbesar otak dan mengawal tindakan sedar, pemikiran, ingatan dan tafsiran maklumat deria. Serebelum pula ialah bahagian lebih kecil yang menyelaraskan keseimbangan, postur dan pergerakan otot yang tepat, berfungsi bersama serebrum dan bukan menggantikannya.

Daripada: Struktur dan fungsi otak

Medula oblongata mengawal tindakan automatik dan tidak terkawal yang tidak memerlukan pemikiran sedar, seperti kadar degupan jantung, kadar pernafasan dan refleks seperti menelan dan batuk. Ia terletak di pangkal otak, menghubungkannya terus dengan saraf tunjang.

Daripada: Struktur dan fungsi otak

Tiga lapisan bekerjasama. Kranium ialah kotak bertulang keras di sekeliling otak, meninges ialah tiga membran yang menyelaputinya, dan lapisan cecair serebrospina menyerap kejutan pada tisu saraf yang lembut. Cecair itu juga menyokong otak dan membekalkannya dengan nutrien.

Daripada: Struktur dan fungsi otak

Proses ini dipanggil akomodasi. Untuk memfokus objek dekat, otot siliari mengecut, ligamen suspensori mengendur, dan kanta menjadi lebih bulat untuk membiaskan cahaya dengan lebih kuat. Untuk memfokus objek jauh, otot siliari mengendur, ligamen menegang, dan kanta menjadi leper untuk membiaskan cahaya dengan kurang kuat.

Daripada: Struktur dan fungsi mata

Dalam cahaya terang, otot bulat iris mengecut, menjadikan pupil lebih kecil dan mengurangkan jumlah cahaya yang masuk ke mata, melindungi retina yang sensitif daripada kerosakan. Dalam cahaya malap, otot jejari iris pula mengecut, membesarkan pupil untuk membenarkan lebih banyak cahaya masuk supaya mata masih dapat melihat dengan jelas.

Daripada: Struktur dan fungsi mata

Fovea, atau bintik kuning, ialah bahagian retina yang terletak terus di belakang kanta dan padat dengan sel kon, memberikan penglihatan warna yang paling tajam dan terperinci. Bintik buta pula ialah tempat saraf optik meninggalkan mata; ia tiada sel reseptor, jadi sebarang cahaya yang jatuh di situ tidak membentuk imej.

Daripada: Struktur dan fungsi mata

Nefron ialah unit fungsi mikroskopik ginjal. Ia menuras darah di glomerulus dan kapsul Bowman untuk membuang molekul kecil seperti air, glukosa, garam dan urea, kemudian menyerap semula secara terpilih bahan berguna kembali ke dalam darah sepanjang tubulnya, meninggalkan cecair baki untuk membentuk air kencing.

Daripada: Struktur dan fungsi ginjal

Lengkung Henle dalam setiap nefron mewujudkan kecerunan kepekatan jauh di dalam medula, yang membolehkan duktus kumpulan menyerap semula jumlah air yang berbeza-beza mengikut keperluan badan. Ini membolehkan ginjal menghasilkan air kencing yang lebih cair apabila badan mempunyai air berlebihan, atau air kencing yang lebih pekat apabila air perlu dijimatkan.

Daripada: Struktur dan fungsi ginjal

Ginjal dibekalkan oleh arteri renal, yang menghantar bahagian darah yang besar dan tetap daripada darah yang dipam oleh jantung. Aliran berterusan ini membolehkan ginjal menuras keseluruhan isi padu darah berulang kali sepanjang hari, membuang urea sepantas hati menghasilkannya dan mengekalkan kandungan air dan garam darah stabil.

Daripada: Struktur dan fungsi ginjal

Otot hanya boleh menarik secara aktif dengan berkontraksi dan tidak boleh menolak dirinya kembali kepada panjang asal. Jadi untuk menggerakkan sendi ke dua arah, dua otot mesti berfungsi sebagai pasangan antagonis, dengan satu berkontraksi untuk menghasilkan pergerakan ke satu arah manakala yang satu lagi mengendur, dan kemudian peranan bertukar untuk menggerakkan sendi kembali.

Daripada: Rangka dan sendi, struktur dan pergerakan

Tendon melekatkan otot pada tulang dan menyalurkan daya kontraksi otot untuk menggerakkan tulang itu. Ligamen melekatkan satu tulang pada tulang lain merentasi sendi, menahan tulang pada kedudukannya dan menstabilkan sendi untuk mengelakkan pergerakan berlebihan atau tidak diingini.

Daripada: Rangka dan sendi, struktur dan pergerakan

Rawan ialah tisu licin yang melitupi hujung tulang di tempat pertemuannya, supaya permukaannya tidak bergeser terus antara satu sama lain, dan ia juga menyerap hentakan. Bendalir sinovium mengisi sendi dan bertindak sebagai pelincir, membolehkan permukaan tulang menggelongsor antara satu sama lain dengan mudah. Bersama-sama ia mengurangkan geseran dan haus supaya sendi dapat bergerak dengan lancar.

Daripada: Rangka dan sendi, struktur dan pergerakan

Persenyawaan biasanya berlaku dalam oviduk, tempat sel sperma bercantum dengan sel telur selepas telur dibebaskan daripada ovari. Embrio yang terhasil kemudian dibawa sepanjang oviduk ke dalam uterus, tempat ia mengimplan dan berkembang.

Daripada: Organ reproduksi manusia dan fungsinya

Penghasilan sperma berfungsi paling baik pada suhu yang sedikit lebih rendah daripada suhu badan biasa. Dengan meletakkan testis dalam skrotum di luar rongga badan utama, badan mengekalkannya beberapa darjah lebih sejuk, menyediakan keadaan yang sesuai untuk sperma yang sihat berkembang.

Daripada: Organ reproduksi manusia dan fungsinya

Dinding uterus tebal, berotot dan sangat elastik, jadi ia boleh meregang apabila fetus membesar dan kemudian berkontraksi dengan kuat semasa bersalin untuk menolak bayi keluar. Setiap kitaran, lapisannya juga menjadi tebal dan penuh dengan salur darah, sedia menerima embrio yang mengimplan serta membekalkannya dengan nutrien dan oksigen.

Daripada: Organ reproduksi manusia dan fungsinya

Stamen ialah bahagian reproduksi jantan bunga, terdiri daripada anther yang menghasilkan debunga dan filamen yang menyokongnya. Karpel pula ialah bahagian reproduksi betina, terdiri daripada stigma yang menerima debunga, tangkai putik tempat tiub debunga tumbuh, dan ovari yang mengandungi ovul.

Daripada: Struktur dan fungsi bunga

Bunga berdebunga serangga biasanya mempunyai petal yang besar, berwarna dan berbau serta debunga yang melekit atau berduri untuk menarik dan melekat pada serangga, disertai stigma yang melekit. Bunga berdebunga angin pula cenderung mempunyai petal yang kecil atau tiada, menghasilkan debunga yang banyak, ringan dan licin yang dibawa angin, serta mempunyai stigma berbulu yang terdedah untuk memerangkap debunga di udara.

Daripada: Struktur dan fungsi bunga

Pendebungaan ialah pemindahan butir debunga daripada anther ke stigma, yang berlaku di luar ovul. Persenyawaan berlaku selepasnya, di dalam ovul, apabila gamet jantan yang dibawa tiub debunga bergabung dengan gamet betina untuk membentuk zigot. Sebuah bunga boleh didebungakan tanpa disenyawakan, jadi kedua-duanya ialah langkah berasingan.

Daripada: Struktur dan fungsi bunga

Kotiledon menyimpan simpanan makanan seperti kanji, protein dan minyak yang terkumpul semasa biji benih terbentuk. Semasa percambahan, sebelum anak benih mempunyai daun yang mampu berfotosintesis, simpanan ini dicernakan dan digunakan dalam respirasi untuk membekalkan tenaga dan nutrien yang diperlukan radikel dan plumul untuk membesar.

Daripada: Struktur dan fungsi biji benih

Radikel tumbuh keluar dahulu supaya ia dapat menambat anak benih yang sedang berkembang dalam tanah dan mula menyerap air, yang diperlukan sel anak benih untuk membesar dan berkembang. Hanya selepas pertumbuhan akar awal ini barulah plumul menolak ke atas, menembusi tanah menuju cahaya.

Daripada: Struktur dan fungsi biji benih

Biji benih memerlukan air, oksigen dan suhu yang sesuai untuk mencambah. Air diserap melalui mikropil dan mengaktifkan enzim yang mencernakan makanan simpanan; oksigen diperlukan untuk respirasi aerobik bagi membebaskan tenaga; dan suhu yang sesuai membolehkan enzim berfungsi pada kadar yang baik. Cahaya tidak diperlukan untuk memulakan percambahan, hanya kemudiannya untuk fotosintesis.

Daripada: Struktur dan fungsi biji benih